حجت‌الاسلام والمسلمین محسن فلاحی‌اصل در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر نقش حضرت زینب(س) در تبیین اهداف قیام عاشورا گفت: رسالت این بانوی بزرگوار پس از واقعه کربلا، روشنگری، افشاگری و انتقال پیام شهدا بود؛ رسالتی که نشان می‌دهد در مواجهه با جنگ‌های فکری و رسانه‌ای، استدلال، اخلاق و تبیین حقیقت از مهم‌ترین ابزارهای مقابله با تحریف است.
فلاحی‌اصل در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به جایگاه علمی و معنوی حضرت زینب کبری(س) اظهار کرد: حضرت زینب(س) فرزند امیرالمؤمنین علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) و از شخصیت‌های برجسته جهان اسلام است که در مکتب علم، حکمت، معرفت، اخلاق و ایمان پرورش یافت.
وی با اشاره به تعبیر «عالمه غیرمعلمه» درباره حضرت زینب(س)، افزود: این تعبیر بیانگر جایگاه علمی و معرفتی والای ایشان است؛ بانویی که در دامان دو شخصیت بزرگ اسلام، امیرالمؤمنین(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س)، تربیت شد و از دریای بی‌کران علم و حکمت آن بزرگواران بهره برد.
رسالت زینبی پس از عاشورا آغاز شد
عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین ابعاد شخصیتی حضرت زینب(س)، نقش‌آفرینی ایشان در واقعه کربلا و حوادث پس از آن است، تصریح کرد: حضرت زینب(س) در یک نیم‌روز، شهادت برادران، برادرزادگان و فرزندان خود را در صحرای کربلا مشاهده کرد و سنگین‌ترین مصائب انسانی را به چشم دید، اما با وجود این داغ‌ها، مسئولیتی بزرگ بر عهده گرفت که همان رساندن پیام شهدای کربلا به جامعه اسلامی و تاریخ بود.
فلاحی‌اصل ادامه داد: گویی تقدیر الهی بر این قرار گرفته بود که حضرت زینب(س) و کاروان اسرا، شهر به شهر و منطقه به منطقه حرکت کنند تا پیام عاشورا را به گوش مردم برسانند و اجازه ندهند حقیقت این واقعه در میان تبلیغات و روایت‌های تحریف‌شده پنهان بماند.
وی با اشاره به خطبه‌ها و روشنگری‌های حضرت زینب(س) از کوفه تا شام، گفت: کار ایشان از مسجد کوفه تا بارگاه یزید، تبیین اهداف سیدالشهدا(ع)، افشاگری درباره ماهیت واقعه کربلا و روشن کردن افکار عمومی بود. حضرت زینب(س) در شرایطی که دستگاه حاکم درصدد تثبیت روایت خود از واقعه عاشورا بود، با شجاعت و قدرت بیان، حقیقت را آشکار کرد و مسئولیت عاملان این حادثه را در برابر افکار عمومی قرار داد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه حضرت زینب(س) در برابر قدرت سیاسی زمان خود، از موضع حق و آزادگی سخن گفت، افزود: روشنگری‌های ایشان چنان تأثیرگذار بود که دستگاه حاکم در برابر این افشاگری‌ها با دشواری مواجه شد و تلاش برای پنهان کردن حقیقت واقعه کربلا با چالش روبه‌رو شد.
صیانت از جان امام سجاد(ع) و کودکان شهدا
فلاحی‌اصل با اشاره به مسئولیت‌های هم‌زمان حضرت زینب(س) در دوران اسارت، بیان کرد: رسالت ایشان تنها به ایراد خطبه و تبیین اهداف قیام عاشورا محدود نمی‌شد؛ سرپرستی کودکان و بازماندگان شهدا و مراقبت از حضرت امام سجاد(ع) نیز از مسئولیت‌های مهم ایشان بود.
وی خاطرنشان کرد: حضرت زینب(س) در شرایطی که با مصیبت‌های سنگین روبه‌رو بود، هم از بازماندگان واقعه کربلا مراقبت کرد و هم اجازه نداد پیام شهدا به فراموشی سپرده شود. جمع میان این مسئولیت‌ها، نشان‌دهنده عظمت روحی، صبر، تدبیر و قدرت معنوی این بانوی بزرگوار است.
عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان با تأکید بر اهمیت نقش حضرت زینب(س) در ماندگاری پیام عاشورا، اظهار کرد: اگر روشنگری‌ها و افشاگری‌های ایشان و دیگر بازماندگان کربلا نبود، زمینه برای تحریف واقعه عاشورا و انتشار روایت‌های نادرست از اهداف امام حسین(ع) فراهم‌تر می‌شد. از این منظر، انتقال پیام شهدا و تبیین حقیقت، بخش جدایی‌ناپذیر رسالت عاشورایی حضرت زینب(س) بود.
تبیین اهداف شهدا؛ مسئولیتی برای بازماندگان
فلاحی‌اصل با اشاره به ضرورت الگوگیری از سیره حضرت زینب(س) در شرایط امروز، گفت: ما نیز باید از این سیره پربرکت درس بگیریم. در تعبیری مشهور آمده است: «آن‌ها که رفتند کاری حسینی کردند و آنان که ماندند باید کاری زینبی کنند.»
وی افزود: همان‌گونه که حضرت زینب(س) پس از شهادت عزیزان خود برای تبیین اهداف و آرمان‌های آنان تلاش کرد، امروز نیز باید اهداف، آرمان‌ها و پیام شهدا به‌درستی برای جامعه تبیین شود. صرف یادآوری نام شهدا کافی نیست، بلکه باید روشن شود که آنان برای چه اهدافی ایستادگی کردند و چه ارزش‌هایی را دنبال می‌کردند.
این استاد دانشگاه ادامه داد: اگر در تبیین اهداف شهدا و انتقال پیام آنان کوتاهی شود، ممکن است برداشت‌های نادرست جایگزین حقیقت شود. از این رو، تبیین آگاهانه و مستند، انتقال درست پیام و جلوگیری از تحریف، مسئولیتی است که می‌توان آن را از مهم‌ترین درس‌های سیره حضرت زینب(س) برای جامعه امروز دانست.
جنگ نرم اخلاقی؛ مبنای دینی مقابله با تحریف
عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان در ادامه با تشریح نسبت میان سیره حضرت زینب(س) و مفهوم جنگ نرم، اظهار کرد: از نگاه دینی، عرصه اصلی مواجهه اندیشه‌ها، عقاید و افکار است و جنگ نرم، اگر از دروغ، فریب و رفتارهای غیراخلاقی به دور باشد، می‌تواند در چارچوب تبیین حقیقت و گفت‌وگوی عقلانی قرار گیرد.
فلاحی‌اصل با بیان اینکه جنگ فیزیکی معمولاً با خسارت‌های انسانی و مادی همراه است، افزود: درگیری‌های نظامی افزون بر کشته و مجروح شدن انسان‌ها، به‌ویژه کودکان و افراد بی‌گناه، می‌تواند موجب تخریب زیرساخت‌ها و از بین رفتن ثروت‌های جامعه شود. از این منظر، هر اندازه بتوان اختلاف‌ها را از مسیر اندیشه، استدلال و گفت‌وگوی اخلاقی مدیریت کرد، زمینه برای کاهش هزینه‌های انسانی و مادی فراهم‌تر خواهد شد.
وی با تأکید بر اینکه نبرد فکری باید بر پایه منطق و استدلال باشد، بیان کرد: در عرصه اندیشه، فکری که از استدلال نیرومندتر، بیان روشن‌تر و ظرفیت بیشتری برای پاسخ‌گویی به نیازهای انسان برخوردار باشد، امکان بیشتری برای اقناع مخاطب دارد؛ در مقابل، اندیشه‌ای که از پاسخ‌گویی منطقی و عقلانی ناتوان باشد، نمی‌تواند صرفاً با تکیه بر هیاهو و رفتارهای غیرمنطقی به اقناع پایدار دست پیدا کند.
از تبدیل مسلسل به قلم تا پرهیز از دشنام
فلاحی‌اصل برای تبیین اهمیت گفت‌وگوی عقلانی و پرهیز از خشونت در مواجهه با اختلاف‌ها، به خاطره‌ای از امام خمینی(ره) اشاره کرد و گفت: نقل شده است در دیدار جمعی از معلمان با امام خمینی(ره)، پارچه‌نوشته‌ای با عبارت «ما قلم‌ها را تبدیل به مسلسل می‌کنیم» نصب شده بود و ایشان در پاسخ فرمودند آرزوی من این است روزی برسد که مسلسل‌ها به قلم تبدیل شوند.
وی ادامه داد: این تعبیر، اهمیت قلم، اندیشه و بیان را در برابر خشونت یادآوری می‌کند. قلم می‌تواند ابزار انتقال آگاهی، نقد، روشنگری و دفاع از حقیقت باشد و در صورت استفاده درست، زمینه‌ای برای حل اختلاف‌ها از مسیر عقلانیت فراهم کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان همچنین با اشاره به سیره امیرالمؤمنین علی(ع) در جنگ صفین، اظهار کرد: در روایتی از آن واقعه آمده است که هنگامی‌که امام علی(ع) شنیدند یکی از سربازان به سپاه شام دشنام می‌دهد، از این رفتار نهی کردند و فرمودند: «إِنِّی أَکْرَهُ لَکُمْ أَنْ تَکُونُوا سَبَّابِینَ»؛ یعنی من خوش ندارم که شما دشنام‌دهنده باشید.
فلاحی‌اصل افزود: امیرالمؤمنین(ع) به‌جای دشنام دادن، بر تبیین وضعیت، رفتارها و مواضع طرف مقابل تأکید کردند و حتی دعا برای حفظ جان دو طرف و هدایت آنان را توصیه فرمودند. این سیره نشان می‌دهد که حتی در شرایط رویارویی و اختلاف شدید نیز نباید اصول اخلاقی کنار گذاشته شود.
وی تأکید کرد: بر اساس این نگاه، دفاع از حق به معنای توسل به هر وسیله‌ای نیست. نمی‌توان برای مقابله با یک اندیشه یا رفتار نادرست، به دروغ، توهین و فریب متوسل شد؛ زیرا در این صورت، شیوه مواجهه نیز از اصول اخلاقی فاصله می‌گیرد. تبیین مستند، استدلال روشن و رعایت اخلاق، از مهم‌ترین مؤلفه‌های یک مواجهه فکری سالم است.
عقلانیت و استدلال؛ معیار پیروزی در جنگ نرم
این عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان در جمع‌بندی سخنان خود، حضرت زینب(س) را الگویی برای روشنگری و مقابله با تحریف دانست و گفت: حضرت زینب(س) در جریان وقایع پس از عاشورا، سلاح نظامی در دست نداشت، اما با قدرت بیان، شجاعت، تبیین حقیقت و افشاگری، اجازه نداد پیام قیام امام حسین(ع) در هیاهوی تبلیغات دستگاه حاکم گم شود.
فلاحی‌اصل خاطرنشان کرد: پیام سیره حضرت زینب(س) برای روزگار ما این است که در مواجهه با جنگ‌های فکری و رسانه‌ای، نباید از مسیر عقلانیت و اخلاق خارج شد. اندیشه‌ای که بر استدلال استوار باشد و بتواند حقیقت را روشن و مستند بیان کند، ظرفیت بیشتری برای اقناع مخاطب و مقابله با تحریف خواهد داشت.
وی تأکید کرد: پیروزی در عرصه اندیشه تنها با هیاهو، توهین یا غلبه ظاهری به دست نمی‌آید، بلکه نیازمند منطق، آگاهی، شجاعت در بیان حقیقت و پایبندی به اصول اخلاقی است؛ مؤلفه‌هایی که در سیره حضرت زینب(س)، از کربلا تا کوفه و شام، جلوه‌ای روشن یافته است.
انتهای پیام
