حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدمحسن دعائی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به ظرفیت دانشگاه‌ها برای گسترش نذر علمی اظهار کرد: نذر می‌تواند سازوکاری برای متعهد شدن افراد به انجام فعالیت‌های مفید باشد. در حوزه علم نیز استادان، پژوهشگران و متخصصان می‌توانند بخشی از دانش، زمان و توان تخصصی خود را برای توسعه آموزش، پشتیبانی از پژوهش‌ها و حل مسائل جامعه اختصاص دهند.
وی با بیان اینکه فعالیت‌های علمی و آموزشی می‌توانند از مصادیق نذر علمی باشند، افزود: حمایت مالی از پژوهش‌هایی که برای حل مسائل اجتماعی انجام می‌شوند، تهیه و توزیع کتاب میان جوانان و مشارکت در طرح‌های دانش‌افزایی، از جمله اقداماتی است که می‌توان در این چارچوب تعریف کرد. البته برخورداری نذر از اعتبار شرعی، مستلزم رعایت شرایط و ضوابط مربوط به آن است.
فرهنگ‌سازی در دانشگاه‌ها برای گسترش نذر علمی
دعائی نخستین گام برای توسعه این رویکرد را آگاهی‌بخشی به استادان دانشگاه و حوزه‌های علمیه دانست و گفت: لازم است ظرفیت نذر علمی برای جامعه دانشگاهی تبیین شود تا استادان و متخصصان با امکان استفاده از این الگو برای ارائه خدمات علمی و آموزشی آشنا شوند. در زندگی امروز، افراد و خانواده‌ها با مسائل و نیازهای متنوعی مواجه‌اند و می‌توان از ظرفیت‌های تخصصی جامعه برای پاسخ‌گویی به بخشی از این نیازها بهره گرفت.
وی ادامه داد: یکی از راهکارهای پیشنهادی، مستندسازی تجربه‌های موفق افرادی است که در زمینه‌های مختلف نذر کرده‌اند و پس از رفع مشکل، به تعهد خود عمل کرده‌اند. می‌توان با تشکیل گروه‌های فرهنگی و استفاده از ابزارهایی مانند کلیپ و پادکست، این تجربه‌ها را ثبت و منتشر کرد و از این طریق، استادان و متخصصان را به مشارکت در فعالیت‌های علمی و اجتماعی تشویق کرد.
این استاد دانشگاه و حوزه علمیه، تغییر نگرش نسبت به انتقال دانش را از دیگر الزامات توسعه نذر علمی برشمرد و بیان کرد: آموزش و انتقال دانش نباید صرفاً به دریافت حق‌التدریس یا حق‌التحقیق محدود شود. متخصصان می‌توانند در کنار فعالیت‌های حرفه‌ای خود، بخشی از زمان و دانششان را به‌صورت داوطلبانه در اختیار جامعه قرار دهند. در عین حال، تأمین معیشت و حقوق معلمان و استادان نیز وظیفه نهادهای مسئول است و نباید از این موضوع غفلت شود.
الگوسازی برای مشارکت استادان و متخصصان
دعائی با تأکید بر نقش الگوهای عملی در گسترش نذر علمی اظهار کرد: می‌توان از استادان برجسته دانشگاه و عالمان حوزه دعوت کرد تا با توجه به تخصص و دغدغه‌های خود، برای ارائه یک خدمت علمی یا آموزشی تعهد کنند و تجربه آنان به‌صورت مستند در اختیار دیگران قرار گیرد.
وی افزود: برای نمونه، می‌توان با مشارکت ۵۰ استاد برجسته دانشگاه و ۵۰ عالم حوزه، برنامه‌ای برای معرفی و مستندسازی تجربه‌های نذر علمی طراحی کرد. انتشار این تجربه‌ها از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های اطلاع‌رسانی می‌تواند به معرفی الگوهای موفق و افزایش مشارکت جامعه دانشگاهی در فعالیت‌های علمی و اجتماعی کمک کند.
عضو هیئت مؤسس و مدیرعامل مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام با اشاره به گستردگی مصادیق نذر علمی گفت: آموزش قرائت صحیح قرآن، تدریس دروس ریاضی، فیزیک، شیمی و تاریخ، برگزاری دوره‌های فناوری و آموزش مهارت‌های کار با رایانه و هوش مصنوعی، از جمله فعالیت‌هایی هستند که می‌توانند در قالب نذر علمی دنبال شوند. آموزش مهارت‌های زندگی و ارائه محتوای آموزشی مفید نیز می‌تواند در همین چارچوب قرار گیرد.
وی ادامه داد: دانشگاه‌ها می‌توانند از این ظرفیت برای تقویت توان علمی دانشجویان، به‌ویژه دانشجویان مستعد و نخبه، استفاده کنند. برای مثال، استادان می‌توانند زمانی مشخص را به رفع اشکالات علمی دانشجویان یا برگزاری کارگاه‌هایی برای حل مسائل پیچیده تخصصی اختصاص دهند. چنین برنامه‌هایی می‌تواند فرصت بیشتری برای یادگیری و تقویت مهارت‌های علمی دانشجویان فراهم کند.
دعائی حمایت از دانشجویان دارای مشکلات روحی و رفتاری را از دیگر زمینه‌های مشارکت متخصصان دانست و اظهار کرد: مشاوران دانشگاهی می‌توانند بخشی از زمان خود را برای ارائه خدمات مشاوره‌ای به دانشجویان نیازمند اختصاص دهند. همچنین پزشکان می‌توانند یک روز در هفته به درمان نیازمندان بپردازند و متخصصان حوزه‌های مختلف، خدمات مشاوره‌ای خود را در اختیار مردم قرار دهند.
وی افزود: در حوزه کسب‌وکار نیز متخصصان می‌توانند برای ارائه مشاوره درباره فعالیت‌های اقتصادی سالم و قانونی به بازاریان و فعالان اقتصادی وقت اختصاص دهند. این نمونه‌ها نشان می‌دهد که نذر علمی می‌تواند از آموزش و پژوهش دانشگاهی فراتر برود و طیف گسترده‌ای از خدمات تخصصی مورد نیاز جامعه را دربرگیرد.
نذر علمی؛ فرصتی برای پیوند تخصص و مسئولیت اجتماعی
دعائی تأکید کرد: دانشگاه‌ها با فرهنگ‌سازی، معرفی تجربه‌های موفق و ایجاد زمینه مشارکت استادان و متخصصان می‌توانند به گسترش نذر علمی کمک کنند. در این مسیر، شناسایی نیازهای واقعی جامعه و هدایت خدمات داوطلبانه به سمت آموزش، پژوهش و حل مسائل اجتماعی اهمیت دارد و می‌تواند ظرفیت علمی کشور را بیش از گذشته در خدمت مردم قرار دهد.
انتهای پیام
