مسعود رستگار در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به شکل‌گیری مجموعه آثار نمایشگاه «آنتروپی»، اظهار کرد: فعالیت حرفه‌ای من در حوزه هنر از سال ۱۳۷۴ و پیش از دریافت دیپلم هنرستان گرافیک، با برگزاری نمایشگاه کاریکاتور در مشهد آغاز شد. پس از آن، چندین نمایشگاه گروهی و انفرادی کاریکاتور در شهرهای مشهد، نیشابور، یزد و بیرجند برگزار کردم و در نمایشگاه‌های گروهی نقاشی در تهران، مشهد و یزد نیز حضور داشتم.
وی افزود: مجموعه آثار فعلی از حدود سال ۱۴۰۳ شکل گرفت و نخستین نمایشگاه انفرادی نقاشی‌ام با عنوان «یک جمعیت نیست» در بهمن همان سال در گالری هنگام مشهد برگزار شد. نمایشگاه دوم را در آذرماه در تهران ارائه کردم و «آنتروپی» نیز ادامه همین مسیر و حاصل دغدغه‌های چندساله‌ام درباره انسان، روابط فردی و اجتماعی و نحوه مواجهه او با محیط پیرامون است.
این هنرمند نقاش با اشاره به حضور مسائل اجتماعی و فرهنگی در آثارش از دوره فعالیت در حوزه کاریکاتور، اظهار کرد: با گذشت زمان و کسب تجربه بیشتر، توجه من به ارتباط‌های درونی و فردی انسان‌ها و تعامل آن‌ها با اطرافیانشان افزایش یافت؛ ارتباط‌هایی که از محیط خانواده آغاز می‌شود و تا جامعه گسترش می‌یابد.
رستگار درباره انتخاب عنوان «آنتروپی» برای نمایشگاه توضیح داد: این واژه بیشتر در حوزه علم به کار می‌رود و با مفاهیمی مانند نظم و آشفتگی ارتباط دارد. نسبت میان این دو مفهوم، با وجود تضاد، برای من اهمیت داشت؛ چراکه ارتباط آن‌ها با یکدیگر گریزناپذیر است.
وی ادامه داد: با وارد کردن این مفهوم به حوزه شناخت انسان و زندگی اجتماعی، می‌توان میان آشفتگی و تراکم در ساختارهای مولکولی و سلولی و وضعیت انسان در زندگی جمعی شباهت‌هایی پیدا کرد. پرسش من این بود که چرا با افزایش جمعیت و گسترش تجمعات انسانی، گاهی فردیت افراد کمرنگ می‌شود و آیا زندگی جمعی به رشد درونی آن‌ها کمک می‌کند یا فرصت پرداختن به دنیای فردی را از آن‌ها می‌گیرد.
این هنرمند با اشاره به گسترش شهرهای بزرگ و پیچیده‌تر شدن مناسبات اجتماعی، افزود: شکل‌گیری کلونی‌های انسانی بزرگ‌تر تا حد زیادی اجتناب‌ناپذیر است، اما باید پرسید آیا انسان هم‌زمان با گسترش فضاهای جمعی توانسته رشد فردی خود را نیز ارتقا دهد یا در فشردگی جمعیت و سیطره ساختارهای اجتماعی، از فردیت خود فاصله گرفته است.
رستگار تأکید کرد: منظورم از تنهایی، انزوا و کناره‌گیری از جامعه نیست، بلکه تنهایی وجودی انسان و فرصتی برای رجوع به درون خود است. انسان در زندگی مدرن به فضایی برای تنفس نیاز دارد تا بتواند از مسیر تعیین‌شده زندگی جمعی فاصله بگیرد و خواسته‌ها، احساسات و رویکردهای فردی خود را دوباره بررسی کند.
دغدغه‌مندی، بخشی از فرایند خلق اثر هنری است
وی در پاسخ به پرسشی درباره چالش‌های خلق آثار نمایشگاه «آنتروپی» اظهار کرد: اگر چالش را دشواری‌های معمول در فراهم کردن محیط و بستر خلق اثر بدانیم، این مسائل بخشی از روند طبیعی کار هستند؛ اما اگر منظور درگیری ذهنی و دغدغه باشد، معتقدم دغدغه‌مندی یکی از ابزارهای اساسی هر هنرمند است.
رستگار افزود: هنرمند باید آمادگی مواجهه با پرسش‌ها و چالش‌های ذهنی را داشته باشد. ممکن است آثاری در مقطعی کوتاه مورد توجه قرار بگیرند، اما به باور من، عمق اندیشه و احساس هنرمند و صداقت او در بیان آن‌ها، در ماندگاری و تأثیرگذاری اثر نقش مهمی دارد.
این هنرمند نقاش درباره انتظاراتش از مخاطبان نمایشگاه گفت: از لحظه‌ای که اثر هنری شکل می‌گیرد و در معرض دید قرار می‌گیرد، بخش مهمی از مواجهه با آن به مخاطب واگذار می‌شود. هر فرد با ذهنیت، تجربه‌ها و احساسات خود به اثر نگاه می‌کند و ممکن است برداشتی متفاوت از دیگران داشته باشد.
وی با تأکید بر اینکه قصد ندارد برداشت مشخصی را به مخاطب تحمیل کند، ادامه داد: ممکن است فردی از اثری عمیقاً متأثر شود، دیگری احساس خوبی پیدا کند و مخاطبی بدون واکنش خاصی از کنار آن بگذرد. این تفاوت‌ها بخشی از ماهیت مواجهه با هنر است و از تفاوت تجربه‌های زیسته، اندیشه‌ها و احساسات انسان‌ها ناشی می‌شود.
رستگار اضافه کرد: گاهی عنوان‌گذاری برای تک‌تک آثار می‌تواند مسیر برداشت مخاطب را مشخص کند؛ به همین دلیل، در برخی موارد هنرمند ترجیح می‌دهد برای اثر عنوانی انتخاب نکند تا مخاطب آزادی بیشتری برای شکل دادن به تجربه شخصی خود داشته باشد.
نقاشی به‌تدریج جایگاه بیشتری در جامعه پیدا می‌کند
وی در ارزیابی جایگاه نقاشی در جامعه امروز اظهار کرد: هنر به‌تدریج در حال باز کردن جای خود در جامعه است و این روند را به‌ویژه در میان نسل جوان می‌توان مشاهده کرد. در گذشته، نقاشی در مقایسه با هنرهایی مانند سینما و موسیقی که از ابزارهای ارتباطی گسترده‌تر و توانایی تأثیرگذاری سریع‌تر بر احساسات مخاطب برخوردارند، کمتر مورد توجه قرار می‌گرفت.
این هنرمند نقاش با اشاره به افزایش توجه جامعه به سلامت روان، اظهار کرد: امروز به نظر می‌رسد مردم بیشتر به دنبال فضاهایی برای ارتباط با دنیای درونی خود هستند. همان‌طور که مراجعه به روان‌شناس و استفاده از خدمات مشاوره بیشتر مورد توجه قرار گرفته، هنر نیز می‌تواند فضایی برای مواجهه انسان با خود و تجربه‌های درونی‌اش فراهم کند.
رستگار گسترش گالری‌ها و نقش شبکه‌های اجتماعی در معرفی آثار هنری را از عوامل افزایش امکان ارتباط میان هنرمندان و مخاطبان دانست و افزود: فضای مجازی به افرادی که پیش‌تر امکان حضور در فضاهای هنری را نداشتند، فرصت آشنایی با آثار هنری در نقاط مختلف جهان را داده است. همچنین فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با هنر، از جمله فعالیت مجموعه‌داران، گالری‌ها و حراجی‌ها، در حال گسترش است؛ روندی که با توجه به کمتر دیده شدن نقاشی در جامعه ما، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
وی با ابراز خوش‌بینی نسبت به آینده نقاشی، گفت: نسل جوان به دنبال راه‌هایی برای فاصله گرفتن از فشارها و آشفتگی‌های ذهنی زندگی روزمره است. علم و دانش اهمیت خود را دارند، اما هنر نیز می‌تواند بخشی از نیازهای درونی انسان را پاسخ دهد و زمینه‌ای برای تجربه، تأمل و ارتباط با جهان شخصی افراد فراهم کند.
انتهای پیام
