غلامحسین مظفری، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به سفر اخیر خود به تاجیکستان، اظهار کرد: تاجیکستان کشوری است که از نظر قرابت و نزدیکی، در مقایسه با سایر کشورهای همسایه ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. تاجیکستان تنها کشوری است که تقریباً تمامی مردم آن فارسی صحبت می‌کنند. مشترکات میان ایران و تاجیکستان متعدد است. به طوری که فرد پس از ورود به این کشور احساس می‌کند در سرزمین خود حضور دارد. ایران نیز در تاجیکستان جایگاه خوبی را داشته و نسبت به ۱۵ سال گذشته پیشرفت‌های متعددی کسب کرده است.
وی با بیان اینکه بخش خصوصی ایران در حوزه صنایع تبدیلی کشاورزی در تاجیکستان عملکرد خوبی داشته است، بیان کرد: بخش عمده‌ای از نیازهای فولادی تاجیکستان از طریق ایران و به‌ویژه خراسان رضوی تأمین می‌شود. سهم خراسان رضوی از مراودات تجاری ایران و ترکمنستان حدود ۵۰۰ میلیون دلار است. همچنین حدود ۹۰۰ میلیون دلار خدمات فنی و مهندسی از خراسان رضوی به تاجیکستان ارائه می‌شود که بخش عمده شرکت‌های فعال در این حوزه از خراسان رضوی هستند.
استاندار خراسان رضوی با بیان اینکه ظرفیت همکاری‌های اقتصادی خراسان رضوی با تاجیکستان بسیار بیشتر است، ادامه داد: سفر اخیر را به دعوت استاندار استان ختلان به همراه هیات تجاری به تاجیکستان رفتیم. آن‌ها علاقه‌مند بودند که بتوانند سرمایه‌گذاری‌های مشترکی با خراسان رضوی انجام دهند. در پایتخت تاجیکستان، دوشنبه، جلسات خوبی با وزیر حمل‌ونقل، وزیر صنعت، رئیس کمیته گردشگری، مسئولان دانشگاه بزرگ تاجیکستان و دانشگاه بین‌المللی سیاحتی این کشور و همچنین مسئولان استان ختلان برگزار شد. در استان ختلان نیز مراسم ویژه‌ای برگزار و در همایش بین‌المللی سرمایه‌گذاری این استان شرکت کردیم. هیات ایرانی حاضر در این همایش، ۵۸ نفر از فعالان بخش دولتی و خصوصی خراسان رضوی بودند.
مظفری با بیان اینکه زمینه‌های همکاری مشترک میان ایران و تاجیکستان گسترده است، تصریح کرد: تاجیکستان به‌شدت علاقه‌مند است که ایرانی‌ها در این کشور سرمایه‌گذاری کنند. مواضع این کشور درباره جنگ و حملات اخیر نیز روشن بود. تاجیکستان از جمله کشورهایی است که به‌صورت رسمی از آمریکا و رژیم صهیونیستی نام برد و این حملات را محکوم کرد. در عین حال، این کشور رو به جلو حرکت می‌کند و رشد اقتصادی خوبی دارد؛ هرچند تولید ناخالص داخلی آن رقم بسیار بالایی نیست.
اعتماد تاجیکستان به کالاهای ایرانی و ظرفیت سرمایه‌گذاری مشترک
وی با اشاره به اعتماد مردم و مسئولان تاجیکستان به کالاهای ایرانی، گفت: فرصت‌های سرمایه‌گذاری برای خراسان رضوی در تاجیکستان بسیار زیاد است و اعتماد خوبی به کالاهای ایرانی وجود دارد. پیش از این نیز در برنامه‌ای که به دعوت رئیس کمیته گردشگری تاجیکستان برگزار شده بود، یکی از موضوعات اصلی مطرح‌شده بیمارستان رضوی مشهد بود که مسئولان تاجیکستانی رضایت زیادی از آن داشتند و استقبال خوبی از خدمات و فعالیت‌های آن صورت گرفته بود.
استاندار خراسان رضوی با اشاره به مذاکرات انجام‌شده درباره حمل‌ونقل نیز اظهار کرد: یکی از موضوعات جدی مورد بحث در تاجیکستان، کریدورهای حمل‌ونقل بود. در مذاکره با وزیر حمل‌ونقل این کشور، مسیرهای جدیدی شناسایی و پیشنهاد شد که برخی از آن‌ها می‌تواند مسیر دسترسی را کوتاه‌تر کند. در حال حاضر برای دسترسی زمینی از ایران به تاجیکستان باید از دو کشور ازبکستان و ترکمنستان عبور کنیم، اما مسیری نیز پیشنهاد شده که از طریق افغانستان، ارتباط مستقیم‌تری میان ایران و تاجیکستان برقرار شود.
مظفری ادامه داد: علاقه تاجیکستان به دسترسی به بندر چابهار نیز بسیار زیاد بوده و طبیعی است که سرمایه‌گذاران برای حضور در این بندر علاقه‌مند باشند. خراسان رضوی در محل تلاقی مسیرهای شمال به جنوب و شرق به غرب قرار دارد که این ظرفیت می‌تواند در توسعه همکاری‌های منطقه‌ای مورد استفاده قرار گیرد. همچنین تردد زمینی نیز یکی از موضوعات جدی مطرح شده بود. ارتباط هوایی ایران و تاجیکستان نیز وضعیت خوبی دارد اما محدودیت‌های فعلی در زمینه پروازها و استفاده از آسمان کشورها نیز از موضوعاتی بود که درباره آن گفت‌وگو شد.
استاندار خراسان رضوی همچنین با اشاره به اختلافات حقوقی برخی شرکت‌ها با مجموعه‌های فعال در تاجیکستان نیز تصریح کرد: بعضی از موضوعات مطرح‌شده مربوط به اختلافات حقوقی میان شرکت‌های ایرانی و طرف‌های تاجیکستانی بود که دو مورد از آن‌ها به نتیجه رسید و خوشبختانه حل‌وفصل شد.
پیگیری توسعه روابط استانی با حمایت دولت
مظفری با اشاره به هم‌زمانی سفر خود با اجلاس نخست‌وزیران سازمان همکاری شانگ‌های، اظهار کرد: سفر به تاجیکستان، مستقل از اجلاس بود، اما هم‌زمانی آن تأثیر مثبتی داشت. برخی از وزیرانی که با آن‌ها دیدار کردیم، بخشی از موضوعات را در مذاکرات خود با آقای عارف مطرح کرده بودند و این موضوع به پیشبرد گفت‌وگوها کمک کرد.
وی افزود: دولت نیز با توجه به نگاه راهبردی رئیس جمهور، بر توسعه مراودات و تعامل با کشورهای همسایه تأکید دارد و از استان‌های مرزی خواسته شده است که این روابط را گسترش دهند. یکی از موضوعاتی که با رئیس‌جمهور مطرح شده بود، نحوه فعالیت کمیسیون‌های مشترک میان دولت‌هاست که معمولاً ریاست آن‌ها بر عهده وزیران است. پیشنهاد استانداری خراسان رضوی بر این بود که استانداران مرزی مسئولیت این کمیسیون‌ها را بر عهده بگیرند، اما ظاهراً این موضوع از نظر پروتکل‌های بین‌المللی امکان‌پذیر نبود. در نهایت، مقرر شد که استانداران به‌عنوان نایب‌رئیس این کمیسیون‌های مشترک فعالیت کنند.
استاندار خراسان با اشاره به برگزاری خوب نمایشگاه بین‌المللی سرمایه‌گذاری ختلان ۲۰۲۶ در تاجیکستان گفت: سهم ایران در تاجیکستان می‌تواند بسیار بیشتر از وضعیت فعلی باشد. در این سفر بیش از ۵۰ نفر از فعالان بخش خصوصی استان همراه مسئولان استان بودند. همچنین اتاق مشترک بازرگانی ایران و تاجیکستان از ظرفیت مهمی برخوردار است؛ دفتر و بدنه اصلی این اتاق و بسیاری از افرادی که در آن فعالیت می‌کنند، خراسانی هستند. اعضای تیم اقتصادی مستقر در سفارت ایران در تاجیکستان نیز شناخت خوبی از خراسان دارند و عمدتاً از این استان به آنجا رفته‌اند. بنابراین، زمینه مناسبی برای توسعه همکاری‌ها وجود دارد و موضوع اصلی این است که تا چه اندازه بتوانیم از این فرصت استفاده کنیم.
ظرفیت تهاتر کالا و سرمایه‌گذاری مشترک در صنایع کشاورزی
وی با اشاره به دشواری‌های مبادلات پولی و بانکی تصریح کرد: با وجود تمامی محدودیت‌ها، امکان توسعه مراودات وجود دارد. مبادلات پولی و بانکی تا حدودی دشوار است، اما این به معنای غیرممکن‌بودن همکاری نیست و می‌توان از روش‌هایی مانند تهاتر کالا نیز استفاده کرد. تاجیکستان در حوزه پنبه و نخ ظرفیت بسیار خوبی دارد و این موضوع برای واحدهای نخ‌ریسی استان اهمیت زیادی دارد. آن‌ها همچنین دانه‌های روغنی، به‌ویژه پنبه‌دانه، تولید می‌کنند. در خراسان رضوی واحدهای روغن‌کشی خوبی وجود دارد که با کمبود مواد اولیه مواجه هستند. بنابراین، می‌توانیم برای تأمین مواد اولیه این واحدها و حتی انتقال بخشی از ظرفیت‌های تولیدی و فرآوری به تاجیکستان، سرمایه‌گذاری مشترک انجام دهیم. در تاجیکستان از همکاری در زمینه فرآوری پنبه و ایجاد یا انتقال واحدهای مرتبط با این حوزه استقبال می‌شود. این موضوع باید به‌صورت جدی پیگیری شود؛ زیرا می‌تواند برای هر دو طرف منفعت اقتصادی داشته باشد.
استاندار خراسان رضوی خاطرنشان کرد: ایران و تاجیکستان از نظر فرهنگی، تاریخی و تمدنی بسیار به یکدیگر نزدیک هستند و در حوزه اقتصادی نیز شباهت‌های زیادی دارند. تاجیکستان هنوز کشور توسعه‌یافته‌ای نیست، اما این مسئله می‌تواند برای خراسان رضوی فرصت ایجاد کند. خراسان رضوی از نظر دانش و فناوری در موقعیت بهتری قرار دارد و می‌تواند در برخی حوزه‌ها به توسعه فعالیت‌های اقتصادی آن‌ها کمک کند. دانشگاه فردوسی نیز در یکی از همایش‌ها و برنامه‌های نمایشگاه گردشگری حضور داشت و استقبال خوبی از فعالیت‌های آن صورت گرفت. این موضوع نشان می‌دهد که علاوه بر همکاری‌های اقتصادی، زمینه مناسبی برای همکاری‌های علمی و دانشگاهی نیز وجود دارد.
ضرورت تبدیل سفرهای رسمی به قراردادهای اقتصادی
مظفری با تأکید بر لزوم پیگیری نتایج سفرهای خارجی گفت: پس از سفرهای رسمی، معمولاً بخش خصوصی تشویق می‌شوند که علاوه بر حضور در این سفرها، به‌صورت مستقل نیز به کشورهای مقصد مراجعه کند، ارزیابی دقیق‌تری انجام دهد و وارد مذاکره، معامله و قرارداد شود؛ زیرا خروجی این گفت‌وگوها باید در سهم استان از صادرات و فعالیت‌های اقتصادی داخل اثرگذار باشد.
وی افزود: در اوج حوادث مربوط به جنگ و پس از جنگ ۴۰ روزه، ۹ تیم از خراسان رضوی سازمان‌دهی و به ۹ کشور فرستاده شدند. این گروه‌ها کاملاً عملیاتی و متشکل از فعالان بخش خصوصی بودند. تعداد اعضای هر گروه نیز متناسب با مأموریت آن، از حدود پنج نفر تا ۲۰ نفر متغیر بود؛ این سفرهای هدفمند بسیار مؤثر بودند.
استاندار خراسان رضوی ادامه داد: سفرهای رسمی به دلیل ماهیت و پروتکل‌های خاص خود، چارچوب مشخصی دارند که در آن‌ها به‌عنوان نماینده عالی دولت و نماینده خراسان رضوی حضور پیدا می‌کنیم. به لطف امام رضا(ع)، نام و جایگاه خراسان در کشورهای مختلف و مناطق پیرامونی از اعتبار ویژه‌ای برخوردار است و همین موضوع مسئولیت را برای استان سنگین‌تر می‌کند. وظیفه داریم از این جایگاه استان صیانت و ارزش‌ها و اصولی را که برای خود تعریف کرده‌ایم، به‌خوبی منتقل کنیم. مهم‌تر از آن، باید در کنار تقویت مراودات تجاری و اقتصادی، در حوزه‌های دیگر نیز تأثیر مثبت بگذاریم و روابط فرهنگی و اجتماعی را توسعه دهیم.
با وجود روان‌ترشدن مبادلات مرزی، هنوز از وضعیت موجود رضایت ندارم
مظفری در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر تحریم‌ها بر روابط با کشورهای همسایه و وضعیت زیرساخت‌ها و تردد کامیون‌ها در مرزها اظهار کرد: با وجود محدودیت‌ها، حجم مبادلات استان افزایش پیدا کرده و تلاش کرده‌ایم در شرق کشور شرایط لازم را برای تسهیل رفت‌وآمد و توسعه تجارت فراهم کنیم؛ با این حال، هنوز از وضعیت موجود رضایت ندارم.
وی افزود: در مرزهای شرقی باید تا حد امکان تمامی شرایط را به‌گونه‌ای فراهم کنیم که فرآیندها تسهیل و رفت‌وآمدها روان‌تر شود. همواره تأکید کردم که مرز نباید محل توقف باشد، بلکه باید محل عبور و تردد باشد. این نگاه در ارتباط با افغانستان نیز مطرح شد. به همین منظور نشست‌های مشترک زیادی با فعالان اقتصادی و به‌ویژه مسئولان و والیان هرات و کابل برگزار شد. باید تلاش کنیم توقف در مرزها به حداقل برسد و حتی‌الامکان به صفر نزدیک شود. با استفاده از فناوری‌های روز، دوربین‌های پلاک‌خوان و اسکنرهای مورد نیاز می‌توان فرآیندها را به شکلی طراحی کرد که کامیون‌ها برای انجام مراحل مختلف، زمان زیادی را در مرز معطل نمانند.
مظفری با اشاره به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده برای مدیریت مرزها گفت: با تأکید رئیس‌جمهور، این موضوع در حال پیگیری است. البته در این زمینه دیدگاه‌هایی وجود دارد که به دلیل تداخل و تفاوت نظر با برخی وزارتخانه‌ها و دستگاه‌ها، تمامی موارد دقیقاً مطابق پیشنهاد اولیه استان پیش نرفت. با این حال، در نهایت قرار شد وزارت اقتصاد موضوع را ارزیابی کند تا مدیریت یکپارچه‌ای در مرزها شکل بگیرد.
وی افزود: با توجه به منطقه آزادشدن دوغارون و سرخس، لازم است میان منطقه آزاد، گمرک، راهداری و سایر دستگاه‌های مستقر در مرز، از جمله مجموعه‌های مرتبط با ریاست‌جمهوری، هماهنگی ایجاد شود و فرآیندها از ابتدا تا انتها به‌صورت یکپارچه تعریف شوند؛ هدف این است که مسیر انجام امور روشن، روان و ساده باشد.
استاندار خراسان رضوی با بیان اینکه پیش از این پیچیدگی‌هایی در این فرآیندها وجود داشت، اظهار کرد: این پیچیدگی‌ها در مرز دوغارون بیشتر از برخی مرزهای دیگر بود، اما اکنون گره‌ها یکی‌یکی در حال بازشدن است و مسیر تا حدودی روشن‌تر شده است. به نظر می‌رسد، در مواردی برخی افراد از این وضعیت سودهایی می‌بردند که منطقی نبود و ایجاد گره در فرآیندها سبب شده که کارها با تأخیر انجام شود. اکنون شفافیت بیشتر و مسیر روان‌تر شده و این تغییرات آثار مثبتی داشته است. با این حال، نباید به وضعیت فعلی راضی باشیم. باید همواره برای رسیدن به بهترین شرایط ممکن تلاش کنیم و به نقطه‌ای برسیم که توقف در مرزها وجود نداشته باشد. البته این موضوع به عملکرد طرف مقابل نیز بستگی دارد و هماهنگی دو طرف برای تسهیل تردد ضروری است.
افزایش ظرفیت تردد در مرز سرخس و رشد حمل‌ونقل ریلی با افغانستان
وی با اشاره به محدودیت‌های پیشین در مرز سرخس گفت: تا هفته گذشته، امکان تردد روزانه حدود ۲۵۰ کامیون در این مرز فراهم بود و از طرف مقابل نیز محدودیت‌هایی وجود داشت. خراسان رضوی محدودیت مشابهی اعمال نکرده بود و درخواست کردیم که ظرفیت افزایش پیدا کند. در همین زمان، آقای دکتر عسگری از گمرک نیز به تاجیکستان و ترکمنستان سفر کرده بودند و در نهایت ظرفیت تردد روزانه به ۷۵۰ کامیون افزایش یافت؛ طبیعتاً این افزایش ظرفیت می‌تواند از میزان توقف‌ها بکاهد.
استاندار خراسان رضوی ادامه داد: در حال حاضر، هدف‌گذاری صورت گرفته برای مرز دوغارون حدود ۲۰۰۰ کامیون در روز است و طبق آخرین آماری که روزانه برای من ارسال می‌شود، میزان تردد به حدود ۱۸۷۰ کامیون در روز رسیده است. برای تحقق این هدف، باید هم‌زمانی و هماهنگی لازم میان دستگاه‌ها برقرار باشد و در کنار افزایش ظرفیت، دقت و مراقبت نیز مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا با حجم بالایی از تردد مواجه هستیم.
مظفری با اشاره به توسعه حمل‌ونقل ریلی میان ایران و افغانستان اظهار کرد: در سمت افغانستان، مراودات ریلی نیز بسیار خوب شده است. در حدود یک سالی که این مسیر فعال شده، بیش از ۱.۵ میلیون تن بار از مرز عبور کرده است که رقم قابل‌توجهی محسوب و نشان می‌دهد این مسیر ظرفیت مناسبی برای توسعه مبادلات تجاری دارد.
انتهای پیام
