مصطفی هادی‌پور در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به تحقیقات عبدالحسین سپنتا که در مجله وحید منتشر شده است، اظهار کرد: اطلاعات موجود درباره پیشینه این طومار و چگونگی نگهداری آن در اصفهان، بر اساس نوشته‌های سپنتا مطرح شده است؛ بااین‌حال، درباره برخی ابعاد تاریخی این اثر، از جمله چگونگی انتقال آن به اصفهان، اطلاعات مستندی در دست نیست.
وی افزود: نسخه موجود در پایگاه میراث جهانی چهلستون، استنساخی از متن عهدنامه است که بر اساس اطلاعات نقل‌شده، نخستین نسخه‌برداری آن در تبریز و در سال ۴۴۵ هجری قمری انجام شده است. همچنین در سال ۱۲۲۱ هجری قمری، نسخه دیگری به دستور فتحعلی‌شاه قاجار و با خط کوفی به دست احمد شاملو استنساخ شده که اکنون در مجموعه شخصی وی نگهداری می‌شود.
مدیر پایگاه میراث جهانی مجموعه چهلستون با اشاره به ابهام‌های موجود درباره پیشینه این طومار بیان کرد: به نوشته عبدالحسین سپنتا، این اثر به همراه دو قرآن خطی روی پوست منسوب به امام حسن (ع) و خرقه‌ای منسوب به شیخ صفی‌الدین اردبیلی، جد سلاطین صفویه، از سال‌های دور در اصفهان وجود داشته و در محل چهلستون نگهداری می‌شده است.
هادی‌پور ادامه داد: سپنتا احتمال داده است که این طومار در دوره صفویه از سوی سلاطین عثمانی به یکی از پادشاهان این سلسله اهدا شده باشد یا به دوره قراقویونلوها و آق‌قویونلوها تعلق داشته باشد؛ بااین‌حال، درباره زمان انتقال طومار به تبریز و چگونگی رسیدن آن به اصفهان، منبع مشخصی در دست نیست.
وی خاطرنشان کرد: سپنتا در نوشته‌های خود آورده است که در نخستین سفرش به اصفهان در سال ۱۳۰۱ خورشیدی، این طومار، خرقه و قرآن‌های خطی را در باغ مرحوم استاد محمدجعفر درویش زرگر، از هنرمندان شناخته‌شده اصفهان، مشاهده کرده است. در آن زمان، متولی و نگهبان این آثار، آن‌ها را برای زیارت به منازل می‌برد.
هادی‌پور اضافه کرد: طبق اسناد و مستندات تاریخی موجود در پایگاه در سال ۱۳۰۵ خورشیدی نیز اخباری درباره کشف این آثار در مطبوعات تهران منتشر شد که در آن‌ها به ارزش تاریخی و دینی این اشیا اشاره شده بود. این گزارش‌ها از وجود آثار یادشده در اصفهان، پیش از تأسیس موزه، حکایت دارند.
مدیر پایگاه میراث جهانی مجموعه چهلستون با اشاره به حاشیه‌نویسی‌ها و مهرهای موجود روی طومار گفت: این سند دارای دستخط‌ها و حاشیه‌نویسی‌های مختلفی از علما و رجال تاریخی است. بر اساس تحقیقات سپنتا، شماری از علما و دانشمندان اسلامی، به‌ویژه علمای ایرانی، در سال‌های ۱۱۱۵، ۱۱۲۶ و ۱۱۲۸ هجری قمری این سند را مشاهده و مهر کرده‌اند.
هادی‌پور افزود: از جمله افرادی که نام آن‌ها در این تحقیقات آمده است، می‌توان به محمدباقر موسوی زنجانی، حاج شیخ محمدباقر بن محمدتقی، سید احمد نوربخش، حاج شیخ مهدی سلطان‌المتکلمین و حاج میرزا باقر سلطان‌العلما اشاره کرد. همچنین در پایان طومار، نام ۹ نفر به‌عنوان تأییدکنندگان نسخه‌برداری درج شده است.
وی در ادامه درباره نحوه نمایش آثار تاریخی در این مجموعه اظهار کرد: حتی در شرایط بحرانی و جنگ رمضان، نیز به دستور مسئولان وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و مسئولان ذی‌صلاح استانی، پایگاه و بخش موزه‌ای آن به روی گردشگران باز بوده است.
مدیر پایگاه میراث جهانی مجموعه چهلستون تصریح کرد: در شرایط کنونی نیز با وجود وضعیت کشور، در دوره‌های اوج سفر به اصفهان و با فراهم‌کردن شرایط لازم، آثار در مناسبت‌ها و رویدادهای مختلف به نمایش گذاشته می‌شوند.
هادی‌پور درباره برنامه‌های آینده برای معرفی آثار تاریخی چهلستون نیز بیان کرد: رسالت اصلی بخش موزه‌ای، نمایش و معرفی آثار است و این موضوع در طرح محتوایی موزه نیز موردتوجه قرار دارد.
وی با اشاره به اهمیت دوره صفوی در تاریخ هنر ایران اضافه کرد: با توجه به تعلق این اثر به دوره صفوی و شکوفایی هنر اسلامی و حکمت هنر اسلامی در کشور، به‌ویژه در مجموعه دولت‌خانه صفوی، معرفی آثار تاریخی این دوره از اهمیت زیادی برخوردار است و در برنامه کاری پایگاه قرار دارد.
مدیر پایگاه میراث جهانی کاخ‌موزه چهلستون خاطرنشان کرد: برگزاری برنامه‌های آیینی و فرهنگی در مناسبت‌های مختلف نیز از جمله اقداماتی است که در این مجموعه دنبال می‌شود و در معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی آن نقش دارد.
هادی‌پور با اشاره به امکان بازدید عموم از آثار موزه اظهار کرد: بازدید از مجموعه و آثار آن برای عموم آزاد است و اشیا به‌صورت دوره‌ای به نمایش گذاشته می‌شوند.
وی افزود: برنامه‌ریزی برای برگزاری نمایشگاهی جامع از آثار موجود در موزه پایگاه میراث جهانی کاخ‌موزه چهلستون در دست انجام است تا زمینه معرفی هرچه بهتر این آثار فراهم شود.
مدیر پایگاه میراث جهانی کاخ‌موزه چهلستون ادامه داد: بخش موزه این مجموعه همه‌روزه از ساعت ۹ تا ۱۶ پذیرای بازدیدکنندگان است. همچنین، پژوهشگران و علاقه‌مندان به فعالیت‌های پژوهشی و محتوایی می‌توانند برای آشنایی بیشتر با آثار و انجام بررسی‌های مرتبط به این مجموعه مراجعه کنند.
انتهای پیام
