صنعت نساجی از تولید الیاف و نخ تا بافندگی، رنگرزی و تولید پوشاک، زنجیره‌ای گسترده از فعالیت‌های اقتصادی و اشتغال را در بر می‌گیرد. زنجیره‌ای که هرچه به تولید محصولات نهایی نزدیک‌تر شود، ظرفیت بیشتری برای ایجاد ارزش افزوده و توسعه صادرات دارد.
زنجان نیز با برخورداری از ظرفیت قابل توجه در تولید نخ و پارچه، به یکی از قطب‌های نساجی کشور تبدیل شده است؛ هرچند توسعه تولید پوشاک و تأمین مواد اولیه همچنان از مهم‌ترین موضوعات پیش روی این صنعت در استان به شمار می‌رود.
پنبه؛ نخستین حلقه زنجیره‌ای که باید احیا شود
فعالان صنعت نساجی بر این باورند که پنبه را نباید صرفاً یک محصول کشاورزی دانست، بلکه این محصول نقطه آغاز زنجیره‌ای اقتصادی است که از مزرعه شروع می‌شود و تا تولید پوشاک ادامه می‌یابد.
پنبه تولید شده پس از طی مراحل فرآوری می‌تواند به نخ، پارچه و در نهایت محصولات پوشاک تبدیل شود؛ مسیری که در هر مرحله، ظرفیت ایجاد ارزش اقتصادی بیشتر را فراهم می‌کند.
بر همین اساس، توسعه کشت پنبه در کنار ایجاد صنایع فرآوری و نساجی می‌تواند ضمن حمایت از کشاورزان، زمینه اشتغال‌زایی و افزایش ارزش افزوده در داخل کشور را فراهم کند.
مسئولان استان زنجان نیز توسعه کشت پنبه را از جمله برنامه‌های آینده استان اعلام کرده‌اند؛ برنامه‌ای که در صورت تحقق، می‌تواند به تقویت نخستین حلقه زنجیره نساجی در داخل استان کمک کند.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا با اشاره به جایگاه این استان در صنعت نساجی کشور، می‌گوید: زنجان با تکیه بر ظرفیت‌های موجود و سرمایه‌گذاری‌های انجام شده، توانسته است به یکی از قطب‌های اصلی صنعت نساجی کشور تبدیل شود.
امیرعلی مسیبی می‌افزاید: زنجان در شاخص ارزش تولید، رتبه سوم و در حجم کل تولیدات نساجی کشور، رتبه پنجم را به خود اختصاص داده است.
وی ادامه می‌دهد: زنجیره ارزش صنعت نساجی در استان تا حد قابل توجهی تکمیل شده و به‌جز بخش تولید پنبه، سایر حلقه‌های این زنجیره در زنجان فعال هستند.
مسیبی اظهار می‌کند: حضور مجموعه‌های توانمند زمینه شکل‌گیری حلقه‌های مختلف تولید نساجی را در استان فراهم کرده است.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان با اشاره به گستردگی فعالیت‌های نساجی در استان، می‌گوید: زنجان توانسته است مراحل مختلف تولید، از ریسندگی به‌عنوان یکی از حلقه‌های ابتدایی زنجیره تا بافندگی، رنگرزی، چاپ، تکمیل و بخشی از تولید پوشاک را در داخل استان ایجاد کند.
وی ادامه می‌دهد: در حال حاضر، ۹ واحد ریسندگی با ظرفیت تولید سالانه حدود ۷۰ هزار تن نخ، ۶ واحد بافندگی با ظرفیت تولید سالانه ۳۰ هزار تن پارچه و ۶ واحد رنگرزی، چاپ و تکمیل با ظرفیت حدود ۷۰ هزار تن در استان فعال هستند.
مسیبی اضافه می‌کند: این واحدها علاوه بر تأمین نیاز واحدهای تولید پوشاک، امکان ارسال مواد اولیه به سایر استان‌ها را نیز دارند.
وی می‌گوید: تکمیل زنجیره نساجی موجب می‌شود ارزش افزوده بیشتری در داخل استان باقی بماند و زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی جدید فراهم شود.
سهم ۳۰ درصدی زنجان از ظرفیت ریسندگی کشور
معاون امور صنایع اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان نیز در گفت‌وگو باخبرنگار ایسنا با اشاره به ظرفیت بالای استان در حوزه ریسندگی، اظهار می‌کند: حدود ۳۰ درصد ظرفیت ریسندگی کشور در استان زنجان شکل گرفته است.
علی کلانتری می‌افزاید: بخش قابل توجهی از این ظرفیت به تولید پارچه جین در استان مربوط می‌شود؛ زیرا تولید این نوع پارچه به نخ‌های ضخیم‌تر نیاز دارد و همین موضوع، سهم وزنی تولید نخ در زنجان را افزایش داده است.
وی ادامه می‌دهد: در کشور حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار تن انواع نخ با سیستم پنبه‌ای و مخلوط با الیاف مصنوعی تولید می‌شود که حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد این ظرفیت به استان زنجان اختصاص دارد.
کلانتری اظهار می‌کند: در استان زنجان، فعالیت‌های مختلفی از ریسندگی گرفته تا بافندگی تاری و پودی، گردبافی، رنگرزی، تکمیل و تولید پوشاک صنعتی انجام می‌شود.
وی اضافه می‌کند: علاوه بر نخ پنبه‌ای، تولید نخ‌های پلی‌استر، نخ‌های فلامنتی، نخ فرش BCF، نخ اکریلیک و محصولات بی‌بافت نیز در استان انجام می‌شود؛ تنوعی که نشان‌دهنده گستردگی فعالیت‌های نساجی در زنجان است.
بیش از ۷۰ واحد فعال و پنج هزار فرصت شغلی
معاون امور صنایع اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان با اشاره به گستردگی فعالیت واحدهای نساجی، می‌گوید: بیش از ۷۰ واحد کوچک و بزرگ در حوزه‌های مختلف نساجی استان فعالیت دارند و این صنعت برای بیش از پنج هزار نفر اشتغال ایجاد کرده است.
وی ادامه می‌دهد: نساجی از جمله صنایع کاربر محسوب می‌شود؛ به این معنا که در مقایسه با بسیاری از صنایع، می‌تواند با سرمایه‌گذاری کمتر، اشتغال بیشتری ایجاد کند.
کلانتری تأکید می‌کند: این صنعت به دلیل تبدیل مواد اولیه به محصولات دارای ارزش افزوده بالاتر، نقش مهمی در ایجاد ثروت دارد.
او با اشاره به تجربه کشورهای موفق در این زمینه می‌گوید: کشورهایی مانند ترکیه توسعه اقتصادی خود را از بخش‌هایی همچون نساجی، پوشاک و چرم آغاز کردند و این صنایع توانستند نقش مهمی در رشد اقتصادی آن‌ها ایفا کنند.
حلقه نهایی زنجیره؛ ضرورت توسعه تولید پوشاک در زنجان
با وجود ظرفیت بالای زنجان در تولید نخ و پارچه، مسئولان حوزه صنعت معتقدند حلقه نهایی زنجیره نساجی، یعنی تولید پوشاک، همچنان به توسعه بیشتری نیاز دارد؛ حلقه‌ای که می‌تواند زمینه ایجاد ارزش افزوده بالاتر و تقویت جایگاه استان در بازارهای داخلی و خارجی را فراهم کند.
کلانتری در این زمینه اظهار می‌کند: زنجان در بخش تولید نخ و پارچه از ظرفیت مناسبی برخوردار است، اما بخش نهایی زنجیره، یعنی تولید پوشاک که ارزش افزوده بیشتری ایجاد می‌کند، باید تقویت شود.
وی ادامه می‌دهد: ظرفیت تولید پوشاک صنعتی استان حدود ۱۰ هزار تن است و یکی از اولویت‌های آینده باید افزایش سرمایه‌گذاری در این بخش باشد.
معاون امور صنایع اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان تأکید می‌کند: توسعه تولید پوشاک تنها به ایجاد کارخانه محدود نمی‌شود، بلکه موضوعاتی مانند طراحی، مد، آموزش نیروی انسانی متخصص و شناخت بازار نیز از اهمیت زیادی برخوردارند.
به این ترتیب، توسعه این بخش مستلزم توجه هم‌زمان به زیرساخت‌های تولید، تربیت نیروی متخصص، شناخت نیاز مصرف‌کنندگان و ایجاد ظرفیت‌های لازم برای عرضه و فروش محصولات است.
روایت یک تولیدکننده؛ افزایش ظرفیت با توسعه خطوط تولید
یکی از تولیدکنندگان صنعت نساجی استان زنجان نیز با اشاره به روند توسعه این بخش به خبرنگار ایسنا، می‌گوید: طرح‌های توسعه این مجموعه با هدف تکمیل زنجیره تولید نساجی استان اجرا شده است و پس از راه‌اندازی خطوط ریسندگی، بافندگی، گردباف و رنگرزی، ظرفیت تولید حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است.
وی می‌افزاید: این مجموعه با استفاده از ماشین‌آلات روز دنیا، ظرفیت تولید ۷۰ هزار تن نخ در بخش ریسندگی و ۳۰ هزار تن پارچه در بخش بافندگی را دارد.
این تولیدکننده ادامه می‌دهد: بخشی از مواد اولیه مورد نیاز پنج واحد بزرگ تولید پوشاک کشور توسط این مجموعه تأمین می‌شود؛ موضوعی که از نقش واحدهای نساجی استان در تأمین نیاز صنایع پایین‌دستی حکایت دارد.
وی با اشاره به اشتغال ایجاد شده در این مجموعه، اظهار می‌کند: در حال حاضر حدود ۹۰۰ نفر در این مجموعه مشغول به کار هستند و با اجرای طرح‌های توسعه‌ای، حدود ۳۵۰ نفر دیگر نیز به نیروی انسانی مجموعه اضافه خواهند شد.
این آمار، علاوه بر نشان دادن ظرفیت تولیدی مجموعه، بیانگر تأثیر توسعه خطوط صنعتی بر افزایش اشتغال مستقیم در بخش نساجی استان است.
چالش‌های پیش روی صنعت نساجی زنجان
با وجود ظرفیت‌های تولیدی و اشتغال‌زایی صنعت نساجی در زنجان، فعالان این بخش معتقدند توسعه پایدار این صنعت همچنان با موانعی مواجه است که رفع آن‌ها برای حفظ و افزایش توان تولیدی استان ضرورت دارد.
کلانتری مهم‌ترین چالش‌های صنعت نساجی زنجان را تأمین انرژی، تأمین مواد اولیه، افزایش هزینه‌های تولید و نیاز برخی واحدها به نوسازی ماشین‌آلات عنوان می‌کند.
وی می‌گوید: در فصل تابستان، محدودیت برق و در فصل سرد سال، محدودیت گاز موجب افت تولید و افزایش هزینه‌های واحدهای صنعتی می‌شود.
او ادامه می‌دهد: برخی واحدهای نساجی استان به ماشین‌آلات به‌روز مجهز هستند، اما تعدادی از واحدها همچنان با فناوری‌های قدیمی فعالیت می‌کنند و برای ارتقای توان تولیدی خود به نوسازی ماشین‌آلات نیاز دارند.
تداوم محدودیت‌های انرژی، دشواری تأمین مواد اولیه و افزایش هزینه‌های تولید می‌تواند بر ظرفیت عملیاتی واحدها اثر بگذارد؛ ازاین‌رو، رفع این موانع در کنار سرمایه‌گذاری برای نوسازی تجهیزات، از جمله الزامات تقویت جایگاه صنعت نساجی استان به شمار می‌رود.
آینده نساجی زنجان؛ از توسعه تولید تا افزایش ارزش افزوده
فعالان صنعت نساجی معتقدند زنجان امروز بخش مهمی از زیرساخت‌های مورد نیاز برای تبدیل شدن به یکی از قطب‌های اصلی این صنعت را در اختیار دارد، اما تثبیت و تقویت این جایگاه به تکمیل حلقه‌های باقی‌مانده زنجیره و رفع موانع تولید وابسته است.
توسعه کشت پنبه، نوسازی ماشین‌آلات، افزایش ظرفیت تولید پوشاک، حمایت از سرمایه‌گذاری و کاهش موانع تولید، از مهم‌ترین مسیرهایی هستند که می‌توانند جایگاه استان را در صنعت نساجی کشور تقویت کنند.
در این میان، توسعه تولید پوشاک و حرکت به سمت محصولات نهایی، در کنار تقویت تأمین مواد اولیه و رفع محدودیت‌های زیرساختی، می‌تواند به افزایش ارزش افزوده و بهره‌گیری بیشتر از ظرفیت‌های موجود منجر شود.
صنعت نساجی زنجان، صنعتی است که از یک نخ آغاز می‌شود، اما ظرفیت آن به تولید نخ و پارچه محدود نمی‌ماند؛ زنجیره‌ای که در صورت تکمیل و توسعه، می‌تواند زمینه‌ساز اشتغال بیشتر، گسترش صادرات، رونق اقتصادی و ماندگاری ارزش افزوده در داخل استان باشد.
انتهای پیام
