اعظم ناصری در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: هنرهای سنتی بخشی از هویت فرهنگی هر منطقه هستند و فرت‌بافی نیز از جمله مهارت‌هایی است که می‌تواند پیوند میان گذشته و زندگی امروز را حفظ کند. این هنر تنها به تولید پارچه محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از تجربه‌ها، شیوه‌های کار، شناخت مواد اولیه و مهارت‌هایی را در خود جای داده که طی نسل‌های مختلف شکل گرفته و منتقل شده است.
وی افزود: یکی از نگرانی‌های مهم در حوزه صنایع‌دستی، کم‌رنگ شدن برخی مهارت‌های سنتی در زندگی روزمره و کاهش تعداد افرادی است که این هنرها را به صورت حرفه‌ای دنبال می‌کنند. اگر آموزش و حمایت از هنرمندان به شکل جدی دنبال نشود، ممکن است بخشی از این دانش بومی به تدریج فراموش شود.
این هنرمند و پژوهشگر حوزه احیای هنرهای سنتی ادامه داد: فرت‌بافی از جمله هنرهایی است که با آموزش صحیح و فراهم کردن امکانات اولیه می‌تواند دوباره در میان خانواده‌ها و نسل جوان جایگاه مناسبی پیدا کند. برای رسیدن به این هدف، باید نگاه به صنایع‌دستی از فعالیتی صرفاً تزئینی یا تفننی فراتر برود و زمینه فعالیت اقتصادی هنرمندان نیز فراهم شود.
فرت‌بافی؛ فرصتی برای اشتغال خانگی
ناصری با اشاره به ظرفیت فرت‌بافی برای ایجاد مشاغل خانگی بیان کرد: بسیاری از افراد، به ویژه زنان و جوانان ساکن مناطق شهری کوچک و روستاها، به دنبال راهی برای کسب درآمد هستند و صنایع‌دستی می‌تواند یکی از گزینه‌های مناسب برای این گروه‌ها باشد.
وی گفت: در صورت برگزاری دوره‌های آموزشی کاربردی و فراهم شدن ابزار و مواد اولیه، هنرجویان می‌توانند پس از کسب مهارت، فعالیت خود را در خانه یا کارگاه‌های کوچک آغاز کنند. چنین رویکردی به خصوص برای افرادی که امکان اشتغال در واحدهای صنعتی یا حضور تمام وقت در محیط‌های کاری را ندارند، اهمیت دارد.
این پژوهشگر افزود: البته صرف آموزش برای ایجاد اشتغال کافی نیست. هنرمندی که مهارت بافت را یاد می‌گیرد، باید بتواند مواد اولیه مورد نیاز خود را با قیمت مناسب تهیه کند، محصولاتش را به بازار عرضه کند و درآمدی متناسب با زمان و زحمتی که صرف می‌کند، به دست آورد. اگر این زنجیره کامل نباشد، بسیاری از هنرجویان پس از پایان دوره آموزشی فعالیت خود را ادامه نخواهند داد.
ناصری تأکید کرد: حمایت از فرت‌بافی باید از مرحله آموزش آغاز شود و تا تأمین ابزار، تولید محصول، بسته‌بندی، بازاریابی و فروش ادامه پیدا کند. در این صورت می‌توان انتظار داشت که آموزش‌های صنایع‌دستی به اشتغال پایدار منجر شود.
شهرهای خراسان و ظرفیت گسترش فرت‌بافی
وی همچنین با اشاره به جایگاه فرت‌بافی در تربت‌جام، تایباد، کوهسرخ و برخی شهرهای دیگر اظهار کرد: این شهرستان‌ها از ظرفیت‌های مهم خراسان رضوی در زمینه پارچه‌بافی سنتی برخوردار هستند و برگزاری دوره‌های آموزشی در مناطق مختلف آن‌ها می‌تواند به انتقال این مهارت به نسل جدید کمک کند.
ناصری ادامه داد: برگزاری دوره‌های مختلف اقدام ارزشمندی است، اما برای دستیابی به نتیجه مطلوب باید آموزش‌ها ادامه‌دار باشند و هنرجویان پس از پایان دوره نیز امکان فعالیت داشته باشند. همچنین لازم است شرایطی فراهم شود تا محصولات تولید شده از سوی این افراد به بازار معرفی و برای آن‌ها مشتری پیدا شود.
این فعال حوزه صنایع دستی با بیان اینکه ظرفیت احیای هنرهای سنتی به شهر خاصی محدود نیست، گفت: در شهرستان‌های مختلف خراسان رضوی نیز می‌توان با شناسایی ظرفیت‌های بومی و علاقه‌مندان، زمینه آموزش، تولید و توسعه هنرهای سنتی را فراهم کرد. البته برنامه‌ریزی برای هر منطقه باید متناسب با پیشینه فرهنگی، امکانات محلی و توان اقتصادی هنرمندان آن انجام شود.
تسهیلات کم‌بهره؛ حلقه گمشده حمایت از هنرمندان
ناصری با تأکید بر ضرورت حمایت مالی از فعالان صنایع‌دستی اظهار کرد: یکی از موانع اصلی پیش روی هنرمندان، هزینه تهیه دستگاه، ابزار، نخ و دیگر مواد اولیه است. بسیاری از افرادی که علاقه و استعداد کافی برای یادگیری این هنر دارند، به دلیل محدودیت مالی نمی‌توانند فعالیت خود را به مرحله تولید و کسب درآمد برسانند.
وی تصریح کرد: ارائه تسهیلات کم‌بهره و متناسب با توان مالی هنرمندان می‌تواند به راه‌اندازی کارگاه‌های کوچک و توسعه مشاغل خانگی کمک کند. این تسهیلات باید به گونه‌ای طراحی شود که هنرمندان تازه‌کار نیز بتوانند از آن استفاده کنند و شرایط دریافت و بازپرداخت وام، مانع شروع فعالیت آن‌ها نشود.
این فرت باف ادامه داد: در کنار تسهیلات مالی، ایجاد کارگاه‌های مشترک، فراهم کردن امکان استفاده از دستگاه‌های بافت، حمایت از خرید مواد اولیه و برگزاری دوره‌های تکمیلی نیز اهمیت دارد. همچنین دستگاه‌های مسئول می‌توانند با شناسایی هنرمندان فعال و تشکیل گروه‌های تولیدی، هزینه‌های فعالیت را کاهش دهند و امکان عرضه منظم محصولات را فراهم کنند.
وی تصریح کرد: حمایت از صنایع‌دستی نباید تنها به برگزاری نمایشگاه یا اجرای چند دوره آموزشی محدود شود. آنچه به ماندگاری یک هنر کمک می‌کند، وجود درآمد واقعی برای هنرمند و اطمینان از فروش محصول است.
گردشگری فرهنگی؛ فرصتی برای معرفی هنرهای بومی
ناصری با اشاره به ارتباط صنایع‌دستی و گردشگری بیان کرد: فرت‌بافی می‌تواند بخشی از تجربه فرهنگی گردشگران در خراسان رضوی باشد. بازدید از کارگاه‌های سنتی، آشنایی با مراحل آماده‌سازی نخ و بافت پارچه و مشاهده کار هنرمندان از نزدیک، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از جاذبه‌های گردشگری فرهنگی را دارد.
وی افزود: اگر کارگاه‌های فعال در کنار مسیرهای گردشگری و مراکز عرضه صنایع‌دستی معرفی شوند، امکان فروش مستقیم محصولات به گردشگران نیز افزایش می‌یابد. این شیوه علاوه بر ایجاد درآمد برای هنرمندان، به معرفی بهتر فرهنگ و هنر مناطق مختلف استان کمک می‌کند.
این فعال حوزه صنایع دستی ادامه داد: استفاده از فضای مجازی، فروش اینترنتی و تولید محتوای تصویری درباره مراحل فرت‌بافی نیز می‌تواند مخاطبان بیشتری را با این هنر آشنا کند. امروزه بازار صنایع‌دستی تنها به خریداران محلی محدود نیست و هنرمندان می‌توانند با بسته‌بندی مناسب، معرفی دقیق محصول و استفاده از روش‌های نوین بازاریابی، مشتریان بیشتری پیدا کنند.
انتقال هنر به نسل جوان ضروری است
ناصری با تأکید بر نقش آموزش در حفظ میراث فرهنگی گفت: برای زنده نگه داشتن فرت‌بافی باید ارتباط میان استادکاران باتجربه و نسل جوان تقویت شود. انتقال تجربه از هنرمندان قدیمی به هنرجویان، ثبت شیوه‌های سنتی بافت و حمایت از افرادی که این مهارت‌ها را آموزش می‌دهند، می‌تواند از فراموش شدن بخش مهمی از دانش بومی جلوگیری کند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: اگر فرت‌بافی با نیازهای امروز جامعه پیوند بخورد و در کنار حفظ اصالت، به تولید محصولاتی متناسب با سلیقه مشتریان نیز توجه شود، می‌توان زمینه رشد آن را فراهم کرد.
این فعال حوزه صنایع دستی تأکید کرد: احیای هنرهای سنتی زمانی موفق خواهد بود که حفظ میراث فرهنگی و ایجاد درآمد در کنار یکدیگر قرار گیرند. حمایت از فرت‌بافی در مناطق مستعد خراسان رضوی می‌تواند فرصتی برای تقویت هویت محلی، توسعه اشتغال خانگی و رونق گردشگری فرهنگی باشد.
انتهای پیام
