به گزارش ایسنا، وضعیت انسانی و امنیتی در مناطق جنوبی سومالی بحرانی گزارش شده است. حملات هوایی مکرر علیه مناطق تحت کنترل گروه الشباب در جنوب سومالی، ساکنان غیرنظامی این مناطق را ناچار به پناه گرفتن در مجاورت رودخانه سیلابی جوبا کرده است. بالا آمدن سریع سطح آب این رودخانه که ناشی از تشدید پدیده اقلیمی ال‌نینو است، جان و امنیت هزاران زن و کودک را به شدت تهدید می‌کند.
بر اساس گزارش منتشرشده، برخی منابع ناظر بر وضعیت منطقه معتقدند راهبرد نظامی آمریکا ممکن است از شرایط اقلیمی و سیلاب‌های پیش رو برای تحت فشار قرار دادن جمعیت ساکن مناطق تحت کنترل الشباب استفاده کند؛ اتهامی که مقام‌های آمریکایی آن را رد کرده‌اند.
جنگی پنهان و بحران خاموش در مناطق تحت کنترل الشباب
روزنامه گاردین در گزارشی می‌نویسد، اظهارات ساکنان محلی از حملات هوایی مداوم در شهرهایی نظیر جلیب حکایت دارد؛ شهری که به عنوان پایگاه اصلی الشباب شناخته می‌شود و کنترل حدود ۳۰ درصد از خاک سومالی را در اختیار دارد. به گفته شاهدان عینی، تداوم این حملات علاوه بر ایجاد تلفات انسانی سنگین در میان غیرنظامیان، امکان جابه‌جایی را از ساکنان سلب کرده و آنان را در دشت‌های سیلابی گرفتار ساخته است.
ساکنان دیگر نیز از حملات پی در پی پهپادها، کشته شدن غیرنظامیان و باقی ماندن اجساد در خیابان‌ها خبر داده‌اند. به گفته آنها، برخی حملات به تخریب خانه‌ها و کشته شدن افرادی منجر شده است که ارتباطی با درگیری‌ها نداشته‌اند.
این درگیری‌ها بخشی از جنگی مبهم از نظر حقوقی در شرق آفریقا به شمار می‌رود که از سوی ایالات متحده آمریکا هدایت می‌شود و پاسخ‌گویی در قبال آسیب‌های واردشده به غیرنظامیان سومالیایی در آن بسیار محدود است.
اتهام استفاده از شرایط اقلیمی به عنوان سلاح جنگی
در این گزارش آمده است که منابع محلی نگران هستند حملات هوایی، جمعیت غیرنظامی را در مناطق سیل‌خیز گرفتار کند. این نگرانی در شرایطی مطرح شده است که پیش‌بینی‌ها از تشدید بارندگی‌ها در سومالی تحت تاثیر پدیده ال‌نینو حکایت دارند.
یک پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی دانمارک نیز گفته است استفاده از داده‌های سنجش از دور بشردوستانه برای وارد کردن تلفات، به جای کاهش آسیب‌ها، به معنای معکوس کردن هدف اصلی این داده‌ها است.
در جریان آخرین دوره ال‌نینو در سال ۲۰۲۳، سیلاب‌هایی در سومالی رخ داد که از آنها به عنوان شدیدترین سیلاب‌های این کشور طی یک قرن گذشته یاد شده است. این سیلاب‌ها بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر را آواره کردند و بخش‌های وسیعی از زمین‌های کشاورزی را زیر آب بردند.
مقام‌های سازمان ملل متحد حوضه رود جوبا را منطقه‌ای به ویژه نگران‌کننده توصیف کرده‌اند و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز درباره وقوع سیلاب‌های شدید هشدار داده است.
با این حال، فرماندهی آفریقای ارتش آمریکا مدعی شده است که غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهد، عملیات نظامی را با هدف آواره کردن جمعیت انجام نمی‌دهد و از شرایط جوی یا سیلاب به عنوان روش جنگی استفاده نمی‌کند. این فرماندهی همچنین گفته است که اهداف نظامی مشروع را هدف قرار می‌دهد و برای کاهش آسیب به غیرنظامیان اقدامات امکان‌پذیر را انجام می‌دهد.
نگرانی از تلفات گسترده و کمبود امکانات امدادی
شهر جلیب که جمعیتی حدود ۱۰۰ هزار نفر دارد، در دشتی کم‌ارتفاع واقع شده و به طور مزمن در معرض خطر سیلاب قرار دارد. ساکنان مناطق اطراف نیز از نابودی خانه‌ها، زیر آب رفتن محصولات کشاورزی و غرق شدن دام‌ها در سیلاب‌های گذشته خبر داده‌اند.
مسئولان محلی جوبالند از شناسایی ۳۲۷ منطقه مستعد سیل خبر داده‌اند، اما تا ماه اکتبر، هشدارهای مربوط به ال‌نینو تنها برای نیمی از این مناطق صادر شده بود. یکی از نگرانی‌های اصلی، کمبود قایق برای انتقال افراد گرفتار در مناطق سیل‌زده است. هزاران نفر در سمت شرقی رود جوبا ممکن است نتوانند خود را به شهر کیسمایو در دهانه این رودخانه برسانند و از کمک‌های بشردوستانه برخوردار شوند.
بر اساس این گزارش، در جریان سیلاب‌های سه سال پیش، حدود ۱۹ هزار نفر به مدت یک هفته بدون غذا گرفتار شده بودند. همچنین بودجه کمک‌های بشردوستانه سومالی که در سال ۲۰۲۳ حدود ۲.۲ میلیارد دلار بود، اکنون به حدود ۳۰۰ هزار دلار کاهش یافته است و سرمایه‌گذاری در زمینه حفاظت در برابر سیل نیز افت کرده است.
در مناطق تحت کنترل الشباب نیز هنوز آمادگی کافی برای مقابله با سیلاب‌ها مشاهده نمی‌شود و به گفته ساکنان، کیسه‌های شن و سازه‌های دفاعی مناسب در برابر سیل مستقر نشده‌اند.
ابهام درباره شمار حملات هوایی آمریکا
شهادت ساکنان از حملات هوایی مکرر و تلفات غیرنظامیان حکایت دارد، اما آمار رسمی آمریکا با برخی از این روایت‌ها تفاوت دارد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، آمریکا تنها یک حمله هوایی در ماه اوت در جلیب را تایید کرده و مدعی است که در مجموع از ابتدای اوت تاکنون ۱۱ حمله انجام داده است.
تحلیلگران معتقدند، نبود اطلاعات روشن درباره برخی حملات، احتمال انجام عملیات پنهانی آمریکا را مطرح می‌کند. با این حال، مقام‌های آمریکایی ادعا کرده‌اند که تمام حملات هوایی انجام‌شده تحت اختیار این کشور در سومالی را اعلام می‌کنند و هیچ آمار محرمانه یا اعلام‌نشده‌ای از حملات وجود ندارد.
ترکیه نیز از پهپادها برای هدف قرار دادن الشباب در سومالی استفاده کرده است، اما به ندرت جزئیاتی درباره حملات و عملیات نظامی خود در این کشور منتشر می‌کند.
کمیته بین‌المللی صلیب سرخ اعلام کرده است که امسال ۲۰۵ بیمار با جراحات ناشی از سلاح را در کیسمایو درمان کرده که ۴۳ درصد بیشتر از سال گذشته است.
گسترش گرسنگی و سوءتغذیه در میان آوارگان
در کنار حملات هوایی و سیلاب‌ها، گرسنگی یکی از مهمترین نگرانی‌های مردم سومالی است. خانواده‌هایی که از دره رود جوبا فرار می‌کنند، می‌گویند غذای کافی برای ادامه زندگی ندارند و برخی خانواده‌های پرجمعیت تنها با یک وعده غذایی در روز سر می‌کنند.
در کیسمایو نیز خشکسالی طولانی‌مدت و کاهش کمک‌های آژانس توسعه بین‌المللی آمریکا، شرایط آوارگان را دشوارتر کرده است. رئیس یکی از اردوگاه‌های آوارگان این شهر تخمین زده است که از زمان تعطیلی ناگهانی این آژانس در سال گذشته، ممکن است حدود ۶ هزار نفر در مجموعه اردوگاه‌های آوارگان کیسمایو جان باخته باشند. او همچنین از مرگ دو کودک بر اثر اسهال در سرپناه‌های موقت خبر داده است.
مسئولان یک بیمارستان تحت حمایت کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در کیسمایو می‌گویند کودکان مبتلا به سوءتغذیه شدید هر روز از مناطق تحت کنترل الشباب به این مرکز منتقل می‌شوند، اما برخی از آنها به دلیل ضعف جسمانی شدید قابل نجات نیستند. موارد سوءتغذیه کودکان نیز در سال جاری ۴۰ درصد افزایش یافته است.
بسیاری از بیمارانی که از مناطق تحت کنترل الشباب به کیسمایو می‌رسند، می‌گویند قصد بازگشت ندارند؛ زیرا زندگی در این مناطق با محرومیت از آموزش، خدمات درمانی و غذا همراه بوده است. در همین حال، هزاران خانواده ساکن در حاشیه رود جوبا که اغلب از فقیرترین اقشار جامعه هستند، با خطر تشدید بحران انسانی در پی سیلاب‌های پیش رو مواجه‌اند.
انتهای پیام
