غلامرضا اسکندریان در نشست «سواد رسانه‌ای؛ تولید محتوا و مسئولیت اجتماعی» که روز سه‌شنبه پنجم آبان در سالن کاظمی آشتیانی جهاد دانشگاهی البرز برگزار شد، با تشریح جایگاه رسانه در زندگی امروز اظهار کرد: رسانه در زندگی مردم پررنگ شده و در این میان، موضوع مهم این است که در این فضا تا چه اندازه کنشگریم و تا چه اندازه صرفاً مصرف کننده محتوا هستیم. در این بحث، تمرکز بر فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی است، زیرا داده‌های پژوهشی نشان می‌دهد که این فضا در الگوی مصرف فرهنگی جامعه جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است.
وی با اشاره به طرح پژوهشی انجام شده در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی برای شناسایی الگوهای مصرف فرهنگی افزود: در این پژوهش، مصرف فرهنگی در قالب‌های دیداری، شنیداری، مکتوب و فضای مجازی بررسی شده است. مصرف چند رسانه‌ای نیز می‌تواند هم زمان جنبه‌های دیداری، شنیداری و مکتوب داشته باشد و در کنار این موارد، فعالیت‌های تعاملی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
رئیس جهاد دانشگاهی استان البرز با اشاره به روش اجرای این پژوهش بیان کرد: این مطالعه ماهیت ملی داشته، اما به روش خوشه‌ای انجام شده است. استان‌هایی مثل تهران، اصفهان، کرمان، زنجان، سیستان و بلوچستان و کهگیلویه و بویراحمد در این بررسی حضور داشته‌اند که در دسته‌بندی مورد استفاده پژوهش، استان‌های توسعه یافته، توسعه متوسط و در گروه کمترتوسعه‌یافته قرار گرفته‌اند و گروه سنی ۱۵ تا ۶۵ سال نیز در این مطالعه بررسی شده است.
اسکندریان ادامه داد: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد هرچه به سمت مناطق توسعه‌یافته‌تر حرکت می‌کنیم، مصرف فضای مجازی پررنگ‌تر می‌شود و این الگو در گروه‌های سنی جوان‌تر نیز نمود بیشتری دارد. براساس این داده‌ها، مصرف فضای مجازی در میان الگوهای مصرف فرهنگی جایگاه نخست را دارد و بررسی‌های مشابه نیز این روند را تأیید می‌کنند.
وی با بیان اینکه منظور از مصرف رسانه‌ای، منابع دریافت اطلاعات و تغذیه فکری افراد است، اظهار کرد: ممکن است فرد از رسانه‌های مکتوب، دیداری و شنیداری نیز استفاده کند، اما وجه غالب مصرف او فضای مجازی باشد. مسئله این است که وقتی این فضا به اصلی‌ترین منبع دریافت اطلاعات تبدیل شده، باید ببینیم نحوه استفاده ما از آن چگونه است و چه میزان از این استفاده با انتخاب آگاهانه و مشارکت فعال همراه است.
رئیس جهاد دانشگاهی استان البرز با اشاره به چهار رکن سواد رسانه‌ای توضیح داد: سواد رسانه‌ای مجموعه‌ای از دانش، مهارت‌ها و نگرش‌هاست که به فرد امکان می‌دهد پیام را آگاهانه دریافت کند، آن را تحلیل و ارزیابی کند و در تولید و انتشار آن به شکل مسئولانه مشارکت داشته باشد. بر این اساس، دسترسی و دریافت آگاهانه، تحلیل و ارزیابی، تولید و انتشار و مشارکت مسئولانه و اخلاقی، چهار رکن مهم سواد رسانه‌ای هستند.
اسکندریان با اشاره به وضعیت دسترسی به فضای مجازی گفت: به نظر می‌رسد در زمینه دسترسی، با وجود محدودیت‌ها و برخوردهای قهری با این فضا، مشکل اصلی نداشتن دسترسی نیست. با وجود فیلترینگ و محدودیت‌ها، استفاده از ابزارهای دور زدن فیلترینگ باعث شده دسترسی همچنان گسترده باشد و حتی در برخی شرایط، پیامدهای ناخواسته‌ای نیز به همراه داشته باشد.
وی مطرح کرد: در چنین شرایطی، مسئله فقط این نیست که افراد به اطلاعات دسترسی دارند یا در حوزه‌های مختلف مطالبی می‌خوانند و درباره آنها صحبت می‌کنند. بلکه باید دید تا چه اندازه توانایی تشخیص اعتبار اطلاعات، بررسی منابع و تفکیک داده‌های معتبر از اطلاعات نادرست را دارند. اینکه فردی در حوزه‌های مختلف اطلاعات زیادی داشته باشد، لزوماً به معنای توانایی ارزیابی و استفاده درست از آن اطلاعات نیست.
اسکندریان با تأکید بر اهمیت دریافت آگاهانه اطلاعات اظهار کرد: در سواد رسانه‌ای، دسترسی باید آگاهانه باشد، یعنی بدانیم دنبال چه چیزی هستیم و چرا یک محتوا را انتخاب می‌کنیم. پس از آن نیز باید بتوانیم اطلاعات دریافتی را تحلیل و ارزیابی کنیم تا در حد داده باقی نماند و به اطلاعات قابل استفاده تبدیل شود.
وی با بیان اینکه دغدغه اصلی در این زمینه به دو رکن تولید و انتشار و مشارکت مسئولانه و اخلاقی مربوط می‌شود، گفت: پرسش این است که آیا با اطلاعاتی که دریافت می‌کنیم، مسئولانه برخورد می‌کنیم یا خیر و آیا در کنار مصرف محتوا، سهمی در تولید و انتشار مطالب نیز داریم.
رئیس جهاد دانشگاهی استان البرز با اشاره به نتایج پژوهش درباره میزان مصرف فضای مجازی بیان کرد: بر اساس این طرح، حدود ۷۰ درصد جامعه از فضای مجازی استفاده می‌کنند و حدود ۸۰ درصد این افراد، مصرفی در سطح متوسط تا زیاد دارند. این شاخص بر مبنای مؤلفه‌هایی از جمله میزان حضور در فضای مجازی، کیفیت حضور، آشنایی با فضاهای مجازی، میزان تسلط و مهارت در استفاده از آنها و مدت زمان حضور تدوین شده است.
اسکندریان ادامه داد: در بررسی الگوی مشارکت کاربران نیز مشخص شده است که حدود ۴۰ درصد افراد صرفاً مطالب را مشاهده می‌کنند، ۳۳ درصد مطالبی را که می‌خوانند بازنشر می‌کنند و حدود یک چهارم افراد هنگام بازنشر، چیزی به محتوای اصلی اضافه می‌کنند.
وی با تأکید بر اینکه هدف از بیان این آمار، نکوهش مصرف محتوا نیست، افزود: مسئله این نیست که مصرف کننده بودن را به خودی خود منفی بدانیم یا بگوییم متخصصان و صاحبان دانش محتوایی تولید نمی‌کنند، بلکه می‌خواهیم این پرسش را مطرح کنم که در کدام گروه قرار داریم و تا چه اندازه در فضای مجازی نقش فعال ایفا می‌کنیم.
اسکندریان تصریح کرد: به ویژه از صاحبان تخصص و دانش انتظار می‌رود سهم بیشتری در تولید محتوا داشته باشند. باید ببینیم تا چه اندازه مطالبی را که می‌خوانیم تحلیل و نقد می‌کنیم، نظر خود را به آنها اضافه می‌کنیم و محتوایی تولید می‌کنیم که بتواند به ارتقای آگاهی جامعه کمک کند. اگر در میان عموم کاربران تنها حدود یک چهارم افراد هنگام بازنشر محتوا چیزی به آن اضافه می‌کنند، انتظار می‌رود این سهم در میان صاحبان تخصص و دانش بیشتر باشد.
وی با اشاره به مسئولیت اجتماعی متخصصان اظهار کرد: افرادی که در یک حوزه تخصص دارند و نسبت به اعتبار و دقت دانش خود دغدغه‌مند هستند، باید وارد عرصه عمومی شوند. اگر صاحبان دانش حضور نداشته باشند، ممکن است اظهارنظرهای غیرعلمی یا اطلاعات نادرست به جای دانش معتبر در اختیار جامعه قرار گیرد. مسئولیت معرفتی متخصصان ایجاب می‌کند که در این زمینه نقش فعال‌تری داشته باشند.
رئیس جهاد دانشگاهی استان البرز با تشریح ابعاد مسئولیت اجتماعی متخصصان افزود: این مسئولیت علاوه بر بعد معرفتی، بعد اجتماعی نیز دارد. اگر فردی دانش تخصصی دارد، باید بتواند آن را به سرمایه‌ای تبدیل کند که جامعه از آن بهره ببرد. جهاد دانشگاهی نیز با فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و خدمات تخصصی تلاش می‌کند دانش را از محیط‌های علمی به عرصه جامعه منتقل کند و آن را در اختیار متخصصان، صاحبان صنایع، دولتمردان و عموم مردم قرار دهد.
اسکندریان ادامه داد: مسئولیت اجتماعی یک بعد ارتباطی نیز دارد. زبان تخصصی باید به زبان عمومی تبدیل شود و متخصصان بتوانند در گفت و گوی اجتماعی مشارکت کنند. دانش نباید فقط در کتاب‌ها و محیط دانشگاه باقی بماند، بلکه باید امکان ارتباط مستقیم آن با جامعه فراهم شود تا مردم بتوانند از نتایج فعالیت‌های علمی استفاده کنند.
وی با اشاره به نحوه مصرف محتوا در فضای مجازی اظهار کرد: گاهی حتی در مصرف محتوا نیز انتخاب چندانی نداریم و با مجموعه‌ای از مطالب مواجه می‌شویم که بر اساس رفتار قبلی ما به ما پیشنهاد می‌شوند. این موضوع نشان می‌دهد که فضای مجازی چگونه می‌تواند مسیر مواجهه ما با محتوا را تحت تأثیر قرار دهد.
اسکندریان عنوان کرد: در بررسی مصرف فرهنگی، صرف میزان تماشای فیلم، سریال و کلیپ یا گوش دادن به موسیقی، رادیو و پادکست اهمیت ندارد، بلکه میزان انتخابگری افراد نیز مورد توجه است. برای مثال، اگر فردی خود را علاقه‌مند به موسیقی می‌داند، باید دید تا چه اندازه می‌تواند سبک یا خواننده مورد علاقه خود را انتخاب کند. انتخاب آگاهانه در اینجا اهمیت دارد و همین مسئله درباره مصرف فضای مجازی نیز صدق می‌کند.
رئیس جهاد دانشگاهی استان البرز با تأکید بر ضرورت تبدیل مصرف منفعلانه به مصرف فعال اظهار کرد: لازم است بدانیم چه محتوایی را دنبال می‌کنیم و چرا آن را انتخاب کرده‌ایم. از سوی دیگر، صاحبان تخصص نیز اگر دغدغه اثرگذاری اجتماعی دارند، باید برای تولید محتوا وارد میدان شوند.
اسکندریان با اشاره به گام‌های لازم برای افزایش کنشگری رسانه‌ای اظهار کرد: نخستین گام، شناخت پرسش‌ها و نیازهای جامعه است. هر محتوایی لزوماً به درد جامعه نمی‌خورد و صرف اینکه مطلبی بازدید زیادی داشته باشد، نمی‌تواند به تنهایی معیار مناسبی برای سنجش ارزش آن باشد. باید دید محتوا تا چه اندازه به یک نیاز واقعی پاسخ می‌دهد و با مسئله‌ای که ذهن مخاطب را درگیر کرده است، ارتباط دارد.
وی افزود: اگر گروه سنی خاصی مانند نوجوانان یا جوانان را مخاطب قرار می‌دهیم، باید با زبان، دغدغه‌ها و مسائل روز آنها آشنا باشیم. بدون شناخت دقیق مخاطب نمی‌توان محتوایی تولید کرد که ارتباط مؤثری با او برقرار کند.
اسکندریان با اشاره به اهمیت انتخاب بستر مناسب برای انتشار محتوا بیان کرد: پس از شناخت نیاز جامعه، باید مشخص کنیم که از چه بستری برای انتقال پیام استفاده کنیم. ممکن است برای یک موضوع، رسانه مکتوب مناسب‌تر باشد و برای موضوعی دیگر، رسانه دیداری، شنیداری یا چندرسانه‌ای نتیجه بهتری داشته باشد.
وی با اشاره به جایگاه مصرف رسانه‌های مکتوب در نتایج پژوهش اظهار کرد: در نمودار مربوط به مصرف مکتوب، مصرف درسی و غیردرسی از یکدیگر تفکیک نشده بود و همین موضوع وزن مصرف مکتوب را افزایش می‌داد. بنابراین، برای ارزیابی دقیق‌تر الگوهای مصرف باید به این جزئیات نیز توجه کرد.
رئیس جهاد دانشگاهی استان البرز با تأکید بر ضرورت همکاری دانشگاهیان و اصحاب رسانه گفت: متخصصان و دانشگاهیان به تنهایی از عهده همه ابعاد این ماجرا برنمی‌آیند و لازم است ارتباط عمیق‌تری با رسانه‌ها برقرار کنند. اصحاب رسانه شناخت بیشتری از جامعه و دغدغه‌های مردم دارند و می‌توانند قالب‌های مناسب‌تری برای انتقال مطالب تخصصی پیشنهاد دهند.
اسکندریان ادامه داد: باید میان صاحبان دانش و اصحاب رسانه نقاط اتصال جدی‌تری ایجاد شود و فرصت‌های بیشتری برای گفت و گو و تبادل نظر فراهم شود تا نیازهای جامعه، قالب‌های ارائه محتوا و شیوه انتقال یافته‌های علمی دقیق‌تر شناخته شود.
وی با اشاره به ضرورت ترویج دانش در مجامع علمی اظهار کرد: نتایج پژوهش‌ها به راحتی به محتوای تصویری، پادکست یا مطالب کوتاهی که بتواند مخاطب عمومی را درگیر کند، تبدیل نمی‌شوند. برای رفع این مشکل، ابتدا باید این دغدغه در مجموعه‌های علمی شکل بگیرد که می‌خواهند دانش و یافته‌های پژوهشی خود را در اختیار عموم مردم قرار دهند و محتوایی تولید کنند که اثرگذار باشد.
وی خاطر نشان کرد: اگر این دغدغه به درستی شکل بگیرد، می‌توان از ظرفیت اصحاب رسانه استفاده کرد و یافته‌های پژوهشی را در قالب‌هایی ارائه داد که برای مخاطب قابل فهم‌تر و جذاب‌تر باشد. پژوهشگر می‌تواند نتایج کار خود را در اختیار رسانه قرار دهد و با کمک فعالان رسانه‌ای، آن را به محتوایی تبدیل کند که جامعه بهتر با آن ارتباط برقرار کند.
رئیس جهاد دانشگاهی استان البرز با اشاره به ضرورت توجه به اثربخشی محتوا اظهار کرد: باید شاخص‌هایی برای سنجش اثربخشی محتوا در نظر گرفته شود . به نظر می‌رسد جامعه بیشتر مصرف کننده محتواست تا تولیدکننده آن، اما برای ارزیابی دقیق این وضعیت به پایش و بررسی جدی‌تری نیاز داریم.
تعارض و نبود پذیرش، از چالش‌های آموزش سواد رسانه‌ای به نوجوانان است
احمدرضا فیروزی، معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی البرز هم در این نشست با اشاره به تجربه برخی کشورها در اعمال محدودیت برای استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی اظهار کرد: این موضوع نشان می‌دهد که مواجهه با آسیب‌های فضای مجازی، چالشی جهانی است. با این حال، در جامعه ما یکی از مسائل مهم در مسیر آموزش سواد رسانه‌ای، به ویژه برای نسل نوجوان، موضوع پذیرش و تعارض‌هایی است که در این زمینه وجود دارد.
وی افزود: آموزش سواد رسانه‌ای به این معناست که افراد بتوانند محتوای موجود در فضای مجازی را آگاهانه دریافت کنند و در مواجهه با آن مسئولانه رفتار کنند، اما زمانی که میان پیام‌های آموزشی و آنچه مخاطب در عمل مشاهده می‌کند تعارض وجود داشته باشد، انتقال آموزش و اثرگذاری آن با دشواری مواجه می‌شود.
فیروزی با بیان اینکه نوجوانان از توانایی بالایی در درک مطالب برخوردارند، ادامه داد: نسل نوجوان در بسیاری از موارد، مطالب را سریع‌تر درک می‌کند و آمادگی خوبی برای یادگیری دارد، اما وجود تعارض می‌تواند مانع پذیرش پیام‌ها شود. بنابراین، لازم است در برنامه‌ریزی‌های مربوط به آموزش سواد رسانه‌ای، این مسئله به طور جدی مورد توجه قرار گیرد.
معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی ادامه داد: برای آنکه آموزش سواد رسانه‌ای اثرگذاری بیشتری داشته باشد، لازم است ابتدا درباره مسائل و تعارض‌های موجود در جامعه تأمل کنیم و آنها را در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها در نظر بگیریم. نمی‌توان انتظار داشت صرفاً با ارائه آموزش، بدون توجه به شرایط و تجربه مخاطبان، به نتیجه مطلوب برسیم.
وی خاطرنشان کرد: این موضوع به معنای کنار گذاشتن آموزش یا نادیده گرفتن همه ظرفیت‌های موجود نیست، بلکه باید سهم تعارض‌ها و موانع پذیرش را در نظر گرفت تا برنامه‌های سواد رسانه‌ای، به ویژه برای نوجوانان، با شناخت دقیق‌تری طراحی و اجرا شوند.
سواد رسانه‌ای با انتخاب آگاهانه محتوا آغاز می‌شود
هادی برغمدی، عضو هئیت علمی جهاد دانشگاهی، نیز با تأکید بر ضرورت تقویت سواد رسانه‌ای اظهار کرد: انتخاب آگاهانه محتوا متناسب با نیازها و شرایط فردی، یکی از پیش‌نیازهای سواد رسانه‌ای است و در کنار آن باید به بستر فعالیت، دسترسی به ابزارهای مناسب و فرصت متخصصان برای تولید محتوا نیز توجه کرد.
وی با اشاره به حجم بالای اطلاعاتی که از طریق رسانه‌های مختلف در اختیار افراد قرار می‌گیرد، بیان کرد: فرد برخوردار از سواد رسانه‌ای باید بتواند از میان مطالب مختلف، محتوای متناسب با نیاز خود را انتخاب کند و از صرف وقت برای مطالب نامناسب یا کم‌ارزش بپرهیزد.
عضو هئیت علمی جهاد دانشگاهی، افزود: مواجهه با هر مطلبی نباید موجب آشفتگی ذهنی افراد شود. بلکه باید توانایی تشخیص ارزش و اهمیت اطلاعات را داشته باشیم و بدانیم برای کدام محتوا وقت بگذاریم و از کنار کدام مطالب عبور کنیم.
برغمدی با اشاره به تفاوت مخاطبان رسانه‌های مختلف ادامه داد: نوع رسانه نیز بر نحوه انتخاب و مصرف محتوا تأثیر دارد. برای مثال، مخاطبان رادیو در گذشته معمولاً به یک موج یا شبکه مشخص پایبند بودند، اما در شبکه‌های اجتماعی به دلیل تنوع قالب‌ها و تولیدات، مخاطبان با محتوای بسیار متنوع‌تری مواجه می‌شوند و ممکن است وابستگی کمتری به یک رسانه یا کانال مشخص داشته باشند.
وی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی متخصصان در فضای مجازی، فراهم بودن بستر و امکانات لازم برای فعالیت آنها را ضروری دانست و گفت: متخصصان برای ایفای مسئولیت خود و تولید محتوای علمی به ابزارهای پایدار و دسترسی مناسب به اینترنت نیاز دارند. هنگامی که دسترسی به اینترنت با محدودیت یا اختلال مواجه می‌شود، فعالیت و تولید محتوای آنها نیز ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد.
برغمدی، یکی دیگر از موانع تولید محتوای تخصصی را کمبود وقت و انگیزه دانست و گفت: متخصصان در کنار فعالیت حرفه‌ای، مسئولیت‌های روزمره و دغدغه‌های معیشتی دارند و این مسائل می‌تواند فرصت آنها را برای تولید محتوا در حوزه تخصصی خود کاهش دهد. در بسیاری از موارد، افزایش مشغله‌های کاری و نیاز به تأمین هزینه‌های زندگی باعث می‌شود فعالیت در فضای مجازی در اولویت پایین‌تری قرار بگیرد.
برغمدی همچنین علاقه و انگیزه فردی را از عوامل مؤثر در تولید محتوای رسانه‌ای برشمرد و اظهار کرد: باید بررسی کرد افرادی که در فضای مجازی محتوا تولید می‌کنند تا چه اندازه به حوزه فعالیت خود علاقه دارند، آن را بخشی از تخصص و شغل خود می‌دانند و نسبت به آن احساس مسئولیت می‌کنند.
وی تأکید کرد: برای افزایش مشارکت متخصصان در تولید محتوای رسانه‌ای، باید علاوه بر تقویت دغدغه‌مندی، به دسترسی مناسب به ابزارها، آزادی عمل در بیان دیدگاه‌ها، فرصت کافی و انگیزه فعالان این حوزه نیز توجه شود.
آموزش سواد رسانه‌ای باید به خانواده‌ها و والدین گسترش یابد
محمود شکریان، معاون آموزشی جهاد دانشگاهی البرز نیز با تأکید بر ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای به خانواده‌ها ،اظهار کرد: حتی در خانواده‌ها نیز استفاده زیاد از گوشی تلفن همراه به دغدغه‌ای جدی تبدیل شده است و این موضوع نشان می‌دهد که باید برای مدیریت استفاده از فضای مجازی و کاهش آسیب‌های آن برنامه‌ریزی بیشتری انجام شود.
شکریان با بیان اینکه یکی از پرسش‌های همیشگی والدین، سن مناسب برای تهیه تلفن همراه شخصی برای فرزندان است، ادامه داد: خانواده‌ها نمی‌دانند که آیا برای فرزند ۱۰ یا ۱۵ ساله خود باید گوشی تهیه کنند یا خیر؛ این در حالی است که حتی برخی کودکان شش یا هفت ساله نیز از تلفن همراه استفاده می‌کنند. پرداختن به این موضوع از جنبه‌های روان‌شناختی و اجتماعی و ارائه راهنمایی‌های کارشناسی می‌تواند کمک زیادی به خانواده‌ها کند.
معاون آموزشی و و کارآفرینی جهاد دانشگاهی اظهار کرد: در فضای رسانه‌ای نیز باید یاد بگیریم با محتوا چگونه مواجه شویم، اخبار و اطلاعات درست را از نادرست تشخیص دهیم و شیوه استفاده صحیح از رسانه‌ها را بشناسیم.
وی با بیان اینکه آگاهی از روش‌های تشخیص محتوای درست و نادرست برای همه اقشار جامعه به یک اندازه فراهم نیست، اظهار کرد: به ویژه خانواده‌ها با پرسش‌ها و دغدغه‌های متعددی در این زمینه مواجه هستند. بنابراین لازم است آموزش سواد رسانه‌ای از سطح مباحث تخصصی فراتر برود و والدین را نیز در بر بگیرد.
شکریان تأکید کرد: دانشگاه‌های استان البرز می‌توانند با گسترش آموزش سواد رسانه‌ای و توجه ویژه به خانواده‌ها و والدین، نقش مؤثری در افزایش آگاهی عمومی و کاهش آسیب‌های فضای مجازی ایفا کنند.
آموزش سواد رسانه‌ای باید از مدارس آغاز شود
در ادامه، علیرضا حشمدار عضو انجمن ملی نخبگان ایران با تأکید بر ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای، گفت: برای ارتقای سواد رسانه‌ای و افزایش کنشگری در این حوزه، باید علاوه بر آموزش، به عملکرد رسانه‌ها، مسئولیت‌پذیری مسئولان، اقتصاد رسانه و دسترسی فعالان رسانه‌ای به ابزارهای فناوری و هوش مصنوعی توجه کنیم.
حشمدار اظهار کرد: باید عملکرد رسانه ملی، روزنامه‌های رسمی و خبرنگاران را نیز بررسی کنیم. یکی از مسائل مهم این است که خبرنگار تا چه اندازه می‌تواند عملکردها را نقد کند و همچنان امکان فعالیت و دسترسی به منابع خبری را داشته باشد.
وی با اشاره به تأثیر مسائل اقتصادی بر عملکرد رسانه‌ها افزود: اگر فعالان رسانه‌ای درآمد ثابت و پایداری نداشته باشند، ممکن است برای ادامه فعالیت خود به سمت انتشار اخبار مثبت گرایش پیدا کنند و امکان نقد عملکردها برای آنها محدود شود. بنابراین، اقتصاد رسانه یکی از موضوعاتی است که در بررسی عملکرد رسانه‌ها باید مورد توجه قرار گیرد.
حشمدار با اشاره به ضرورت شناخت نسل جدید و شیوه‌های ارتباط با کودکان و نوجوانان گفت: گاهی رفتار نسل جدید را با معیارهای نسل‌های گذشته ارزیابی می‌کنیم، در حالی که لازم است تفاوت‌های نسلی و شیوه‌های ارتباطی آنها را بشناسیم. برای مثال، ممکن است شیوه ارتباط یک نوجوان با اعضای خانواده با انتظارات والدین متفاوت باشد، اما این تفاوت لزوماً به معنای بی‌تربیتی نیست و باید با شناخت شرایط و ویژگی‌های این نسل بررسی شود.
وی با تأکید بر ضرورت آموزش سواد رسانه‌ای از دوران کودکی اظهار کرد: آموزش باید از مدارس و حتی دوره کودکستان آغاز شود. اگر آموزش درست و اصولی از سنین پایین انجام شود، می‌توان انتظار داشت افراد در آینده توانایی بیشتری برای تشخیص مسائل، ارزیابی اطلاعات و مواجهه مسئولانه با رسانه‌ها داشته باشند.
وی با اشاره به چالش‌های استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی بیان کرد: برای تشخیص صحت محتواهای تولید شده با هوش مصنوعی، ابزارهای نرم‌افزاری مختلفی وجود دارد، اما هزینه استفاده از برخی از این ابزارها بالاست و ممکن است دانشجویان، پژوهشگران و فعالان رسانه‌ای توانایی پرداخت این هزینه‌ها را نداشته باشند.
حشمدار ادامه داد: دسترسی به ابزارهای تشخیص محتوای جعلی و راستی‌آزمایی اخبار می‌تواند به فعالان رسانه‌ای کمک کند تا پیش از انتشار مطالب، صحت آنها را بررسی کنند.
وی با تأکید بر ضرورت آشنایی عملی با فناوری‌های جدید اظهار کرد: آموزش هوش مصنوعی نباید صرفاً به مباحث نظری محدود شود، بلکه فراگیران باید بتوانند ابزارهای مورد نیاز را در عمل به کار بگیرند. اگر افراد در دوره‌های آموزشی امکان استفاده از نرم‌افزارهای لازم را نداشته باشند، نمی‌توانند مهارت کافی برای بهره‌گیری از این فناوری‌ها به دست آورند.
وی همچنین با اشاره به اهمیت آگاهی از حقوق شهروندی گفت: در حوزه حقوق شهروندی، قوانین متعددی وجود دارد، اما مسئله مهم این است که اجرای صحیح آن نیز مورد توجه قرار گیرد.
حشمدار یادآور شد: سواد رسانه‌ای و کنشگری رسانه‌ای به ابزار، آموزش و فراهم بودن شرایط مناسب نیاز دارد. یک دوره آموزشی برای فعالان رسانه‌ای استان برگزار شود تا آنها با فناوری‌ها و ابزارهای جدید آشنا شوند و بتوانند از این امکانات در فعالیت حرفه‌ای خود استفاده کنند.
وی همچنین پیشنهاد تشکیل کارگروه تخصصی رصد و راستی‌آزمایی اخبار و محتوای تولید شده با هوش مصنوعی را مطرح کرد و گفت: این کارگروه باید از دانش و مهارت کافی در حوزه هوش مصنوعی، اخبار و مسائل رسانه‌ای برخوردار باشد تا بتواند در زمینه بررسی صحت محتوا و تشخیص مطالب جعلی به فعالان رسانه‌ای کمک کند.
حشمدار بر ضرورت فراهم کردن امکان بهره‌مندی فعالان رسانه‌ای از آموزش‌ها و ظرفیت‌های تخصصی افزود: با توجه به تعداد فعالان رسانه‌ای در کرج و استان البرز، ایجاد چنین ظرفیت‌هایی می‌تواند زمینه ارتقای مهارت‌های حرفه‌ای و استفاده مؤثرتر از فناوری‌های جدید را فراهم کند.
انتهای پیام
