سعید ملاشاهی ۵ آبان در شورای آبخیزداری و مهار سیلاب های استان افزود: تاکنون بیش از ۱۵ هزار سازه آبخیزداری شامل سدهای گابیونی، بندهای سنگ و ملاتی، بندهای خاکی تراکمی و غیرتراکمی، هوتک‌ها، تراس‌بندی، سدهای رسوب‌گیر خشکه‌چین، سامانه‌های پخش سیلاب، تغذیه مصنوعی و طرح‌های بیومکانیکی نظیر هلالی‌های آبگیر در حوضه‌های آبخیز سراسر استان اجرا شده و به بهره‌برداری رسیده است.
وی با اشاره به اینکه این سازه‌ها بر اساس شرایط آبی (هیدرولوژی) و اقلیم منطقه ایجاد شده‌اند، گفت: در حوزه مکران و جنوب استان که کانون اصلی رواناب‌ها و تلاطم سیل‌های موسمی است مانند شهرستان‌های چابهار، دشتیاری، کنارک، زرآباد، قصرقند، نیکشهر و سرباز، تمرکز بر کنترل سرعت سیل، جلوگیری از شسته‌شدن خاک و تغذیه سفره‌هاست.
وی ادامه داد: در حوزه مرکزی شامل خاش، تفتان، سراوان، «سیب و سوران»، مهرستان و ایرانشهر، اولویت با نجات آبخوان‌ها و مهار فرسایش است و در شمال استان یعنی زاهدان، میرجاوه و دشت منطقه سیستان نیز بندهای خاکی و خشکه‌چین برای مهار هرزآب‌های بالادست و تثبیت شن‌های روان ایجاد شده‌اند.
ملاشاهی با اشاره به پروژه‌های جدید گفت: از محل اعتبارات سال ۱۴۰۴، ساخت ۱۷ سازه آبخیزداری در شهرستان‌های مهرستان، نیکشهر، کنارک، سراوان و چابهار آغاز شده یا در مراحل پایانی اجرا قرار دارد.
وی، اجرای طرح مهار در حوضه «کاجو–گرگرو» چابهار را مهم‌ترین سنگر آبخیزداری کشور دانست و تصریح کرد: فرسایش خندقی (گرگرو یا گالی) کابوس اقلیمی جنوب استان است؛ منطقه‌ای به وسعت ۱۳۱ هزار هکتار در دشتیاری و حوزه کاجو–گرگرو (در ۷۰ کیلومتری شمال‌شرقی چابهار)، بزرگ‌ترین کانون متمرکز فرسایش خندقی در منطقه خاورمیانه به‌شمار می‌آید که خاک را تکه‌تکه می‌کند به‌همین دلیل بزرگ‌ترین پروژه آبخیزداری کشور برای مهار همین مشکل در حال اجراست.
معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی سیستان و بلوچستان درباره توان ذخیره‌سازی این پروژه‌ها تأکید کرد: مجموع ظرفیت مهار، ذخیره و هدایت سیلاب‌ها توسط کل سازه‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری استان به بیش از ۵۰۰ میلیون مترمکعب در هر دوره بارندگی مؤثر و سیلابی می‌رسد.
ملاشاهی با تأکید بر اینکه نیاز به آبخیزداری در تمام شهرستان‌های استان بدون استثنا احساس می‌شود، گفت: اولویت‌بندی اجرای طرح‌ها وابسته به حجم اعتبارات تخصیصی و شدت خطرپذیری اقلیمی و جغرافیایی مناطق است.
معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی سیستان و بلوچستان، تصریح کرد: تأمین مالی پروژه‌های آبخیزداری از دو مسیر اصلی اعتبارات ملی (محرومیت‌زدایی، پروژه‌های سدی و فاقد سد) و اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای استان صورت می‌گیرد که در سال مالی گذشته رقمی بالغ بر ۲ هزار میلیارد ریال برای آن در نظر گرفته شد و متناسب با تخصیص‌ها کار پیش رفت.
وی اضافه کرد: سیستان و بلوچستان با حدود ۱۱ درصد از وسعت کشور و گستردگی باورنکردنی حوضه‌های آبریزِ بدون سد به شدت در برابر مونسون و دگرگونی‌های اقلیمی آسیب‌پذیر است؛ اعتباراتی که اکنون اختصاص می‌یابد، بخش کوچکی از نیازهای فوری و اولویت‌دار را برطرف می‌کند و نیازمند نگاه ویژه ملی در این زمینه هستیم.
ملاشاهی همچنین با اشاره به مرز میان سدهای خاکی وزارت نیرو با سازه‌های منابع طبیعی، گفت: نباید سازه‌های کوچک آبخیزداری را با سدهای مخزنی اشتباه گرفت؛ سدهای آب منطقه‌ای دیواره‌های بتنی و خاکی عظیمی در خروجی حوضه‌ها و پایین‌دست هستند که با خطوط لوله طولانی آب آشامیدنی، کشاورزی صنعتی و کارخانه‌ها را تأمین می‌کنند وبه‌طور کلی آب شرب در حیطه وظایف منابع طبیعی نیست.
وی توضیح داد: سازه‌های آبخیزداری در منابع طبیعی، چابک، کم‌هزینه و زودبازده در بالادست همان سدها هستند؛ وظیفه ما این است که سرعت سیلاب را کاهش دهیم و رسوبات را در کوهستان حبس کنیم تا مخزن سدهای بزرگ پر از گل‌ولای نشود و در نهایت، آب زلال را به قنات‌ها و سفره‌های زیرزمینی هدیه دهیم.
انتهای پیام
