به گزارش ایسنا، دکتر سعید سرکار امروز در نهمین کنگره بین‌المللی نقشه‌برداری مغز که در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، با تأکید بر نقش علم و فناوری در شکل‌گیری اقتدار ملی، اظهار کرد: اقتدار علمی و فناوری، بنیان و زیربنای سایر مؤلفه‌های اقتدار ملی است و کشورها برای دستیابی به جایگاهی مؤثر در عرصه‌های مختلف، باید در این حوزه سرمایه‌گذاری کنند.
سرکار همچنین با گرامیداشت یاد و خاطره شهید دکتر کمال خرازی، افزود: مفهوم «العلم سلطان» بر این نکته دلالت دارد که برخورداری از علم، فناوری، نوآوری و اقتصاد دانش‌بنیان، زمینه‌ساز قدرت و اثرگذاری کشورها است. اگر کشوری در این عرصه‌ها به توانمندی دست یابد، می‌تواند جایگاه و نفوذ خود را تقویت کند؛ در غیر این صورت، زمینه برای افزایش وابستگی و سلطه دیگران فراهم می‌شود.
رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی معاونت علمی با بیان اینکه اقتدار ملی از مؤلفه‌های مختلفی تشکیل شده است، اظهار کرد: اقتدار علمی و فناوری را باید بنیان و ریشه سایر مؤلفه‌های اقتدار ملی دانست. اقتدار دفاعی و نظامی، اقتصادی، اجتماعی، رسانه‌ای، فرهنگی و دینی، دیپلماسی و سرزمینی از جمله مؤلفه‌های اقتدار ملی هستند که ارتباط نزدیکی با توان علمی و فناوری کشور دارند.
وی با تأکید بر نقش علم و فناوری در تقویت توان دفاعی کشور، افزود: اقتدار نظامی از توان علمی و فناوری نشأت می‌گیرد و تحولات و درگیری‌های اخیر نیز نشان داد که فناوری چه جایگاه مهمی در عرصه دفاعی دارد. همچنین اقتدار اقتصادی زمانی شکل می‌گیرد که اقتصاد کشور بر پایه علم و فناوری استوار باشد و از پویایی و توان تولید ارزش برخوردار شود. اقتصادی که عمدتاً بر استخراج و فروش مواد خام متکی باشد، از پویایی و ظرفیت لازم برای ایجاد اقتدار پایدار برخوردار نیست.
سرکار با اشاره به سه مطالبه اساسی مردم، یعنی امنیت، معیشت و کرامت، خاطر نشان کرد: امنیت مردم به توان دفاعی کشور وابسته است و معیشت نیز به معنای تأمین نیازهای اساسی جامعه، از جمله مسکن، سلامت و اشتغال، باید مورد توجه قرار گیرد. اقتصادی که بر علم و فناوری تکیه داشته باشد، ظرفیت بیشتری برای تأمین این نیازها و بهبود شرایط زندگی مردم خواهد داشت.
رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی معاونت علمی با اشاره به تأثیر فشارهای اقتصادی بر جامعه، افزود: تحریم‌های اقتصادی که طی سال‌های گذشته علیه کشورهایی مانند ایران اعمال شده‌اند، صرفاً به حوزه اقتصاد محدود نمی‌شوند و می‌توانند بر معیشت مردم و در نتیجه بر اقتدار اجتماعی کشور نیز اثر بگذارند. به اعتقاد من، اگر یک نظام نتواند امنیت، معیشت و کرامت مردم خود را تأمین کند، با چالش‌هایی در زمینه پایداری اجتماعی روبرو خواهد شد.
وی با بیان اینکه هنگامی که از تهدید تمدن ایران سخن گفته می‌شود، ممکن است در وهله نخست تخریب زیرساخت‌ها، پل‌ها، منابع انرژی و بناهای تاریخی و سنتی به ذهن برسد؛ یادآور شد: اما این تنها یک وجه ماجرا است. از نگاه من، تمدن کشورها می‌تواند از طریق ابزارهای شناختی و رسانه‌ای نیز تحت تأثیر قرار گیرد. ابزارهای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی، از جمله واتس‌اپ، تلگرام، اینستاگرام و تیک‌تاک می‌توانند بر ذهن و شناخت افراد اثر بگذارند. این مساله به ویژه درباره جوانان اهمیت دارد؛ زیرا بخش قابل‌توجهی از وقت آنان در فضای مجازی سپری می‌شود و در چنین شرایطی، نقش خانواده و مدرسه در تربیت و شکل‌گیری نگرش‌های آنان با چالش‌های تازه‌ای روبرو است.
وی تأکید کرد: در کنار توجه به زیر ساخت‌های فیزیکی و اقتصادی، باید نسبت به تأثیر ابزارهای شناختی و رسانه‌ای بر جامعه نیز حساس بود و نقش علم و فناوری را در شناخت این اثرات و مواجهه آگاهانه با آنها جدی گرفت.
سرکار با تاکید بر اینکه جوانان امروز بخش قابل‌توجهی از وقت خود را در فضای مجازی سپری می‌کنند و در معرض محتواهایی قرار دارند که می‌توانند بر فرهنگ، تمدن، باورها و اعتقادات آنان تأثیر بگذارند، اضافه کرد: از این رو، ضروری است نسبت به سازوکارهای اثرگذاری این ابزارها بر ذهن و نگرش افراد آگاهی بیشتری داشته باشیم. یکی از نگرانی‌ها در این زمینه، وارونه‌نمایی ارزش‌ها و باورهای جامعه و ایجاد بدبینی افراد نسبت به خود و هویت ملی‌شان است. باید بررسی کنیم که محتواهای رسانه‌ای چگونه می‌توانند نگرش افراد به ارزش‌های فرهنگی، روابط اجتماعی و باورهای دینی را تحت تأثیر قرار دهند.
رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری با اشاره به نقش شبکه‌های اجتماعی در شکل‌دهی به افکار عمومی ادامه داد: اهمیت برخی پلتفرم‌ها از جمله تیک‌تاک، به دلیل میزان استفاده جوانان از آنها است. از این منظر، کنترل و مدیریت این پلتفرم‌ها می‌تواند به ابزاری برای اثرگذاری بر ذهن و نگرش نسل جوان تبدیل شود؛ بنابراین، شناخت ظرفیت‌ها و پیامدهای این فناوری‌ها برای جامعه اهمیت زیادی دارد.
وی با بیان اینکه برخی تحولات اجتماعی می‌توانند از تغییر نگرش‌ها و برداشت‌های افراد آغاز شوند، گفت: نارضایتی از خود، بیگانگی با هویت فرهنگی و شکل‌گیری زمینه‌های تنش اجتماعی، از جمله موضوعاتی هستند که باید از منظر علوم شناختی بررسی شوند. اگر انسجام اجتماعی و بنیان خانواده تضعیف شود، جامعه با آسیب‌های جدی مواجه خواهد شد؛ از این رو، لازم است اثرگذاری ابزارهای شناختی بر این حوزه‌ها به صورت علمی مورد مطالعه قرار گیرد.
سرکار با تأکید بر ضرورت توجه جدی به علوم شناختی با بیان اینکه باید با بهره‌گیری از علوم و فناوری‌های پیشرفته، از جمله علوم شناختی، سازوکارهای اثرگذاری بر ذهن و رفتار انسان را بهتر بشناسیم و از این دانش برای مواجهه آگاهانه با چالش‌ها و هدایت مؤثر جامعه استفاده کنیم، اظهار کرد: در سال گذشته، ۵۰۰ میلیارد تومان از سوی معاونت علمی برای خرید دستگاه مورد نیاز این حوزه به آزمایشگاه ملی نقشه‌برداری مغز اختصاص یافت تا با فراهم شدن این تجهیزات، امکان توسعه تحقیقات و پیشبرد فناوری در مرزهای دانش فراهم شود.
رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی معاونت علمی با تأکید بر ضرورت عبور از پژوهش مقاله‌محور ادامه داد: نباید به پژوهشی رضایت دهیم که صرفاً به انتشار مقاله ختم شود. لازم است پژوهش‌های علمی را با کیفیت مناسب و در مرزهای دانش پیش ببریم و زمینه توسعه فناوری را نیز فراهم کنیم. توسعه فناوری و بروز خلاقیت، بدون برخورداری از بنیان علمی قوی امکان‌پذیر نیست؛ با این حال، حرکت تا مرز دانش نیز نباید نقطه پایان فعالیت پژوهشی باشد. در هر فعالیت علمی باید اثربخشی اقتصادی، اجتماعی و راهبردی آن را مدنظر قرار دهیم. در حوزه علوم شناختی، اثربخشی اجتماعی و راهبردی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ هرچند اگر بتوانیم از ظرفیت این علوم برای شناخت بهتر جامعه و بهبود عملکرد آن استفاده کنیم، آثار اقتصادی قابل‌توجهی نیز به همراه خواهد داشت.
انتهای پیام
