به گزارش ایسنا، نخست اینکه، مفهوم «زندگی راحت» کاملا ذهنی است. دوم اینکه، سطح قیمت‌ها هم در میان کشورهای مختلف و هم در داخل هر کشور، تفاوت‌های چشمگیری دارد. سوم اینکه، تعداد اعضای خانوار نیز متغیر است. به‌علاوه، در این محاسبات، میزان ثروت یا مالکیت مسکن در نظر گرفته نمی‌شود.
با این حال، برخی شاخص‌های درآمدی می‌توانند برآوردی از میزان درآمد مورد نیاز برای داشتن یک زندگی راحت به دست دهند.
«درآمد قابل‌تصرف معادل‌سازی‌شده» یکی از این شاخص‌هاست.
در این روش، تمام درآمدهای پولی دریافتی توسط اعضای خانوار با هم جمع می‌شوند. این شامل درآمد حاصل از کار، سرمایه‌گذاری‌ها، مزایای اجتماعی و سایر درآمدهای خانوار است. سپس مالیات‌ها و حق بیمه‌های اجتماعی از این مجموع کسر می‌گردند.
در مرحله بعد، این مبلغ بر تعداد اعضای خانوار — که به صورت «معادل بزرگسال» محاسبه شده‌اند — تقسیم می‌شود. بنابراین، این رقم مستقیما نشان‌دهنده درآمد فردی هر شخص نیست.
بازه درآمدی طبقه متوسط
سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، طبقه متوسط را خانوارهایی تعریف می‌کند که درآمد قابل‌تصرف معادل‌سازی شده آنها بین ۷۵ تا ۲۰۰ درصد «میانه درآمد ملی» باشد.
این سازمان، طبقه متوسط را به سه گروه تقسیم می‌کند: ۷۵ تا ۱۰۰ درصد میانه درآمد، «طبقه متوسط رو به پایین»؛ ۱۰۰ تا ۱۵۰ درصد، «طبقه متوسط»؛ و ۱۵۰ تا ۲۰۰ درصد، «طبقه متوسط رو به بالا» محسوب می‌شوند.
هیچ معیار قطعی و ثابتی وجود ندارد که مشخص کند یک خانوار دقیقا باید چه نسبتی از میانه درآمد ملی را داشته باشد.
سباستین کونیگز، اقتصاددان ارشد در سازمان OECD گفت: «اگر تنها اطلاعات موجود ما مربوط به درآمدها باشد، می‌توان فرض کرد که اکثر خانوارهایی که درآمدشان بیش از ۱۵۰ درصد میانه درآمد ملی است، باید درآمد کافی برای داشتن یک زندگی نسبتا راحت را داشته باشند.»
با این حال، برخی دیگر از کارشناسان خاطرنشان می‌کنند که داشتن درآمدی بیش از ۱۵۰ درصد میانه درآمد ملی، لزوما تضمین‌کننده امنیت مالی نیست. یورونیوز بیزنس رقم معادل ۱۵۰ درصد «میانه درآمد» را برای سه نوع خانوار محاسبه کرده است تا نشان دهد یک خانوار به چه میزان درآمد خالص نیاز دارد تا به ابتدای سطح درآمدی «طبقه متوسط رو به بالا» برسد.
در سال ۲۰۲۵، میانه درآمد قابل‌تصرف تعدیل‌شده در اتحادیه اروپا، ۲۲,۹۳۹ یورو در سال، یا ۱,۹۱۲ یورو در ماه است. یک فرد بزرگسال که به‌تنهایی زندگی می‌کند، برای رسیدن به سطح ۱۵۰ درصد این میانه، به ۲,۸۶۷ یورو درآمد ماهانه نیاز دارد.
در میان ۳۴ کشور اروپایی، این رقم از ۶۰۳ یورو در ماه در مقدونیه شمالی تا ۶,۴۹۱ یورو در سوئیس متغیر است. در داخل اتحادیه اروپا نیز، این میزان از ۱,۰۲۳ یورو در رومانی تا ۶,۲۵۶ یورو در لوکزامبورگ نوسان دارد.
این رقم همچنین در کشورهای نروژ (۵,۲۴۰ یورو)، اتریش (۴,۵۶۸ یورو)، دانمارک (۴,۵۲۴ یورو)، ایرلند (۴,۳۹۲ یورو) و هلند (۴,۳۰۸ یورو)، بیش از ۴,۰۰۰ یورو در ماه است.
در میان چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا، آلمان با رقم ۳,۶۱۱ یورو، بالاترین معیار را دارد. پس از آن فرانسه با ۳,۳۰۷ یورو قرار می‌گیرد که حدود ۱۵ درصد بالاتر از میانگین اتحادیه اروپا است؛ ایتالیا با ۲,۷۵۸ یورو کمی پایین‌تر از این سطح قرار دارد و اسپانیا با ۲,۵۴۶ یورو، کمترین میزان را در میان این چهار کشور به خود اختصاص داده است.
این شکاف قابل‌توجه است: یک فرد بزرگسال در آلمان، ماهانه به ۱۰۶۵ یورو درآمد بیشتر نسبت به فردی مشابه در اسپانیا نیاز دارد.
این شاخص در آلبانی (۷۲۳ یورو)، ترکیه (۷۵۵ یورو)، مونته‌نگرو (۸۲۵ یورو) و صربستان (۹۷۵ یورو) نیز کمتر از ۱۰۰۰ یورو در ماه است. با احتساب مقدونیه شمالی، هر پنج کشور از نامزدهای عضویت در اتحادیه اروپا هستند.
این رقم در ۱۱ کشور عضو اتحادیه اروپا، از جمله پرتغال (۱۸۰۸ یورو)، لهستان (۱۷۹۹ یورو)، یونان (۱۴۶۳ یورو)، بلغارستان (۱۱۰۸ یورو) و مجارستان (۱۰۹۹ یورو)، بین ۱۰۰۰ تا ۱۹۰۰ یورو در ماه است.
آیا یک زوج به دو برابر درآمد نیاز دارد؟
یک زوج بدون فرزند، به دو برابر درآمد یک فرد مجرد نیاز ندارند. از آنجا که آنها هزینه‌هایی مانند اجاره‌بها و انرژی را با هم تقسیم می‌کنند، اداره آمار اتحادیه اروپا (یورواستات) فرض را بر این می‌گذارد که آنها به ۱.۵ برابر آن مبلغ نیاز دارند.
بنابراین، در اتحادیه اروپا، یک زوج برای رسیدن به این شاخص، به ۴۳۰۱ یورو درآمد خالص در ماه نیاز دارند. این رقم برای زوجی با دو فرزند زیر ۱۴ سال، به ۶۰۲۱ یورو افزایش می‌یابد.
رتبه‌بندی کشورها برای زوج‌ها یا خانواده‌ها تغییری نمی‌کند، زیرا رقم مربوط به هر کشور در یک ضریب ثابت ضرب می‌شود: ۱.۵ برای یک زوج و ۲.۱ برای خانواده‌ای با دو فرزند.
بهبود مقایسه از طریق قدرت خرید
ارقام بیان‌شده به یورو، تفاوت قیمت‌ها میان کشورها را منعکس نمی‌کنند. «استانداردهای قدرت خرید» (PPS) — یک واحد پولی فرضی که این تفاوت‌ها را حذف می‌کند — مبنای بهتری برای مقایسه فراهم می‌آورند.
در این حالت، شکاف میان کشورها کمتر می‌شود، اما همچنان قابل‌توجه باقی می‌ماند. بر اساس معیار PPS، شاخص مورد نظر برای یک فرد مجرد در اتحادیه اروپا، ۲۸۳۰ واحد در ماه است. این رقم از ۱۰۳۱ واحد در آلبانی تا ۴۷۰۹ واحد در لوکزامبورگ متغیر است؛ یعنی شکافی حدودا ۴.۶ برابری، در حالی که این اختلاف بر حسب یورو ۱۰.۸ برابر بود.
در میان کشورهای اتحادیه اروپا، مجارستان با ۱۴۹۵ واحد (PPS)، پایین‌ترین شاخص را دارد. بدین ترتیب، شاخص لوکزامبورگ کمی بیش از سه برابرِ مجارستان است، در حالی که این نسبت بر حسب یورو، شش برابر بود. درآمدی که امکان یک زندگی نسبتا راحت را فراهم می‌کند، می‌تواند قدرت خرید متفاوتی داشته باشد
این شکاف‌ها نشان می‌دهند که «زندگی راحت» می‌تواند معانی بسیار متفاوتی داشته باشد. شاخص‌های «برابری قدرت خرید» نشان می‌دهند که این سطح درآمد نسبتا راحت، در هر کشور چه امکاناتی را برای فرد فراهم می‌کند.
پروفسور کوئن کامینادا (Koen Caminada) از دانشگاه لیدن به یورونیوز گفت: «یک جایگاه درآمدی نسبی یکسان، می‌تواند در کشورهای مختلف به استانداردهای زندگی کاملا متفاوتی منجر شود. قرار گرفتن در سطح ۱۵۰ درصد درآمد میانه در یک کشور، لزوما به معنای داشتن همان قدرت خریدی نیست که در کشوری دیگر با همان نسبت (۱۵۰ درصد درآمد میانه) وجود دارد.»
تفاوت‌های منطقه‌ای در داخل کشورها
او افزود: «استفاده از آمارهای تعدیل‌شده بر اساس قدرت خرید، مقایسه را دقیق‌تر می‌کند؛ اما میانگین‌های کشوری همچنان تفاوت‌های منطقه‌ای را پنهان نگه می‌دارند، به‌ویژه در مورد هزینه‌های مسکن.»
کونیگز نیز خاطرنشان کرد که بسیاری از کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، هم از نظر سطح درآمد و هم از نظر هزینه‌های زندگی، دارای تفاوت‌های منطقه‌ای چشمگیری هستند.
ثروت نیز اهمیت دارد
کونیگز گفت که درآمد تنها بخشی از واقعیت را نشان می‌دهد. نابرابری در ثروت — به‌ویژه در زمینه دسترسی به مالکیت مسکن — یکی از مسائل مبرم در بسیاری از کشورهای عضو این سازمان است.
او گفت: «برخی افراد ممکن است با درآمد پایین هم به‌خوبی از پس مخارج خود برآیند، زیرا صاحب‌خانه هستند و شاید در منطقه‌ای زندگی می‌کنند که قیمت‌ها در آن پایین‌تر است.»
کامینادا نیز به نقش ثروت و پس‌انداز اشاره کرد. به گفته او، خانواری با درآمد متوسط که پس‌اندازی قابل‌دسترس دارد، در مواجهه با هزینه‌های پیش‌بینی‌ن شده یا از دست دادن شغل، وضعیت بهتری نسبت به خانواری با درآمد بالاتر اما بدون پس‌انداز و دارای بدهی‌های سنگین خواهد داشت.
چگونه می‌توان «زندگی راحت» را تعریف کرد؟
کامینادا خاطرنشان کرد که «زندگی راحت» باید معنایی فراتر از صرفا توانایی پرداخت قبوض داشته باشد: «یک خانوار باید بتواند از پسِ هزینه‌های مسکن مناسب، غذا، انرژی و حمل‌ونقل برآید، در زندگی اجتماعی مشارکت کند، از اوقات فراغت بهره‌مند شود و پس‌انداز داشته باشد. مهم‌تر از همه اینکه، باید بتواند از عهده مخارج پیش‌بینی‌نشده یا کاهش موقت درآمد برآید، بدون آنکه بلافاصله دچار مشکلات مالی شود.»
بر اساس گزارش یورونیوز، او هشدار داد که نه ۱۵۰ درصد و نه ۲۰۰ درصد «میانه درآمد ملی»، هیچ‌کدام حد استانداردی برای تعریف یک زندگی راحت محسوب نمی‌شوند. وی تاکید کرد که طبقه‌بندی «درآمد متوسط» از دیدگاه سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، صرفا نشان‌دهنده جایگاه نسبی در توزیع درآمد است، نه بیانگر کفایتِ بودجه یک خانوار.
انتهای پیام
