دکتر سپیده شهسواری در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه انار یکی از میوه‌های کهن و ارزشمند تمدن ایرانی است که در منابع طب سنتی جایگاهی دوگانه به‌عنوان غذا و دارو دارد، اظهار کرد: این میوه که به «یاقوت سرخ پاییز» شهرت یافته، نه‌تنها در سفره‌های آیینی و مناسبت‌هایی مانند شب یلدا حضور دارد، بلکه در پزشکی ایرانی به‌دلیل خواص درمانی گسترده‌اش مورد توجه قرار گرفته است.
این متخصص طب سنتی ایرانی تصریح‌کرد: طب سنتی ایرانی بر پایه مفهوم مزاج، برای هر خوراکی درجه‌ای از گرمی و سردی، تری و خشکی قائل است و مصرف آن را بر اساس مزاج فرد و حالت بدن تنظیم می‌کند؛ انار نیز از این قاعده مستثنا نیست و شناخت مزاج و انواع آن، شرط بهره‌مندی بهینه از خواص آن است.
وی با بیان اینکه از منظر طب سنتی، مزاج انار سرد است، ادامه داد: هرچه شیرین‌تر باشد، به اعتدال نزدیک‌تر و رطوبت آن افزون‌تر می‌شود؛ این میوه با لطافت اجزا و قدرت قبض خود، اعضا و ارواح بدن را تقویت می‌کند، قلب را جلا می‌دهد و رنگ رخسار را نیکو می‌سازد.
شهسواری عنوان کرد: در فهرست خوراکی‌های مقوی قلب در طب ایرانی، انار شیرین در کنار مواردی مانند عصاره گوشت، نخوداب، گلاب، شیره انگور، آب هویج، سیب شیرین و به شیرین آمده است؛ همچنین در تدابیر دوران بارداری، انار ملس یا شیرین و رب انار از خوراکی‌هایی معرفی شده‌اند که مصرف متعادل آن‌ها می‌تواند در حفظ جنین کمک‌کننده باشد. بر این اساس، انار را می‌توان خوراکی‌ای با کارکرد دوگانه تغذیه‌ای و پیشگیرانه دانست که در حفظ سلامت عمومی، تقویت قلب و کبد و بهبود کیفیت خون نقش دارد.
این متخصص طب سنتی ایرانی با بیان اینکه مصرف انار باید متعادل باشد و افراط در آن توصیه نمی‌شود، گفت: بهترین مصلح انار برای افراد با معده سرد، مربای زنجبیل است و انار شیرین که کمی نفاخ است را می‌توان با زنجبیل یا عسل مصرف کرد.
وی با بیان اینکه در مقابل، انار ترش برای افراد با مزاج گرم و معده گرم مفید است، اما مصرف بیش از حد آن به مخاط گوارش و روده‌ها آسیب می‌زند، ادامه داد: انار شیرین برای افراد تب‌دار مضر دانسته شده است؛ در کودکان کم‌اشتها، مخلوط آب انار با پیه داخل آن به همراه کمی شکر می‌تواند اشتها را افزایش دهد و برای تقویت معده، رفع خارش بدن، بهبود اسهال صفراوی و رفع یرقان مفید باشد.
شهسواری بیان کرد: به‌طور کلی، افراد با مزاج سرد و معده سرد باید انار را با مصلح گرم مصرف کنند، افراد گرم‌مزاج از انار ترش بهره می‌برند و مبتلایان به تب از انار شیرین پرهیز می‌کنند.
وی با بیان اینکه انواع انار از نظر مزاج و کاربرد درمانی تفاوت دارند، افزود: انار شیرین با مزاج سرد و تر، تولید خون صالح و کم‌کالری دارد، مقوی کبد، معده و قلب است، رنگ رخسار را نیکو می‌کند و گرفتگی‌ها و انسدادها را باز می‌کند؛ انار ترش با مزاج سرد و خشک، تسکین‌دهنده حرارت معده و مقوی معده و کبد گرم است و به بهبود رفلاکس کمک می‌کند.
این متخصص طب سنتی ایرانی با بیان اینکه انار ملس جایگاهی میانه دارد و در دوران بارداری در کنار انار شیرین توصیه شده است، گفت: به‌طور کلی، هرچه انار شیرین‌تر باشد، به اعتدال نزدیک‌تر و برای تقویت عمومی و قلب مناسب‌تر است؛ در حالی که انار ترش بیشتر برای کاهش حرارت و اصلاح مزاج گرم کاربرد دارد.
وی تاکید کرد: در مصرف انار باید به مزاج فرد و حالت هاضمه توجه کرد؛ پرهیز از افراط در مصرف، به‌ویژه در مورد انار ترش که زیاد آن به مخاط گوارش آسیب می‌زند، مضر بودن انار شیرین برای تب‌داران و استفاده از مصلح‌هایی مانند زنجبیل و عسل برای افراد با معده سرد از نکات احتیاطی مهم به شمار می‌روند.
شهسواری اظهار کرد: همچنین در شب یلدا توصیه شده است که افراد گرم‌مزاج از آجیل شور پرهیز کنند و کسانی که معده حساس یا نفاخی دارند، هندوانه و میوه‌های ترش را مصرف نکنند؛ این توصیه‌ها در کنار مصرف متعادل انار قرار می‌گیرند و بر اصل تناسب مصرف با مزاج و حالت هاضمه تأکید دارند.
وی با بیان اینکه برای بهره‌مندی از خواص انار، روش‌های متنوعی توصیه شده است، افزود: مصرف تازه و شیرین آن برای تقویت قلب و کبد، رب انار غیرترش برای کودکانی که دیر به زبان افتاده‌اند، مخلوط آب انار با پیه و کمی شکر برای تقویت معده و افزایش اشتها، و مضمضه با جوشانده پوست انار برای استحکام لثه و دندان و درمان آفت دهان از جمله این روش‌هاست.
این متخصص طب سنتی ایرانی تصریح کرد: همچنین در شب یلدا، انار شیرین در کنار سیب شیرین، کدوحلوایی پخته، مغزهای خام به‌ویژه بادام، مویز، توت خشک و انجیر از بهترین خوراکی‌ها معرفی شده است؛ بنابراین، مصرف تازه و متعادل انار شیرین در وعده‌های میان‌وعده و استفاده موضعی از جوشانده پوست آن، از توصیه‌های عملی در بهره‌مندی از خواص این میوه است.
وی ادامه داد: در مجموع، انار در طب سنتی ایرانی میوه‌ای با مزاج سرد و کارکردی چندوجهی است که در حفظ سلامت قلب، کبد و معده، تولید خون صالح و پیشگیری از بیماری‌ها نقش دارد. تفاوت انواع شیرین، ملس و ترش آن، امکان تجویز هدفمند بر اساس مزاج فرد را فراهم می‌کند
شهسواری در پایان اضافه کرد: انار شیرین برای تقویت عمومی و قلب، انار ترش برای اصلاح مزاج گرم و کاهش حرارت معده، و انار ملس به‌عنوان گزینه میانه و مناسب دوران بارداری؛ مصرف متعادل، توجه به مصلح‌هایی مانند زنجبیل و عسل، و پرهیز از افراط به‌ویژه در مورد انار ترش، از اصول کلیدی مصرف این میوه است.
انتهای پیام
