انار، میوه‌ای که نامش با سلامتی و خواص تغذیه‌ای گره خورده، در آذربایجان‌شرقی ظرفیتی فراتر از یک محصول پاییزی دارد؛ ظرفیتی که می‌تواند هم به ارتقای کیفیت تغذیه خانواده‌ها کمک کند و هم با توسعه صنایع تبدیلی، بسته‌بندی و بازاریابی به منبعی برای افزایش درآمد باغداران و ایجاد اشتغال تبدیل شود.
با این حال، میان باورهای رایج درباره خواص انار و آنچه شواهد علمی تأیید می‌کنند، تفاوت‌هایی وجود دارد؛ همان‌طور که میان ظرفیت تولید این محصول و ارزش اقتصادی‌ای که نصیب تولیدکننده می‌شود، هنوز فاصله قابل‌توجهی دیده می‌شود.
به مناسبت روز انار، شناخت علمی خواص این میوه و توجه به ظرفیت‌های اقتصادی آن باید در کنار یکدیگر قرار گیرند. از یک سو، انار به‌واسطه ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و فیبر غذایی می‌تواند بخشی از یک الگوی تغذیه سالم باشد، اما نباید آن را درمان قطعی بیماری‌ها دانست؛ از سوی دیگر، توسعه زنجیره ارزش، کاهش ضایعات، بسته‌بندی مناسب و گسترش صنایع تبدیلی می‌تواند این میوه را از محصولی فصلی و خام‌فروش به فرصتی پایدار برای رونق باغداری آذربایجان‌شرقی تبدیل کند.
انار کم‌خونی را درمان نمی‌کند اما فواید آن برای سلامت قلب امیدوارکننده است
مریم چایچی، محقق و مدرس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌شرقی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به ارزش تغذیه‌ای انار عنوان کرد: این میوه علاوه بر ویتامین‌ها، مواد معدنی و فیبر غذایی، حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی مانند پونیکالاژین، اسید الاژیک و آنتوسیانین‌هاست که می‌توانند در مقابله با استرس اکسیداتیو و حفظ سلامت بدن نقش داشته باشند.
وی افزود: انار از نظر پتاسیم و مس ارزش تغذیه‌ای قابل‌توجهی دارد و ویتامین‌هایی مانند C، K و برخی ویتامین‌های گروه B را نیز تأمین می‌کند؛ با این حال، نباید آن را منبع اصلی آهن یا کلسیم مورد نیاز بدن دانست.
وی با اشاره به فواید احتمالی انار برای سلامت قلب و عروق گفت: برخی مطالعات انسانی نشان داده‌اند که مصرف انار و آب آن ممکن است به کاهش فشار خون کمک کند. همچنین، پژوهش‌ها از تأثیر احتمالی ترکیبات پلی‌فنولی این میوه بر بهبود برخی شاخص‌های مرتبط با استرس اکسیداتیو و التهاب حکایت دارند؛ با این حال، برای نتیجه‌گیری قطعی به مطالعات بیشتری نیاز است.
با آب‌گیری انار، فیبر ارزشمند دانه‌های آن را از دست ندهید
این محقق و مدرس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌شرقی با تأکید بر اهمیت مصرف دانه‌های کامل انار مطرح کرد: فیبر موجود در دانه‌های این میوه می‌تواند به تنظیم حرکات روده، پیشگیری از یبوست، افزایش احساس سیری و تغذیه باکتری‌های مفید روده کمک کند؛ در حالی که آب‌گیری و صاف‌کردن انار ممکن است بخش زیادی از فیبر آن را از بین ببرد.
وی درباره باور رایج مبنی بر خاصیت «تصفیه‌کنندگی خون» انار اذعان کرد: این عبارت تعریف علمی مشخصی ندارد و بدن از طریق عملکرد کبد و کلیه‌ها، مواد زائد را پردازش و دفع می‌کند. انار می‌تواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد، اما شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد مصرف آن به‌طور ویژه موجب تصفیه خون می‌شود.
وی در پایان با اشاره به باورهایی درباره درمان کم‌خونی و تقویت سیستم ایمنی با مصرف انار بیان کرد: این میوه به دلیل داشتن ترکیبات آنتی‌اکسیدانی می‌تواند در تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن مؤثر باشد، اما منبع قابل‌توجهی از آهن نیست و به‌تنهایی کم‌خونی فقر آهن را درمان نمی‌کند. همچنین، شواهد کافی برای اثبات اینکه مصرف انار به‌تنهایی از عفونت‌ها، سرطان یا دیابت پیشگیری می‌کند، وجود ندارد؛ بنابراین، نباید آن را جایگزین درمان‌های پزشکی دانست.
جلفا قطب تولید انار آذربایجان‌شرقی؛ توسعه صنایع تبدیلی ضروری است
مریم جعفری، عضو هیئت علمی بخش اقتصادی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌شرقی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به ظرفیت تولید انار در استان اظهار کرد: بر اساس آمار سال ۱۴۰۴ وزارت جهاد کشاورزی، سطح زیرکشت انار در آذربایجان‌شرقی ۸۳۰ هکتار و میزان تولید آن ۱۰ هزار و ۵۲۵ تن است. شهرستان جلفا با تولید حدود چهار هزار و ۵۴۶ تن، قطب اصلی تولید این محصول در استان به شمار می‌رود و خداآفرین و میانه نیز در رتبه‌های بعدی قرار دارند.
وی با بیان اینکه افزایش تولید به‌تنهایی به افزایش درآمد باغداران منجر نمی‌شود، بیان کرد: توسعه اقتصادی انار مستلزم افزایش بهره‌وری باغ‌ها، ارتقای کیفیت محصول، مدیریت منابع آب و برنامه‌ریزی برای عرضه و فروش است. گسترش سطح زیرکشت نیز باید با توجه به شرایط اقلیمی، دسترسی به آب پایدار، هزینه‌های تولید و امکان فروش محصول انجام شود.
وی، تمرکز برداشت در یک بازه زمانی محدود، کمبود امکانات نگهداری و فروش فله‌ای را از عوامل مؤثر بر افت قیمت و افزایش ضایعات انار دانست و گفت: عرضه محصول بدون درجه‌بندی و تفکیک کیفی موجب می‌شود انارهای مرغوب و درجه پایین با قیمت‌های نزدیک به هم فروخته شوند و بخشی از ارزش واقعی محصول به باغدار نرسد.
فروش فله‌ای انار، سهم باغداران از ارزش واقعی محصول را کاهش می‌دهد
عضو هیئت علمی بخش اقتصادی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌شرقی، توسعه صنایع تبدیلی را یکی از راهکارهای افزایش ارزش افزوده انار عنوان و مطرح کرد: تولید آب انار، کنسانتره و فرآورده‌های غلیظ‌شده این میوه می‌تواند زمینه استفاده اقتصادی از بخشی از محصول مناسب فرآوری را فراهم کند که بازارپسندی کافی برای عرضه تازه‌خوری ندارد. البته ایجاد واحدهای فرآوری باید بر اساس حجم واقعی مواد اولیه، هزینه تجهیزات و تولید و همچنین بازار فروش محصولات نهایی انجام شود.
وی با تأکید بر نقش بسته‌بندی، درجه‌بندی و نگهداری در تقویت بازار انار تشریح کرد: ایجاد مراکز جمع‌آوری، سورتینگ و بسته‌بندی در نزدیکی کانون‌های اصلی تولید، به‌ویژه جلفا و خداآفرین، می‌تواند به کاهش آسیب‌های پس از برداشت و عرضه محصول باکیفیت‌تر کمک کند. همچنین، توسعه نشان تجاری منطقه‌ای و معرفی بهتر انار استان می‌تواند زمینه دسترسی به بازارهای جدید و افزایش قدرت رقابت محصول را فراهم سازد.
وی در پایان، تقویت تشکل‌های باغداران، فروش گروهی محصول، انعقاد قرارداد میان تولیدکنندگان و واحدهای فرآوری و انجام مطالعات امکان‌سنجی اقتصادی را از اقدامات ضروری برای توسعه زنجیره ارزش انار دانست و خاطرنشان کرد: هماهنگی میان تولید، نگهداری، فرآوری و بازاریابی می‌تواند ضایعات را کاهش دهد، فرصت‌های اشتغال را افزایش دهد و سهم بیشتری از ارزش نهایی محصول را نصیب باغداران آذربایجان‌شرقی کند.
انتهای پیام
