به گزارش ایسنا، نشست فکری و فرهنگی «حکمت اسلامی: گفت‌وگویی نو میان ایران و تونس» توسط مؤسسه شهرکتاب با مشارکت «الکتاب» تونس و رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تونس، نشست مشترکی با محوریت خوانش و بررسی کتاب «سه حکیم مسلمان» اثر سیدحسین نصر، عصر روز گذشته (پنجشنبه، ۷ آبان‌ماه) برگزار شد.
این رویداد با هدف گسترش تبادل فکری و فرهنگی میان ایران و تونس و شناخت بیشتر میراث مشترک حکمت اسلامی تدارک دیده شده است. در این مراسم لطفی عیسی، استاد تاریخ نوین دانشگاه تونس، عبدالله البوغبیش، استاد مطالعات تطبیقی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، علی جعفرآبادی، مدیرعامل مؤسسه شهرکتاب و علی‌اصغر محمدخانی، معاون فرهنگی مؤسسه شهرکتاب سخنرانی کردند.
سیدحسن نصر - استاد پیشکسوت فلسفه- در سخنانی گفت: بنده خوشحالم که یک بار دیگر کتاب «سه حکیم مسلمان» قرار است، چاپ شود. این کتاب تاریخ طویلی دارد. زمانی که استاد دانشگاه هاروارد بودم از من خواسته شد راجع‌به مسائل مختلف سخنرانی کنم، حوادثی رخ داد و بالاخره این سه شخصیت یعنی ابن سینا، سهروردی و ابن عربی را انتخاب کردم که نماینده سه مکتب مهم فکری و عرفانی تمدن ما هستند و به صورت کتاب چاپ شد. این کتاب به زبان‌های مختلف از زبان‌های اروپایی تا زبان‌عربی و ترکی و اردو و زبان‌های اسلامی ترجمه شده است. هنوز هم به عنوان کتاب‌های درسی در مدارس هم در دنیای اسلامی و هم در غرب تدریس می‌شود.
او در پایان گفت: از آنهایی که دوباره زحمت کشیدند و این کتاب را به طبع رساندند، تشکر می‌کنم و امیدوارم که راهنمای ناچیزی در راه رسیدن به حقیقت وحی و تمدن و تفکر اسلامی باشد.
علی جعفرآبادی -مدیرعامل مؤسسه شهرکتاب- نیز با بیان اینکه، این نشست نقطه آغازیست برای ارتباط بین «شهر کتاب» و «مدینه الکتاب» در سخنانی به زبان عربی و با تشکر از نهادهایی که زمینه برگزاری این نشست را فراهم کردند، درباره «شهر کتاب» گفت: شهر کتاب در ایران، مؤسسه‌ای فرهنگی است که فعالیت‌های خود را بر اساس پیوند کتاب، اندیشه و زندگی اجتماعی بنا نهاده است. بر این باوریم که کتابفروشی و مرکز کتاب فراتر از مکانی صرفا برای خرید و فروش کتاب است؛ بلکه می‌تواند میعادگاهی برای نویسندگان، خوانندگان و فضایی برای تبادل اندیشه‌ها و خاستگاهی برای گفت‌وگوهایی باشد که از مرزهای جغرافیایی و زبانی فراتر می‌رود.
او افزود: بیش از دو دهه است که «شهر کتاب» تلاش کرده تا زمینه درک متقابل میان فرهنگ‌ها را از طریق برگزاری برنامه‌های فرهنگی مشترک و ایجاد پل‌های ادبی میان فرهنگ‌های مختلف فراهم کند. ما از این تجربه آموختیم روابط فرهنگی پایدار با شناخت انسان از انسان دیگر یکدیگر آغاز می‌شود و از رهگذر خواندن، ترجمه و گفت‌وگوی مستمر عمق می‌یابد. از این رو، همکاری با «مکتب الکتاب» تونس، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا به‌عنوان این دو مؤسسه با پیشنه‌ای در فعالیت‌های فرهنگی و دلبستگی مشترک به کتاب، می‌توانند امکانات خود را در خدمت پیوند استوارتر میان کتاب، مترجمان، ناشران و خوانندگان در ایران و تونس به کار گیرند. مایه خرسندی ماست که نخستین نشست مشترکمان با معرفی ترجمه عربی کتاب «سه حکیم مسلمان» اثر دکتر سید حسین نصر است، که این انتخاب، میراث فکری ریشه‌داری را به ما یادآوری می‌کند؛ دو ملت ایران و تونس در طول تاریخ در شکل‌گیری و گسترش آن نقش داشته‌اند.
جعفرآبادی سپس بیان کرد: امیدواریم این گفت‌وگو افق‌های گسترده‌تری برای شناخت اندیشه و ادبیات معاصر یکدیگر بگشاید. تونس برای ما بسیار فراتر از یک شریک فرهنگی در شمال آفریقا است. تونس سرزمین ابن خلدون است؛ اندیشمندی که آثارش در ایران و جهان خوانده و تدریس می‌شود. در کنار این میراث مشترک، ما مشتاقیم از نزدیک با نویسندگان معاصر تونسی و روایت آنان از زندگی و جامعه امروز آشنا شویم و این شناخت را به خوانندگان ایرانی منتقل کنیم.
او یادآور شد: برای تداوم این همکاری زمینه‌های متنوعی پیش‌روی ماست؛ برگزاری نشست‌های مشترک درباره کتاب‌ها و نویسندگان، معرفی متقابل آثار ادبی و فکری، تقویت پیوند میان ناشران و مترجمان، بررسی امکان نشر مجموعه‌های دوزبانه (فارسی و عربی) و همکاری در ترویج کتاب و فعالیت‌های فرهنگی از این دست هستند. امید داریم این ارتباط به گردش اندیشه‌ها و تألیفات میان دو کشور کمک کند و دامنه مخاطبانش با بهره‌گیری از شبکه‌های فرهنگی گسترش یابد. امیدواریم نشست امروز آغازی برای یک همکاری مستمر و پربار باشد و در «شهر کتاب» و «مکتب الکتاب» دوشادوش یکدیگر، پلی برای گفت‌وگوی فرهنگی میان ایران و تونس و در افقی گسترده‌تر، میان ایران و جهان عرب بنا کند.
۴۰ چهل پل ادبی ایران برقرار است
علی اصغر محمدخانی - معاون فرهنگی مؤسسه شهرکتاب- نیز در این مراسم در سخنانی با اشاره به فعالیت‌های مرکز فرهنگی شهر کتاب در دو دهه گذشته گفت: مرکز فرهنگی شهر کتاب طی ۲۰ سال گذشته برنامه‌های مختلف فرهنگی را در ایران و دیگر کشورها اجرا کرده و در حال حاضر «پل ادبی ایران» با حدود ۴۰ کشور شکل گرفته که در ۱۵ سال گذشته، این پل ادبی در سه حوزه اصلی فعالیت داشته است؛ نخست، ترجمه آثار ادبی کشورهای مختلف به زبان فارسی است؛ برای مثال آثاری از ایتالیا، روسیه، مصر، لتونی، اسپانیا و دیگر کشورها به فارسی ترجمه شده است. در مقابل نیز آثار ادبی و فرهنگی ایران به زبان‌های دیگر ترجمه و در کشورهای مختلف منتشر شده‌اند.
او برگزاری همایش‌ها، سمینارها و نشست‌های تخصصی را سومین محور فعالیت این پل ادبی دانست و افزود: در این برنامه‌ها موضوعات مشترک میان دو کشور مورد توجه قرار می‌گیرد و از صاحب‌نظران، نویسندگان، شاعران، هنرمندان و اندیشمندان برای گفت‌وگو و تبادل نظر دعوت می‌شود.
معاون فرهنگی موسسه شهر کتاب با اشاره به افزایش ترجمه آثار عربی به فارسی در ایران طی یک دهه گذشته اظهار کرد: خوشبختانه در ۱۰ سال گذشته ترجمه آثار عربی به فارسی بسیار افزایش یافته است، اما ادبیات معاصر تونس هنوز آن‌چنان که انتظار داریم در ایران معرفی نشده است.
او با اشاره به برگزاری همایش «ابوالقاسم فردوسی و ابوالقاسم شابی» در تونس و ایران ، ادامه داد: همچنین آثار فلسفی و دینی متفکران و اندیشمندان تونسی به فارسی ترجمه و منتشر شده که در برخی موارد بیشتر از آثار ادبی مورد توجه قرار گرفته است.
محمدخانی با اشاره به ترجمه آثار عبدالمجید شرفی به فارسی گفت: معمولاً اهل فلسفه و اندیشه در ایران با آثار نواندیشان دینی تونس مانند عبدالمجید شرفی آشنا هستند و تاکنون هفت کتاب از آثار او به فارسی ترجمه شده است. می‌توان آثار او را در کنار آثار برخی از نواندیشان دینی ایران، مانند استاد مجتهد شبستری، دکتر عبدالکریم سروش و استاد ملکیان، قرار داد و درباره دیدگاه‌های آنان گفت‌وگو کرد. در این زمینه می‌توان بررسی کرد که متفکران عرب، مانند محمد ارکون و نصر حامد ابوزید و دیگران، چه دیدگاه‌ها، آشنایی‌ها و تحولاتی را در حوزه اندیشه دینی و فلسفی دنبال کرده‌اند.
این فعال فرهنگی درباره وضعیت ترجمه ادبیات فارسی در تونس نیز گفت: ادبیات فارسی در تونس کمتر ترجمه شده است. در جهان عرب، آثار ادبیات فارسی بیشتر در مصر ترجمه شده‌اند؛ چون کرسی‌های زبان فارسی در دانشگاه عین شمس قاهره، دانشگاه اسکندریه فعالیت‌های گسترده‌ای داشته‌اند. امیدواریم در تونس نیز زمینه ایجاد رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه‌ها فراهم شود و توجه بیشتری به آثار ادبیات فارسی صورت گیرد.
محمدخانی همکاری‌های شهر کتاب و الکتاب تونس را در زمینه گفت‌وگوهای فرهنگی سودمند دانست و چند پیشنهاد برای گسترش این همکاری‌ها مطرح کرد و گفت: یکی از پیشنهادهای من این است که با نویسندگان زن دو کشور بیشتر آشنا شویم. در ایران یکی دو اثر از نویسندگان زن تونسی به فارسی ترجمه شده و متقابلاً آثاری از نویسندگان ایرانی نیز به عربی ترجمه شده است، اما این آثار در تونس آن‌گونه که باید منتشر و معرفی نشده‌اند.
معاون فرهنگی شهر کتاب حوزه ادبیات کودک و نوجوان را یکی دیگر از زمینه‌های مناسب برای همکاری دانست و افزود: پیشنهاد دیگر من در حوزه ادبیات کودک و نوجوان است. اگر دوستان تونسی، آثار نویسندگان و شاعران کودک و نوجوان این کشور را برای ما ارسال و معرفی کنند، می‌توانیم زمینه ترجمه آنها در ایران را فراهم کنیم تا مخاطبان ایرانی با این آثار آشنا شوند. متقابلاً ادبیات کودک و نوجوان ایران نیز در سطح بین‌المللی موفقیت‌های زیادی داشته و می‌توان این آثار را به مخاطبان تونسی معرفی کرد.
او همچنین ابن‌خلدون را یکی از شخصیت‌هایی دانست که می‌تواند محور همکاری‌های فرهنگی دو کشور قرار گیرد و گفت: پیشنهاد دیگرم این است که درباره شخصیت ابن‌خلدون در هر دو کشور بیشتر کار کنیم. ابن‌خلدون می‌تواند یکی از ستون‌های پیوند فلسفی، تاریخی و فرهنگی ایران و تونس باشد. می‌توان درباره «مقدمه» ابن‌خلدون و تأثیری که او در حوزه تاریخ، جامعه‌شناسی و دیگر حوزه‌های علمی و فکری داشته است، برنامه‌های مشترکی برگزار کرد. با توجه به اینکه ابن‌خلدون متعلق به تونس است، می‌توان این حوزه را به یکی از زمینه‌های ادامه همکاری‌های فرهنگی دو کشور تبدیل کرد.
محمدخانی در پایان گفت: ما در شهر کتاب، ان‌شاءالله آثار ادبی تونس را به‌تدریج در ایران معرفی خواهیم کرد. همچنین پیشنهاد می‌کنم دوستان ما در «الکتاب» تونس، یادداشت‌ها و مقالاتی درباره ادبیات فارسی در رسانه‌ها و مطبوعات تونس منتشر کنند. ما نیز به‌تدریج ادبیات و فرهنگ تونس را در ایران معرفی خواهیم کرد. از این طریق می‌توان به تداوم گفت‌وگوهای فرهنگی، تقویت پل ادبی ایران و تونس و گسترش روابط فرهنگی دو کشور کمک کرد و امیدواریم همکاری‌های «الکتاب» و شهر کتاب، برنامه‌های جدیدی را به این روابط فرهنگی و پل ادبی ایران و تونس اضافه کند.
انتهای پیام
