محمدرضا پهلوان در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به ویژگی‌ها و فرصت‌های گردشگری پاییزی اظهار کرد: پاییز به دلیل زیبایی طبیعت، تنوع رنگی و معتدل شدن هوا، فرصت مناسبی برای توسعه گردشگری است. مناطقی مانند پیست اسکی شیرباد، مناطق ییلاقی و جاذبه‌های طبیعی خراسان رضوی در این فصل ظرفیت جذب گردشگر دارند و شرایط برای طبیعت‌گردی، کویرنوردی و روستاگردی نیز فراهم‌تر می‌شود.
وی با تأکید بر اهمیت روایت‌گری در معرفی جاذبه‌ها، اظهار کرد: در طرح خراسان‌شناسی تلاش شده است به جای ارائه صرف عکس از یک مکان، روایت‌های مرتبط با آن نیز مورد توجه قرار گیرد. برای مثال، حرم امام رضا(ع) علاوه بر جایگاه مذهبی، مجموعه‌ای معماری شامل مدرسه، طاق، ایوان و بخش‌های مختلف است که هرکدام روایت‌های تاریخی و فرهنگی دارند. پرداختن به این روایت‌ها می‌تواند معرفی جاذبه‌ها را جذاب‌تر کند.
این کارشناس گردشگری افزود: روایت‌گری باید به گذشته، وضعیت کنونی و آینده یک مکان توجه داشته باشد. برای مثال، در معرفی یک بنای تاریخی می‌توان شرایط زندگی، آیین‌ها و آداب و رسوم گذشته را بازنمایی کرد و درباره چگونگی حفظ و احیای آن‌ها در آینده نیز توضیح داد. این رویکرد در موزه‌ها نیز اهمیت دارد؛ زیرا بازدیدکننده باید بتواند با آثار ارتباط برقرار کند، فضای تاریخی را تصور کند و تجربه‌ای ماندگار از بازدید داشته باشد.
پهلوان با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری پاییزی خراسان رضوی ادامه داد: معتدل شدن هوا امکان بازدید آسان‌تر از مناطق گرمسیری و کویری را فراهم می‌کند. مناطق ییلاقی مانند طرقبه، شاندیز و روستاهای اطراف نیشابور، ازجمله دررود و باغ‌رود، همچنین مناطق کویری کاشمر، تربت‌حیدریه، گناباد و بجستان، ظرفیت‌های متنوعی برای طبیعت‌گردی و گردشگری پاییزی دارند.
وی با بیان اینکه گردشگری پاییزی می‌تواند به توزیع سفر در استان کمک کند، اظهار کرد: خراسان رضوی و مشهد از قطب‌های گردشگری مذهبی کشور هستند، اما ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و طبیعی استان نیز قابل توجه است. فعال شدن شهرهای مختلف و معرفی جاذبه‌های آن‌ها در کنار گردشگری مذهبی می‌تواند به افزایش ماندگاری زائر و گردشگر و رونق اقتصاد پایدار گردشگری کمک کند.
این کارشناس گردشگری با اشاره به ظرفیت گردشگری کشاورزی در فصل پاییز، گفت: برداشت محصولاتی مانند زعفران، انار بجستان و پسته مه‌ولات فرصت مناسبی برای برگزاری جشنواره‌های فصلی فراهم می‌کند. جشنواره پسته شهر جنگل و جشنواره انار بجستان ازجمله رویدادهایی هستند که می‌توانند به معرفی محصولات محلی و جذب گردشگر کمک کنند. همچنین عکاسی از محصولات پاییزی و فعالیت‌های کشاورزی در مناطقی مانند خرو، ظرفیت دیگری برای توسعه این حوزه است.
پهلوان با تأکید بر ضرورت استمرار رویدادهای گردشگری افزود: تعریف روز یا هفته‌ای مشخص برای گردشگری پاییزی و تثبیت جشنواره‌ها در تقویم می‌تواند زمینه برنامه‌ریزی گردشگران، فعالان گردشگری و برگزارکنندگان را فراهم کند. این رویدادها باید هر سال برگزار شوند و با مشارکت بخش خصوصی، دستگاه‌های دولتی، اتاق بازرگانی و فعالان حوزه کشاورزی، از حالت برنامه‌های مقطعی خارج شوند و کارکرد عملی داشته باشند.
وی ادامه داد: رسانه‌ها و خبرگزاری‌ها در معرفی جاذبه‌ها نقش دارند، اما این معرفی زمانی اثرگذارتر است که با برگزاری تورهای گردشگری همراه شود. برای مثال، تربت‌حیدریه در روزهای ۱۴ و ۱۵ ماه، جشنواره‌های برداشت زعفران برگزار کرد و اتاق بازرگانی نیز جشنواره عکاسی داشت. عکاسانی که آثارشان در این جشنواره برگزیده شده بود، با تور به تربت‌حیدریه رفتند؛ اقدامی که می‌تواند به معرفی ظرفیت‌های گردشگری پاییزی کمک کند.
سفرهای گروهی؛ زمینه‌ساز کاهش هزینه و اشتغال‌زایی در روستاها
این کارشناس گردشگری با اشاره به نقش سفرهای گروهی در کاهش هزینه‌ها اظهار کرد: سفرهای گروهی با استفاده از وسیله نقلیه مشترک، هزینه کمتری برای گردشگران به همراه دارد و در شرایطی که پاییز با کاهش ازدحام سفر همراه است، می‌تواند فرصت مناسبی برای بازدید از مناطق مختلف فراهم کند.
پهلوان افزود: اقتصاد بسیاری از اقامتگاه‌های بوم‌گردی خراسان رضوی به تورهای گردشگری وابسته است. سفر گروهی و سفارش قبلی وعده‌های غذایی، به صورت مستقیم برای اهالی روستا اشتغال ایجاد می‌کند و حضور گردشگران نیز به‌طور غیرمستقیم به فروش محصولات محلی و رونق گردشگری غذا کمک می‌کند.
وی بیان کرد: در برخی اقامتگاه‌های بوم‌گردی، غذا پس از ثبت سفارش گردشگران و به تعداد وعده‌های مورد نیاز، توسط زنان روستا در خانه‌های خود یا محل اقامتگاه آماده می‌شود. به این ترتیب، درآمد حاصل از گردشگری می‌تواند به بخش بیشتری از اهالی منطقه برسد. در خراسان رضوی نزدیک به ۱۵۰ اقامتگاه بوم‌گردی وجود دارد که توسعه سفرهای گروهی می‌تواند به رونق فعالیت آن‌ها کمک کند.
این کارشناس گردشگری با اشاره به اهمیت معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده گفت: هزینه سفر به نوع خدمات و توقعات گردشگران بستگی دارد و انتخاب اقامتگاه‌های ساده و متناسب با نیاز می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد. همچنین شناسایی ظرفیت‌های طبیعی و فرهنگی مناطق کمتر شناخته‌شده، زمینه ایجاد مقاصد جدید گردشگری را فراهم می‌کند.
پهلوان ادامه داد: در برخی مناطق، کارشناسان با بررسی موقعیت جغرافیایی، امکان ایجاد محل توقف و استراحت گردشگران را شناسایی کرده‌اند. حتی خاطرات و تجربه‌های محلی مانند محل بازی‌های دوران کودکی اهالی می‌تواند به شناخت ظرفیت‌های یک منطقه کمک کند. در نمونه‌ای، پیگیری چنین ظرفیتی پس از چند سال به ایجاد ایستگاه گردشگری و شکل‌گیری خدمات خودرویی و اقامتگاه‌های بوم‌گردی منجر شد.
آیین‌ها و روایت‌های محلی؛ ظرفیتی برای ایجاد مقاصد جدید گردشگری
وی با تأکید بر اهمیت پژوهش و روایت‌گری در معرفی آیین‌های محلی گفت: خراسان رضوی از رسوم و سنت‌های متعددی برخوردار است که برخی از آن‌ها از بین رفته‌اند و برخی دیگر تنها در حد پژوهش باقی مانده‌اند. آیین اسب چوبی سبزوار و مراسم کف‌زنی گناباد، ازجمله ظرفیت‌های فرهنگی استان هستند که می‌توانند با معرفی مناسب، به جاذبه گردشگری تبدیل شوند.
این کارشناس گردشگری افزود: آیین‌های مرتبط با فصل پاییز و زمستان، ازجمله شب‌نشینی‌ها و مراسم شب یلدا، همچنین آیین‌های کشاورزی و شکرگزاری برای کاشت، داشت و برداشت محصول، ظرفیت مناسبی برای برگزاری رویدادهای فرهنگی دارند. معرفی این آیین‌ها می‌تواند به رونق گردشگری روستاها و تقویت تعلق خاطر مردم به هویت بومی کمک کند.
پهلوان با اشاره به ظرفیت روستای رادکان گفت: بنای ساعت‌شکل این روستا که سایه آن زمان تحویل سال را نشان می‌دهد، امکان برگزاری تورهای گردشگری در زمان تحویل سال را فراهم می‌کند. توسعه این ظرفیت می‌تواند به رونق اقامتگاه‌های بوم‌گردی و ایجاد مشاغل مستقیم و غیرمستقیم منجر شود.
وی با بیان اینکه بازخورد گردشگران نیز در توسعه گردشگری اهمیت دارد، گفت: ارزیابی رضایت گردشگران از خدمات، رفتار مناسب، کیفیت ارائه خدمات، معرفی جاذبه‌ها و رعایت استانداردها می‌تواند به بهبود تجربه سفر و بازگشت دوباره زائر و گردشگر کمک کند.
این کارشناس گردشگری خاطرنشان کرد: سفر در آموزه‌های دینی نیز مورد تأکید قرار گرفته و موجب افزایش دانش، تجربه و تلطیف روح و روان می‌شود. در کنار این موضوع، هرچه افراد با تاریخ، آیین‌ها و هویت فرهنگی خود آشنایی بیشتری پیدا کنند، تعلق خاطر بیشتری نسبت به شهر، روستا و سرزمین خود خواهند داشت. از این رو، پژوهش، روایت‌گری و معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده می‌تواند زمینه توسعه گردشگری پایدار در خراسان رضوی را فراهم کند.
انتهای پیام
