حمیدرضا گل‌محمدی تواندشتی، پژوهشگر آیین و فرهنگ مازندران، در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به اهمیت تاریخی و معماری قلعه کنگلو اظهار کرد: این بنای تاریخی در منطقه خطیرکوه شهرستان سوادکوه و در نزدیکی روستای کنگلو قرار دارد و به دلیل موقعیت استقرار، ساختار معماری و چشم‌انداز طبیعی پیرامون آن، یکی از شاخص‌ترین آثار تاریخی و جاذبه‌های کمتر شناخته‌شده مازندران به شمار می‌رود.
وی افزود: قلعه کنگلو بر فراز صخره‌ای مرتفع و در ارتفاع حدود ۱۸۰۰ متری از سطح دریا ساخته شده است؛ موقعیتی که از یک سو بر اهمیت راهبردی و دفاعی آن تأکید دارد و از سوی دیگر، جلوه‌ای کم‌نظیر از پیوند معماری ایرانی با جغرافیای کوهستانی البرز را به نمایش می‌گذارد.
این پژوهشگر فرهنگ و تاریخ مازندران با بیان اینکه شکل ظاهری قلعه، شباهت چشمگیری به عقابی دارد که بال‌های خود را گشوده است، تصریح کرد: همین ویژگی سبب شده است که از این اثر تاریخی با عنوان «عقاب سنگی مازندران» یاد شود؛ بنایی که استواری و صلابت آن در میان صخره‌ها، تصویری ماندگار از نبوغ معماری ایرانی را پیش چشم هر بیننده‌ای قرار می‌دهد.
گل‌محمدی درباره ویژگی‌های معماری این اثر تاریخی گفت: ساختار قلعه کنگلو با بهره‌گیری از مصالح سنگی و متناسب با شرایط طبیعی منطقه شکل گرفته است. فرم مدور بنا، دیوارهای سنگی مستحکم، برج‌ها و بخش‌های دیده‌بانی و همچنین ساختار چندطبقه آن، نشان‌دهنده شناخت سازندگان از اصول معماری دفاعی و ضرورت حفاظت از موقعیت استقرار قلعه است.
وی ادامه داد: استفاده هوشمندانه از صخره‌های طبیعی و موقعیت دشوار دسترسی، بخشی از سامانه دفاعی این دژ را تشکیل می‌داد؛ به‌گونه‌ای که طبیعت کوهستانی منطقه در کنار ساختار معماری، نقش مهمی در حفاظت از آن ایفا می‌کرد.
این پژوهشگر با اشاره به پیشینه تاریخی قلعه کنگلو اظهار کرد: درباره زمان دقیق ساخت و کارکرد اولیه این بنا دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است و برخی پژوهش‌ها، پیشینه آن را به دوره ساسانی نسبت می‌دهند. با این حال، بررسی دقیق‌تر تاریخ ساخت و کاربری بنا نیازمند مطالعات باستان‌شناختی و مستندات تاریخی بیشتر است.
وی افزود: موقعیت جغرافیایی قلعه در مسیرهای ارتباطی کوهستانی و نزدیکی آن به گذرگاه‌های طبیعی، اهمیت راهبردی این منطقه را در دوره‌های تاریخی نشان می‌دهد و می‌تواند در شناخت نظام استقرار، ارتباطات و شیوه‌های دفاعی در بخش‌هایی از تبرستان مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.
گل‌محمدی با تأکید بر ضرورت حفاظت از این اثر تاریخی خاطرنشان کرد: ثبت ملی آثار تاریخی به‌تنهایی برای صیانت از میراث فرهنگی کافی نیست، بلکه باید برنامه‌های مستمر حفاظت، مرمت اصولی، مستندسازی و معرفی علمی این آثار نیز در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری قلعه کنگلو گفت: این اثر تاریخی به دلیل برخورداری از معماری منحصربه‌فرد، چشم‌اندازهای طبیعی، موقعیت کوهستانی و پیشینه تاریخی، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از مقصدهای مهم گردشگری فرهنگی و تاریخی مازندران را دارد.
این فعال فرهنگی و رسانه‌ای ادامه داد: معرفی قلعه کنگلو باید با مشارکت پژوهشگران، راهنمایان گردشگری، جوامع محلی و رسانه‌ها انجام شود تا در کنار رونق گردشگری، هویت تاریخی و فرهنگی منطقه نیز حفظ شود. همچنین فراهم کردن زیرساخت‌های مناسب دسترسی و اطلاع‌رسانی، بدون آسیب رساندن به بافت تاریخی و محیط طبیعی، ضرورتی انکارناپذیر است.
گل‌محمدی با تأکید بر اینکه آثار تاریخی، شناسنامه هویتی سرزمین‌ها هستند، گفت: قلعه کنگلو تنها مجموعه‌ای از سنگ‌های بر جای مانده از گذشته نیست، بلکه بخشی از حافظه تاریخی و تمدنی این سرزمین به شمار می‌رود؛ میراثی که باید با شناخت علمی، حفاظت مسئولانه و معرفی شایسته به نسل‌های آینده سپرده شود.
قلعه کنگلو، این عقاب سنگی نشسته بر بلندای البرز، همچنان با صلابت در دل کوهستان‌های سوادکوه ایستاده است تا روایتگر هوش، هنر و اراده مردمانی باشد که تاریخ و تمدن تبرستان را در دل سنگ‌ها به یادگار گذاشتند.
انتهای پیام
