ابراهیم آقامحمدی، یکشنبه ۱۷ آبان‌ماه در رویداد علمی دانشگاه و رسانه؛ از آموزش تا روایتگری حرفه‌ای، اظهار کرد: در جهان امروز، قدرت کشورها صرفاً با مؤلفه‌های نظامی، ظرفیت‌های اقتصادی و منابع طبیعی سنجیده نمی‌شود، بلکه تولید معنا، شکل‌دهی به افکار عمومی، مدیریت جریان اطلاعات و تأثیرگذاری بر روایت‌های جهانی نیز اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است.
وی افزود: اگرچه قدرت نظامی همچنان یکی از مؤلفه‌های اساسی قدرت کشورها و عامل ایجاد بازدارندگی محسوب می‌شود، اما تحولات اخیر، به‌ویژه جنگ تحمیلی علیه ایران، نشان داد که رسانه در عرصه جنگ روایت‌ها و تأثیرگذاری بر افکار عمومی جهانی نقش مهمی ایفا می‌کند و موفقیت‌های رسانه‌ای کشور در این زمینه نشان‌دهنده اهمیت روزافزون این حوزه است.
آقامحمدی با اشاره به افزایش توجه کشورها به دیپلماسی دیجیتال و دیپلماسی فرهنگی بیان کرد: گسترش شبکه‌های اجتماعی و تلاش کشورها برای افزایش نفوذ در فضای رسانه‌ای نشان می‌دهد که رسانه به یکی از ابزارهای مهم قدرت در جهان امروز تبدیل شده است؛ ازاین‌رو، تربیت نیروی انسانی متخصص و متناسب با شرایط روز در این حوزه ضرورت دارد.
وی با بیان اینکه فعالیت رسانه‌ای و روزنامه‌نگاری دیگر نمی‌تواند صرفاً با شیوه‌های سنتی ادامه پیدا کند، ادامه داد: شکل‌گیری پدیده‌هایی مانند شهروندخبرنگاری و رسانه‌های تعاملی در بستر شبکه‌های اجتماعی موجب شده است که گاهی رسانه‌های رسمی در انتشار سریع اخبار و ارائه روایت‌های مورد نیاز از تحولات، از جریان رسانه‌ای عقب بمانند.
سرپرست دانشگاه جامع علمی کاربردی استان مرکزی با اشاره به گسترش اخبار جعلی و دستکاری اطلاعات گفت: جعل تصاویر و ویدئوها، عملیات نفوذ اطلاعاتی و تولید محتوای غیرواقعی با استفاده از هوش مصنوعی از جمله چالش‌هایی است که رسانه‌ها، دولت‌ها و جوامع با آن مواجه هستند و در بسیاری از موارد، تشخیص اخبار جعلی از واقعیت دشوار شده است.
آقامحمدی سه مؤلفه قدرت تشخیص، تفکر انتقادی و مسئولیت رسانه‌ای را از ارکان اصلی سواد رسانه‌ای دانست و اظهار کرد: تفکر انتقادی به افراد کمک می‌کند اخبار و رویدادها را با نگاهی تحلیلی بررسی کنند و واقعیت را از جعل تشخیص دهند؛ چراکه گاهی محتواهای منتشرشده ترکیبی از واقعیت و اطلاعات ساختگی هستند و تفکیک این دو اهمیت زیادی دارد.از طرفی، رسانه باید در جست‌وجوی حقیقت باشد و صرفاً به تولید و انتشار خبر اکتفا نکند. اطلاع‌رسانی می‌تواند مرحله نخست فعالیت رسانه‌ای باشد، اما حقیقت‌یابی و اعتبارسنجی اخبار از مسئولیت‌های مهم رسانه‌هاست.
آقامحمدی در ادامه با اشاره به ماهیت دانشگاه جامع علمی کاربردی اظهار کرد: ماهیت این دانشگاه با سایر دانشگاه‌ها تفاوت‌هایی دارد و یکی از ویژگی‌های مهم آن پویایی و انعطاف‌پذیری در ایجاد رشته‌های جدید بر اساس نیازهای روز جامعه است؛ به‌گونه‌ای که می‌توان رشته‌هایی را متناسب با نیازهای جدید تعریف کرد و در صورت از بین رفتن کارکرد و ضرورت آن‌ها، در برنامه‌های آموزشی بازنگری کرد. بر همین اساس، دانشگاه جامع علمی کاربردی تلاش دارد ظرفیت‌هایی از دانش را که شاید در آموزش‌های دانشگاهی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، در قالب آموزش‌های مهارتی توسعه دهد. در این مسیر، سه مؤلفه دانش تخصصی، مهارت حرفه‌ای و نیازهای جامعه باید مورد توجه قرار گیرد.
سرپرست دانشگاه جامع علمی کاربردی استان مرکزی با بیان اینکه نظام دانشگاهی در حوزه رسانه نیازمند تحول است، گفت: باید فاصله میان آموزش‌های نظری دانشگاه‌ها و نیازهای واقعی رسانه کاهش یابد و حرکت از دانش‌محوری به سمت مهارت‌محوری و آموزش‌های کاربردی در دستور کار قرار گیرد تا پیوند مؤثری میان آموزش عالی، مهارت و بازار کار ایجاد شود.
وی با اشاره به ضرورت توسعه مهارت‌های تخصصی در حوزه رسانه بیان کرد: امروز در کنار روزنامه‌نگاری تخصصی در حوزه‌هایی مانند ورزش، صنعت و اقتصاد، عرصه‌های جدیدی در حوزه اطلاع‌رسانی و شبکه‌های اجتماعی شکل گرفته که فعالیت در آن‌ها به مهارت‌های متفاوتی نیاز دارد و از سوی دیگر، رسانه‌های رسمی نیز متناسب با تحولات جدید و سرعت جریان اطلاعات حرکت کنند.
وی تقویت سواد رسانه‌ای و سواد دیجیتال، خبرنگاری تصویری، گزارشگری شهروندی، مدیریت شبکه‌های اجتماعی و آشنایی با رسانه‌های نوین را از جمله مهارت‌های موردنیاز فعالان رسانه‌ای برشمرد و افزود: استفاده از ابزارهایی مانند هوش مصنوعی باید در راستای تقویت دانش و توانایی انسان باشد، نه واگذاری مسئولیت‌ها به این ابزارها. هوش مصنوعی باید مکمل فعالیت رسانه‌ای و ابزاری برای تقویت جست‌وجوی حقیقت باشد، نه عاملی برای کاهش تفکر و مسئولیت‌پذیری انسان.
آقامحمدی بازنگری در سرفصل‌ها و برنامه‌های درسی رشته‌های مرتبط با ارتباطات، روزنامه‌نگاری و روابط عمومی را یکی از الزامات تحول آموزش دانشگاهی دانست و اظهار کرد: سرفصل‌هایی که در گذشته تدوین شده‌اند، لزوماً با تحولات سریع امروز تناسب ندارند و برنامه‌های آموزشی باید به‌صورت مستمر مورد بازنگری قرار گیرند.
سرپرست دانشگاه جامع علمی کاربردی استان مرکزی استفاده هم‌زمان از استادان دانشگاهی و متخصصان فعال در رسانه‌ها را ضروری دانست و افزود: باید میان استادانی که از منظر آکادمیک به تدریس می‌پردازند و افرادی که به‌صورت عملی در رسانه‌ها و شیوه‌های جدید اطلاع‌رسانی فعالیت دارند، پیوند برقرار شود.
وی طراحی دوره‌های کوتاه‌مدت و مهارتی در حوزه رسانه را از دیگر ظرفیت‌های دانشگاه جامع علمی کاربردی عنوان و اظهار کرد: ایجاد رشته‌ها و گرایش‌های تخصصی متناسب با نیازهای جدید رسانه یکی از اقداماتی است که می‌توان دنبال کرد. در حوزه رسانه‌های جدید نیز می‌توان با انجام مطالعات آمایشی و بررسی نیازهای موجود، زمینه طراحی رشته‌ها و گرایش‌های تخصصی را فراهم کرد.
سرپرست دانشگاه جامع علمی کاربردی استان مرکزی ایجاد مرکز آموزش و مهارت‌آموزی رسانه‌های حرفه‌ای را از دیگر پیشنهادهای مطرح‌شده عنوان کرد و گفت: این مرکز می‌تواند به‌صورت پایلوت در دانشگاه جامع علمی کاربردی شکل بگیرد و در کنار آن، استودیوهای آموزشی برای تولید محتوای خبری، تصویری و دیجیتال ایجاد شود.
وی با اشاره به ظرفیت همکاری میان حوزه رسانه و بازی‌های رایانه‌ای ادامه داد: در این زمینه نیز امکان شکل‌گیری همکاری‌های متقابل وجود دارد و می‌توان از ظرفیت‌های آموزشی و تولیدی این حوزه‌ها برای توسعه فعالیت‌های رسانه‌ای استفاده کرد.
آقامحمدی طراحی دوره‌های کوتاه‌مدت مبتنی بر اشتغال با مشارکت مستقیم فعالان صنعت رسانه را از دیگر اقدامات پیشنهادی دانست و اظهار کرد: ابتدا باید نیازهای بخش‌های مختلف رسانه‌ای، رسانه‌های خصوصی و فضای جدید شبکه‌های اجتماعی شناسایی شود تا بر اساس نتایج این بررسی‌ها، دوره‌های مهارتی متناسب طراحی و برگزار شود.
درس سواد رسانه‌ای برای همه رشته‌های دانشگاهی اجباری شود
محمدصادق افراسیابی، مدیرعامل انجمن سواد رسانه‌ای ایران نیز در این جلسه اظهار کرد: برگزاری دوره‌های تربیت مربی و مدرس سواد رسانه‌ای، آموزش والدگری رسانه‌ای و ارائه آموزش‌های مرتبط با جنگ شناختی و تحولات عصر هوش مصنوعی از جمله زمینه‌های همکاری است که می‌تواند با مشارکت مراکز دانشگاهی و آموزشی دنبال شود.
وی با بیان اینکه سواد رسانه‌ای باید در برنامه آموزشی دانشگاه‌ها مورد توجه قرار گیرد، گفت: سواد رسانه به معنای شناخت و استفاده از رسانه است، اما سواد رسانه‌ای فراتر از آن بوده و توانایی تحلیل پیام‌ها، ارزیابی محتوا و تصمیم‌گیری آگاهانه درباره آنچه در رسانه‌ها منتشر می‌شود را در بر می‌گیرد.
مدیرعامل انجمن سواد رسانه‌ای ایران افزود: دانشجویان در رشته‌های مختلف دانشگاهی، علاوه بر تخصص علمی خود، باید توانایی تشخیص و تحلیل پیام‌های رسانه‌ای را داشته باشند؛ از این رو ارائه درس سواد رسانه‌ای به‌صورت اجباری برای همه رشته‌های دانشگاهی ضروری است.
وی با اشاره به اهمیت مهارت تولید محتوا در فضای رسانه‌ای امروز اظهار کرد: تولید محتوا باید در کنار جذابیت و اثرگذاری، مسئولانه باشد و صرف بالا بودن تعداد بازدیدها نمی‌تواند معیار موفقیت یک محتوا محسوب شود؛ چراکه تولیدکنندگان محتوا در برابر جامعه و پیامدهای انتشار مطالب خود مسئولیت دارند.
افراسیابی با اشاره به اقتصاد رسانه و شیوه‌های کسب درآمد از تبلیغات، ترافیک و اشتراک بیان کرد: فعالیت اقتصادی در فضای رسانه‌ای نباید به قیمت نادیده گرفتن هنجارهای اجتماعی و منافع عمومی تمام شود و تولیدکنندگان محتوا باید مسئولیت اجتماعی خود را نیز در نظر بگیرند.
وی درباره مؤلفه‌های سواد رسانه‌ای گفت: دسترسی آگاهانه به پیام‌ها، تحلیل زبان و قالب رسانه‌ای، شناخت سازوکار تولید محتوا، اعتبارسنجی منابع و شواهد و شناسایی سوگیری‌ها و اطلاعات حذف‌شده از جمله مهارت‌هایی است که مخاطبان باید فرا بگیرند. هدف از آموزش سواد رسانه‌ای، مدیریت آگاهانه مصرف رسانه و استفاده از ظرفیت‌ها و فرصت‌های آن در کنار شناخت آسیب‌ها و محدودیت‌هاست.
مدیرعامل انجمن سواد رسانه‌ای ایران با تأکید بر ضرورت راستی‌آزمایی اخبار افزود: در مواجهه با مطالب مهم و حساس، باید منبع اولیه خبر بررسی شود و مخاطبان با مراجعه به رسانه‌ها و خبرگزاری‌های معتبر، از صحت اطلاعات اطمینان حاصل کنند.
افراسیابی با اشاره به اهمیت والدگری رسانه‌ای اظهار کرد: خانواده‌ها در مدیریت سبد مصرف رسانه‌ای کودکان و نوجوانان نقش مهمی دارند و باید متناسب با سن و نیاز فرزندان، زمینه استفاده آگاهانه و مسئولانه از رسانه‌ها را فراهم کنند.
وی از فعالیت کانال‌های «قطب‌نمای رسانه» در بسترهای شاد و روبیکا خبر داد و افزود: این کانال‌ها با هدف آموزش والدگری رسانه‌ای راه‌اندازی شده‌اند و از دبیران، معلمان و فعالان این حوزه نیز دعوت شده است با تولید ویدئوهای آموزشی، در توسعه این آموزش‌ها مشارکت کنند.
مدیرعامل انجمن سواد رسانه‌ای ایران همچنین پیشنهاد اجرای پویش سواد رسانه‌ای در استان مرکزی با مشارکت دانشگاه جامع علمی کاربردی، انجمن سواد رسانه‌ای ایران، شهرداری اراک و سایر نهادهای مرتبط را مطرح کرد و گفت: در قالب این پویش می‌توان ویدئوها و موشن‌گرافی‌های آموزشی با مدت‌زمان حداکثر پنج دقیقه تولید کرد و آثار را از نظر علمی و میزان اثرگذاری بر خانواده‌ها مورد ارزیابی قرار داد. می‌توان برای شرکت‌کنندگان و برگزیدگان این پویش، فرصت حضور در دوره‌های تربیت مربی سواد رسانه‌ای را نیز در نظر گرفت.
وی با اشاره به برگزاری دوره تربیت مربی سواد رسانه‌ای با همکاری پژوهشگاه فضای مجازی و ارائه تخفیف حدود ۹۰ درصدی برای شرکت‌کنندگان اظهار کرد: در دوره‌های آموزشی پرجمعیت، امکان توجه کافی به کیفیت آموزش و نیازهای فراگیران محدود می‌شود؛ از این رو می‌توان دوره‌ای جداگانه با همکاری دانشگاه جامع علمی کاربردی استان مرکزی برگزار کرد تا زمینه آموزش با کیفیت و ظرفیت مناسب‌تری فراهم شود.
وی همچنین خواستار حمایت شرکت‌ها و مراکز علمی کاربردی از جوایز رویدادهای مرتبط با سواد رسانه‌ای در چارچوب مسئولیت اجتماعی شد و گفت: این حمایت می‌تواند به تأمین جوایز برگزیدگان اختصاص یابد و پرداخت آن نیز به‌صورت مستقیم و بدون واسطه به افراد منتخب انجام شود.
مدیرعامل انجمن سواد رسانه‌ای ایران در بخش دیگری از سخنانش به ضرورت شناخت دقیق پیام‌های رسانه‌ای اشاره کرد و گفت: برای تحلیل یک پیام باید رسانه منتشرکننده، محتوای ارائه‌شده، نشانه‌ها و قالب‌های به‌کاررفته، مخاطب هدف و نیازها و انگیزه‌های او مورد توجه قرار گیرد. تأثیر پیام‌های رسانه‌ای تنها به انتقال دانش محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند بر احساسات، نگرش‌ها، رفتار افراد و حتی مناسبات اجتماعی اثر بگذارد؛ بنابراین تحلیل پیام باید همه این ابعاد را در بر بگیرد.
به گزارش ایسنا در این نشست، تفاهمنامه همکاری بین دانشگاه جامع علمی کاربردی استان و انجمن سواد رسانه‌ای ایران منعقد شد.
انتهای پیام
