احمد فاطمی‌نژاد در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به تاثیر تغییر موازنه قدرت در کنگره آمریکا بر سیاست‌های ترامپ در قبال ایران، اظهار کرد: اگرچه رئیس‌جمهور آمریکا اختیار وتوی مصوبات کنگره را دارد، اما این موضوع به معنای بی‌قدرت بودن کنگره نیست؛ چراکه کنگره همواره اهرم‌های فشار خود را در اختیار دارد. استفاده گسترده رئیس‌جمهور از حق وتو نیز می‌تواند هزینه‌های سیاسی، منزلتی و مشروعیتی برای وی به همراه داشته باشد. بنابراین، اگرچه منع قانونی برای استفاده از این اختیار وجود ندارد، اما فضای سیاسی و افکار عمومی می‌توانند برای رئیس‌جمهور محدودیت‌هایی ایجاد کنند.
وی افزود: یکی از نخستین اقدامات احتمالی کنگره تحت کنترل دموکرات‌ها، پیگیری طرحی است که پیش و پس از آغاز جنگ آمریکا با ایران چندین بار در کنگره مطرح شده و هدف آن محدود کردن اختیارات جنگی رئیس‌جمهور است. تصویب این طرح می‌تواند محدودیت‌هایی برای ترامپ ایجاد کند و اختیارات وی را در تصمیم‌گیری برای اقدامات نظامی جدید تحت تاثیر قرار دهد.
عضو هیات علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه فردوسی با اشاره به ابزارهای کنگره برای محدود کردن تصمیمات دولت آمریکا، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین این ابزارها قانون‌گذاری در حوزه اختیارات جنگی رئیس‌جمهور است. کنگره می‌تواند با وضع محدودیت‌های قانونی، شرایط آغاز جنگ‌های جدید را دشوارتر کند یا دست‌کم ترامپ را برای پیشبرد تصمیمات نظامی به استفاده از حق وتو وادار سازد.
فاطمی‌نژاد کنترل بودجه را دومین ابزار مهم کنگره برای اعمال فشار بر دولت دانست و اضافه کرد: کنگره در زمینه تعیین و تخصیص بودجه دست بالا را دارد و می‌تواند درباره هزینه‌های جنگ تجدیدنظر کند. البته ممکن است این استدلال مطرح شود که با توجه به حجم بالای بودجه نظامی آمریکا که رقمی در حدود یک تریلیون دلار برآورد می‌شود، ترامپ حتی بدون اختصاص بودجه ویژه برای جنگ با ایران نیز بتواند اقدامات خود را طی یک یا دو سال آینده ادامه دهد؛ با این حال، ایجاد هزینه‌های جدید و تامین منابع مورد نیاز پنتاگون همچنان دشوار خواهد بود.
وی ادامه داد: ابزار سوم، افزایش اثرگذاری انتقادات دموکرات‌ها از طریق جایگاه رسمی کنگره است. از این پس، انتقادات آنان صرفا مواضع یک حزب سیاسی تلقی نمی‌شود، بلکه به‌عنوان مواضع بخشی از ساختار رسمی قدرت در آمریکا مطرح خواهد شد. این مسئله می‌تواند در همراه کردن رسانه‌ها و افکار عمومی با منتقدان ترامپ موثر باشد و فشار بیشتری بر دولت ترامپ وارد کند.
این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با تاکید بر اینکه تغییر ترکیب کنگره لزوما سرنوشت جنگ را تعیین نمی‌کند، گفت: جنگ آمریکا با ایران در شرایط فعلی فراتر از رقابت دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات است و از جنبه‌های مختلف برای ایالات متحده اهمیت پیدا کرده است؛ بنابراین آمریکا احتمالا نمی‌تواند به‌راحتی از این جنگ دست بکشد و همچنان احتمال تداوم آن وجود دارد.
فاطمی‌نژاد با اشاره به اهدافی که آمریکا از آغاز جنگ دنبال می‌کرد، افزود: یکی از ادعاهای آمریکا برای حمله به ایران، جلوگیری از اشاعه هسته‌ای بود؛ با این حال، به نظر نمی‌رسد توانمندی هسته‌ای ایران به‌طور جدی آسیب دیده باشد. از سوی دیگر، موضوع امنیت خاورمیانه، امنیت حوزه خلیج فارس و اسرائیل نیز از جمله دغدغه‌های آمریکا بوده است.
وی اضافه کرد: به نظر می‌رسد حمله آمریکا موجب شد محدودیت‌های پیشین ایران تا حدودی برداشته شود و ایران با دست بازتری بتواند با دشمنان خود در منطقه مقابله کند. همچنین موضوع تامین و امنیت انرژی و تحولات پیرامون تنگه هرمز اهمیت زیادی دارد؛ چراکه ایران در این زمینه از توان تعیین‌کننده‌ای برخوردار است و آمریکا به اهداف مورد نظر خود دست نیافته است.
این استاد دانشگاه با اشاره به ابعاد فرامنطقه‌ای جنگ ایران و آمریکا، اظهار کرد: در سطح کلان‌تر، این موضوع در چارچوب رقابت قدرت‌های بزرگ و روابط آمریکا با رقبایی مانند چین و روسیه نیز اهمیت پیدا کرده و به مسئله‌ای حیثیتی برای ایالات متحده تبدیل شده است. در چنین شرایطی، آمریکا احتمالا بدون دستیابی به توافقی اساسی نمی‌تواند از جنگ خارج شود؛ جز در صورتی که زمینه دستیابی به یک توافق بنیادین فراهم شود یا تحولاتی رخ دهد که واشنگتن بتواند آن‌ها را به‌عنوان تحقق اهداف و خواسته‌های خود در قبال ایران ارزیابی کند.
فاطمی‌نژاد در ادامه درباره تاثیر پیروزی دموکرات‌ها بر سیاست‌های آمریکا در قبال اسرائیل و سایر نقاط خاورمیانه نیز اظهار کرد: دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان هر دو اسرائیل را متحد خود می‌دانند و به دنبال حمایت از این رژیم هستند، اما در برخی جزئیات و نحوه این حمایت اختلاف‌نظر دارند. به‌ویژه در موضوع نحوه برخورد اسرائیل با فلسطینی‌ها، شهرک‌سازی‌ها، شناسایی حقوق فلسطینیان، مسائل حقوق بشری و تشکیل دولت فلسطین، دیدگاه‌های دو حزب تفاوت‌هایی دارد. بنابراین، اگر دموکرات‌ها بخواهند دیدگاه‌های خود را در سیاست خارجی دنبال کنند، چهره‌هایی مانند نتانیاهو و دولت وی احتمالا با چالش‌های بیشتری مواجه خواهند شد؛ چراکه سیاست‌های دولت نتانیاهو با دیدگاه‌های دموکرات‌ها همسویی کاملی ندارد.
وی در ارزیابی تحولات سیاسی آمریکا در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری آینده و رقابت چهره‌هایی مانند ونس و روبیو، اظهار کرد: برای تحلیل رفتار ترامپ در دو سال آینده باید میان دو موضوع تمایز قائل شد؛ نخست اینکه آیا ترامپ همچنان دغدغه آینده حزب جمهوری‌خواه و جایگاه این حزب در انتخابات ریاست‌جمهوری آینده را خواهد داشت یا این که پس از شکست انتخاباتی اخیر، بیشتر به دنبال ایجاد میراثی شخصی و بر جای گذاشتن اثری ماندگار از خود در سیاست داخلی و خارجی آمریکا خواهد بود. انتخاب هر یک از این دو مسیر می‌تواند بر رفتار ترامپ در عرصه سیاست داخلی و خارجی تاثیر بگذارد.
عضو هیات علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه فردوسی افزود: برخی تحلیلگران معتقدند ممکن است ترامپ در دو سال آینده بیش از آنکه نگران سرنوشت حزب جمهوری‌خواه باشد، به دنبال تقویت میراث سیاسی شخصی خود برود. نباید از نظر دور داشت که ترامپ برخلاف بسیاری از سیاستمداران جمهوری‌خواه، از پیشینه و سابقه حزبی ریشه‌داری در این حزب برخوردار نیست. اگرچه حزب جمهوری‌خواه طی سال‌های اخیر حمایت گسترده‌ای از وی به عمل آورده است، اما ترامپ پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۱۶، سابقه فعالیت حزبی برجسته‌ای نداشت و در آستانه همان انتخابات، فعالیت سیاسی خود را در چارچوب این حزب آغاز کرد.
فاطمی‌نژاد ادامه داد: از این منظر، این احتمال وجود دارد که ترامپ برای تحقق اهداف شخصی خود، حتی آینده حزب جمهوری‌خواه را نیز تحت‌الشعاع قرار دهد. در صورت وقوع چنین شرایطی، افرادی مانند روبیو که در معادلات سیاسی آینده جمهوری‌خواهان نقش دارند، با کاهش شانس مواجه خواهند شد؛ به‌ویژه اینکه میان چهره‌های مختلف دولت ترامپ نیز در برخی موضوعات، از جمله سیاست خارجی آمریکا و نحوه مواجهه با ایران، اختلاف دیدگاه‌هایی وجود دارد.
انتهای پیام
