به مناسبت هفته مازندران،(۱۴ تا ۲۰ آبان)، ایسنا در تحلیلی از آمار منتشر شده مسئولان استانی در بخش گردشگری به جایگاه این پهنه سبز شمال پرداخته است تا جایگاه مازندران در صنعت گردشگری مشخص شود، افزایش تقاضای سفر در کنار محدودیت زیرساخت‌های حمل‌ونقل، خدمات شهری، اقامت و مدیریت منابع، پرسش مهمی را پیش روی ما قرار داده است.
آمارهای گردشگری سال ۱۴۰۵ از تداوم استقبال مسافران از مازندران حکایت دارد. بر اساس اعلام حسین ایزدی مدیرکل سابق میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان که با ایسنا داشت اعلام کرده بود؛ از ابتدای خرداد تا ۲۹ شهریور امسال، ۳۳ میلیون و ۹۵۶ هزار و ۵۹ نفرشب اقامت در تأسیسات و اماکن گردشگری مازندران ثبت شده است.
به گفته وی، بیش از ۹۰ درصد ظرفیت اقامتی رسمی استان در این دوره تکمیل شده و هتل‌های پنج‌ستاره نیز تا پایان شهریور با ظرفیت کامل فعالیت کرده‌اند.
این آمار در کنار ثبت ۱۲ میلیون و ۴۷۷ هزار نفرشب اقامت در مراکز رسمی، غیررسمی و اضطراری استان از ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ تا ابتدای هفتم فروردین ۱۴۰۵ که انوشیروان محسنی‌بندپی رئیس ستاد مرکزی هماهنگی خدمات سفر اعلام کرد، نشان می‌دهد حجم تقاضای سفر در مازندران تا چه اندازه قابل توجه است.
البته تعداد نفرشب اقامت با تعداد گردشگران یا سفرها یکسان نیست؛ این شاخص مجموع شب‌هایی را نشان می‌دهد که افراد در مقصد اقامت داشته‌اند. با این حال، همین آمار نیز بیانگر حجم بالای استفاده از امکانات اقامتی و خدماتی استان است؛ ظرفیتی که در دوره‌های اوج سفر، نیازمند برنامه‌ریزی متناسب با جمعیت شناور است.
زیرساخت‌هایی که با جمعیت شناور روبه‌رو هستند
یکی از چالش‌های مهم مازندران، فاصله میان جمعیت رسمی ساکن و جمعیتی است که در مقاطع مختلف از خدمات استان استفاده می‌کند.
عبدالرضا کریم‌پور رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی مازندران هم در گفت‌وگو با ایسنا اعلام کرد: امسال حدود ۱۵۰ هزار واحد مسکونی با ساخت‌وساز غیرمجاز در استان گزارش شد و افزایش بار جمعیتی بیش از ظرفیت زیرساخت‌ها از چالش‌های اساسی مازندران است.
به گفته وی، جمعیتی که از خدمات استان استفاده می‌کند با جمعیت رسمی ساکن تفاوت دارد و این مسئله فشار قابل توجهی بر شبکه‌های آب، برق، گاز، حمل‌ونقل و سایر خدمات عمومی وارد می‌کند.
اگرچه نمی‌توان تمام ساخت‌وسازهای غیرمجاز را به گردشگری نسبت داد، اما این آمار در کنار حجم بالای سفرها، ضرورت توجه به ظرفیت‌پذیری شهرها و روستاهای گردشگرپذیر را نشان می‌دهد. افزایش جمعیت در تعطیلات، فقط به اشغال مراکز اقامتی محدود نمی‌شود؛ شبکه معابر، خدمات شهری، تأمین آب و انرژی، جمع‌آوری پسماند و امکانات عمومی نیز باید پاسخگوی این جمعیت باشند.
در چنین شرایطی، توسعه گردشگری بدون توجه به توان خدمات‌رسانی مناطق میزبان می‌تواند به افزایش هزینه‌های مدیریت شهری و کاهش کیفیت زندگی ساکنان منجر شود؛ به‌ویژه در شهرهای ساحلی و روستاهایی که در تعطیلات با رشد ناگهانی جمعیت مواجه می‌شوند.
اقامتگاه‌های بیشتر؛ نظارت و ساماندهی ضروری‌تر
الگوی اقامت گردشگران در مازندران نیز در حال تغییر است. حسین ایزدی مدیرکل سابق میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان از فعالیت ۵۹۰ مرکز بوم‌گردی دارای مجوز خبر داده و افزایش استقبال از اقامت در مناطق روستایی را از روندهای قابل توجه گردشگری استان دانسته است.
گسترش بوم‌گردی می‌تواند به رونق اقتصادی روستاها، ایجاد فرصت‌های شغلی و معرفی فرهنگ محلی کمک کند؛ اما این توسعه زمانی پایدار خواهد بود که با ضوابط مشخص، نظارت بر کیفیت خدمات و رعایت ظرفیت محیطی و زیرساختی مناطق همراه باشد.
از سوی دیگر، در آمارهای نوروزی امسال، بخش قابل توجهی از اقامت‌ها در مراکز غیررسمی ثبت شده است. این موضوع ضرورت ساماندهی بازار اقامت، شناسایی واحدهای فعال، نظارت بر ایمنی و کیفیت خدمات و حمایت از فعالیت‌های دارای مجوز را برجسته می‌کند. توسعه کمی مراکز اقامتی، بدون توجه به استانداردها و نظارت مؤثر، لزوماً به معنای ارتقای کیفیت گردشگری نیست.
گردشگری؛ فراتر از شمارش مسافران
جذابیت‌های طبیعی و فرهنگی مازندران، ظرفیت بزرگی برای توسعه اقتصادی استان ایجاد کرده است؛ اما ارزیابی موفقیت گردشگری نباید فقط بر اساس تعداد مسافران و میزان اقامت انجام شود. سهم کسب‌وکارهای محلی از درآمد گردشگری، میزان اشتغال پایدار، کیفیت خدمات عمومی، حفاظت از منابع طبیعی و رضایت ساکنان نیز باید در این ارزیابی دیده شود.
در کنار این موضوع، تمرکز سفرها در تعطیلات و چند مقصد شناخته‌شده، فشار بیشتری به برخی شهرها و محورهای ارتباطی وارد می‌کند. معرفی مقصدهای کمتر شناخته‌شده، توزیع متوازن سفر در سطح استان و توسعه زیرساخت‌های دسترسی و خدمات در مناطق مستعد می‌تواند از تمرکز بیش از اندازه مسافران در نقاط پرتردد بکاهد؛ البته این اقدام نیز باید بر اساس ظرفیت واقعی هر منطقه انجام شود، نه صرفاً با هدف افزایش تعداد گردشگران.
مازندران برای حفظ جایگاه خود در گردشگری کشور، بیش از هر چیز به برنامه‌ای نیاز دارد که میان میزان جذب مسافر و توان زیرساختی مناطق مختلف توازن برقرار کند. مقصدی که هر سال میزبان جمعیت بیشتری می‌شود، اگر برای حمل‌ونقل، اقامت، خدمات عمومی و حفاظت از محیط‌زیست برنامه متناسب نداشته باشد، ممکن است به‌تدریج بخشی از همان کیفیت و جذابیتی را که گردشگران را به سوی خود می‌کشاند، از دست بدهد.
مازندران برای حفظ جایگاه خود در گردشگری کشور، به برنامه‌ای فراتر از افزایش آمار ورود و اقامت مسافران نیاز دارد؛ برنامه‌ای که توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و خدمات عمومی، ساماندهی مراکز اقامتی، حفاظت از منابع طبیعی و تقویت اقتصاد جوامع محلی را هم‌زمان دنبال کند. تداوم رونق گردشگری زمانی به توسعه پایدار منجر می‌شود که منافع آن در کنار گردشگران، نصیب ساکنان استان نیز شود و هزینه میزبانی از جمعیت شناور، به بهای فرسایش زیرساخت‌ها و طبیعت مازندران تمام نشود.
انتهای پیام
