مرتضی ضرابی دوشنبه ۱۸ آبان، در نشست خبری به مناسبت روز جهانی خون بند ناف که در جهاد دانشگاهی البرز برگزار شد، با اشاره به اهمیت این منبع سلولی اظهار کرد: کودکان مبتلا به فلج مغزی یا سی‌پی ممکن است با اختلالات حرکتی، تکلم، بلع، بینایی و یادگیری مواجه باشند و استفاده از سلول‌های بنیادی می‌تواند به بهبود شرایط جسمانی این کودکان کمک کند.
وی با اشاره به انجام کارآزمایی بالینی در این زمینه افزود: این کارآزمایی برای ۱۵۰ کودک مبتلا به فلج مغزی آغاز شد و پس از سه سال به پایان رسید. نتایج این مطالعات زمینه صدور مجوز استفاده از سلول‌های بنیادی خون بند ناف و بافت بند ناف را برای این بیماران فراهم کرد.
ضرابی ادامه داد: در کودکانی که تحت این درمان قرار گرفته‌اند، بهبودهایی در شرایطی مانند اسپاسم عضلانی، توانایی‌های حرکتی، بینایی و تکلم مشاهده شده است و این امکان فراهم شده تا از ظرفیت سلول‌های بنیادی برای بهبود وضعیت این کودکان استفاده شود.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان همچنین از استفاده سلول‌های بنیادی در درمان آرتروز خبر داد و گفت: برای استفاده از این سلول‌ها در بیماران بزرگسال مبتلا به آرتروز نیز مجوز صادر شده است.
وی با بیان اینکه سلول‌های بنیادی در بازسازی غضروف مفاصل آسیب‌دیده مورد استفاده قرار می‌گیرند، افزود: آرتروز بیماری شایعی است و استفاده از سلول‌های بنیادی در این بیماران می‌تواند در ساخت غضروف و بهبود آسیب‌های بافتی نقش داشته باشد.
ضرابی درباره سایر بیماری‌های مورد مطالعه نیز اظهار کرد: کارآزمایی‌های بالینی برای کودکان مبتلا به اوتیسم، دیابت نوع یک، آلزایمر، پارکینسون و ام‌اس آغاز شده است و امیدواریم پس از تکمیل مطالعات و مشخص شدن نتایج، امکان استفاده درمانی از سلول‌های بنیادی در این بیماری‌ها نیز فراهم شود.
وی تأکید کرد: باید میان درمان‌هایی که اثربخشی آنها به اثبات رسیده و مواردی که همچنان در مرحله کارآزمایی بالینی هستند، تفاوت قائل شد و نمی‌توان همه بیماری‌ها را در حال حاضر با سلول‌های بنیادی درمان کرد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه رویان، خاطرنشان کرد: خون بند ناف پیش از این به‌عنوان یک زباله بیولوژیکی دور ریخته می‌شد، در حالی که منبعی ارزشمند از سلول‌های بنیادی است که می‌تواند در حوزه پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با بیان اینکه فرصت استفاده از خون بند ناف تنها هنگام تولد نوزاد فراهم است، افزود: نامگذاری یک روز جهانی برای این موضوع با هدف یادآوری اهمیت خون بند ناف و آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها درباره فرصتی است که پس از تولد فرزندشان دیگر تکرار نمی‌شود.
ضرابی ادامه داد: اکنون شرکت فناوری بنیاختههای رویان به‌عنوان بانک جامع سلول‌های بنیادی فعالیت می‌کند و علاوه بر خون بند ناف، سلول‌های بنیادی مغز استخوان، خون محیطی، بافت چربی، بافت بند ناف و پالپ دندان شیری را جمع‌آوری و ذخیره‌سازی می‌کند.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان درباره سلول بنیادی اظهار کرد: این سلول هم قابلیت تبدیل شدن به سلول مشابه خود را دارد و هم می‌تواند به سلول‌های دیگر تمایز پیدا کند. سلول‌های بنیادی به دو گروه اصلی خون‌ساز و غیرخون‌ساز یا مزانشیمی تقسیم می‌شوند که هر کدام کاربردهای متفاوتی دارند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه رویان افزود: سلول‌های بنیادی خون‌ساز برای درمان بیماری‌های با منشأ خونی مانند انواع سرطان‌های خون، تالاسمی، نقص سیستم ایمنی و کم‌خونی‌های مادرزادی استفاده می‌شوند. این سلول‌ها را می‌توان از خون محیطی، مغز استخوان و خون بند ناف به دست آورد.
ضرابی با اشاره به منابع سلول‌های بنیادی مزانشیمی اظهار کرد: بافت بند ناف، بافت چربی و پالپ دندان از منابع این سلول‌ها هستند و این سلول‌ها در مطالعات و درمان‌های مرتبط با بیماری‌های غیرخونی از جمله فلج مغزی، اوتیسم، آرتروز و بیماری‌های قلبی مورد توجه قرار گرفته‌اند.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با اشاره به جایگاه استانی، منطقه‌ای و جهانی این مجموعه بیان کرد: رویان در سطح خاورمیانه و آسیای غربی جزء سه مرکز برتر ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی است و از نظر حجم ذخیره‌سازی، دامنه فعالیت‌ها و تجربه‌های بالینی جایگاه قابل توجهی دارد.
وی افزود: با وجود محدودیت‌ها و مشکلات ناشی از تحریم‌ها، این مجموعه توانسته است رتبه دوم جهانی را از نظر تعداد نمونه‌های ذخیره‌شده در طبقه‌بندی بانک‌های خون بند ناف به دست آورد.
ذخیره‌سازی بیش از ۲۶۰ هزار نمونه در بانک خصوصی خون بند ناف رویان
وی در ادامه عنوان کرد: در بانک خصوصی یا خانوادگی، خانواده‌ها نمونه خون بند ناف نوزاد خود را ذخیره می‌کنند و مالکیت آن برای خودشان محفوظ است، اما در بانک عمومی، خانواده‌ها نمونه را اهدا می‌کنند و پس از واگذاری، مالکیتی بر آن نخواهند داشت.
وی با بیان اینکه رویان هر دو نوع بانک خصوصی و عمومی را در اختیار دارد، افزود: در حال حاضر بیش از ۲۶۰ هزار نمونه خون بند ناف در بانک خصوصی و نزدیک به پنج هزار نمونه در بانک عمومی ذخیره‌سازی شده است.
ضرابی درباره فرایند جمع‌آوری و نگهداری خون بند ناف توضیح داد: خون بند ناف، خونی است که در جفت و بند ناف جریان دارد و پس از تولد نوزاد امکان جمع‌آوری آن فراهم می‌شود.
وی ادامه داد: پس از جمع‌آوری نمونه، سلول‌های بنیادی تک‌هسته‌ای در فضای اتاق تمیز جداسازی می‌شوند و پس از انجام آزمایش‌های کنترل کیفی، در تانک‌های حاوی نیتروژن مایع نگهداری می‌شوند.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با اشاره به امکان نگهداری طولانی‌مدت این نمونه‌ها گفت: نمونه‌های خون بند ناف قابلیت نگهداری بیش از ۲۵ سال را دارند و حتی امکان نگهداری تا ۳۰ سال نیز برای آنها مطرح شده است. ما نیز بیش از دو دهه است که در این حوزه فعالیت می‌کنیم.
وی با بیان اینکه نمونه‌های ذخیره شده می‌توانند در صورت نیاز برای پیوند مورد استفاده قرار گیرند، افزود: اگر نمونه مناسبی برای پیوند بیمار در دسترس نباشد، ممکن است پیامدهای سنگینی برای حوزه سلامت داشته باشد، از این رو ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی می‌تواند به‌عنوان یک ظرفیت برای مواجهه با نیازهای درمانی آینده مورد توجه قرار گیرد.
پالایشگاه فرآورده‌های زایمانی رویان با ظرفیت تولید بیش از ۲۰ محصول پزشکی راه‌اندازی می‌شود
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان از راه‌اندازی فاز نخست پالایشگاه فرآورده‌های زایمانی این مجموعه در هفته آینده خبر داد و گفت: پیش‌بینی می‌شود بیش از ۲۰ محصول پزشکی از ضمائم زایمانی در این پالایشگاه تولید شود.
ضرابی بیان کرد: ضمائم زایمانی شامل خون بند ناف، بافت بند ناف، جفت، پرده‌های جنینی و مایع جنینی هستند که بخشی از آنها پس از زایمان به‌عنوان پسماند بیولوژیکی دور ریخته می‌شوند، در حالی که ظرفیت استفاده پزشکی و درمانی دارند.
وی افزود: با راه‌اندازی پالایشگاه فرآورده‌های زایمانی، امکان فرآوری این منابع زیستی و استحصال محصولات مختلف مورد استفاده در حوزه پزشکی فراهم می‌شود.
ضرابی با بیان اینکه این مجموعه نخستین مدل پالایشگاه فرآورده‌های زایمانی در جهان خواهد بود، گفت: پیش‌بینی می‌کنیم بتوانیم بیش از ۲۰ محصول از این پالایشگاه در حوزه پزشکی تولید و عرضه کنیم.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با اشاره به برخی محصولات تولیدشده از ضمائم زایمانی ادامه داد: یکی از این محصولات زخم‌پوش بیولوژیک است که از پرده‌های جنینی تولید می‌شود و در درمان سوختگی‌ها، زخم پای دیابتی و جراحی‌های قرنیه کاربرد دارد.
وی همچنین از تولید سرم خون بند ناف و عصاره جفت به‌عنوان دیگر دستاوردهای این مجموعه نام برد و افزود: سرم خون بند ناف نیز از محصولات جدیدی است که قرار است به مناسبت روز جهانی خون بند ناف رونمایی شود.
ضرابی با اشاره به اهمیت استفاده از ظرفیت‌های زیستی حاصل از زایمان اظهار کرد: تلاش ما این است که منابعی که پیش از این دور ریخته می‌شدند، پس از فرآوری به محصولات ارزشمند پزشکی تبدیل شوند و در اختیار مراکز درمانی قرار گیرند.
وی ادامه داد: ما سلول‌های بنیادی ذخیره‌شده را نوعی سپر دفاعی برای روز مبادا می‌دانیم. زیرا در صورت نیاز به پیوند، در دسترس نبودن سلول مناسب می‌تواند پیامدهای جدی برای بیمار داشته باشد.
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با بیان اینکه نمونه‌های ذخیره شده پس از رسیدن فرزندان به سن بلوغ نیز در اختیار تصمیم‌گیری خود آنها قرار می‌گیرد، عنوان کرد: این نمونه‌ها بخشی از تاریخچه زیستی افراد محسوب می‌شوند و آنها می‌توانند درباره ادامه نگهداری از این دارایی زیستی تصمیم بگیرند.
نمونه‌های ذخیره شده خون بند ناف برای افراد دارای تطابق ژنتیکی قابل استفاده است
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان با بیان اینکه نمونه‌های ذخیره‌شده خون بند ناف فقط مختص نوزاد و خانواده درجه یک او نیست، گفت: این نمونه‌ها در صورت وجود تطابق ژنتیکی می‌توانند برای افراد دیگر نیز مورد استفاده قرار گیرند.
ضرابی با بیان اینکه نمونه‌های خون بند ناف بر اساس استانداردهای جهانی ذخیره‌سازی می‌شوند، گفت: برای اطمینان از کیفیت و قابلیت استفاده نمونه‌ها، در سال‌های مختلف نمونه‌هایی به‌عنوان نمونه کنترل کیفی در نظر گرفته شده و در فاصله‌های زمانی مشخص از مخازن خارج و بررسی شده‌اند.
پوشش بیمه‌ای تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان برای استفاده از نمونه‌های خون بند ناف
ضرابی در ادامه در خصوص حمایت‌های بیمه‌ای بیان کرد: در صورتی که خانواده‌ای نمونه خون بند ناف فرزند خود را ذخیره کرده باشد اما هنگام نیاز به دلیل کافی نبودن تعداد سلول‌ها یا هر دلیل دیگری امکان استفاده از آن فراهم نشود و نمونه مناسبی نیز در بانک عمومی وجود نداشته باشد، بیمه تا سقف حدود ۴۰۰ میلیون تومان هزینه تأمین سلول و پیوند را پوشش می‌دهد.
وی افزود: این پوشش بیمه‌ای با هدف ایجاد پشتوانه برای خانواده‌ها در نظر گرفته شده تا در صورت قابل استفاده نبودن نمونه ذخیره‌شده، امکان تأمین هزینه‌های جایگزین وجود داشته باشد.
ذخیره‌سازی پالپ دندان شیری به‌عنوان منبع جدید سلول‌های بنیادی در رویان
مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان از ذخیره‌سازی پالپ دندان شیری به‌عنوان یکی دیگر از منابع سلول‌های بنیادی خبر داد و گفت: این مجموعه در حال حاضر خدمات مرتبط با این منبع را بیشتر به مراکز تحقیقاتی ارائه می‌کند و امیدواریم با توسعه فعالیت‌ها، امکان ارائه این خدمت به خانواده‌ها نیز فراهم شود.
ضرابی اظهار کرد: سلول‌های بنیادی تنها از خون بند ناف به دست نمی‌آیند و منابع دیگری مانند مغز استخوان، خون محیطی، بافت چربی، بافت بند ناف و پالپ دندان شیری نیز برای جداسازی و ذخیره‌سازی این سلول‌ها وجود دارند.
ضرابی با بیان اینکه این خدمت راه‌اندازی شده است، افزود: در حال حاضر سلول‌های جداسازی‌شده از پالپ دندان بیشتر در اختیار مراکز تحقیقاتی قرار می‌گیرد و به دلیل هزینه بالای ذخیره‌سازی، در تلاش هستیم با پیدا کردن راهکارهایی هزینه این خدمت را کاهش دهیم تا خانواده‌ها نیز بتوانند از آن استفاده کنند.
وی با بیان اینکه دندان عقل نیز از منابع سلول‌های بنیادی محسوب می‌شود، گفت: حتی در ریشه دندان عقل امکان جداسازی سلول‌های بنیادی وجود دارد و ممکن است از نظر تعداد سلول، ظرفیت بیشتری نسبت به دندان شیری داشته باشد.
ضرابی ادامه داد: دندان عقل باید به شکلی خارج شود که ریشه آن دست‌نخورده باقی بماند؛ به همین دلیل دندان‌هایی که با جراحی خارج می‌شوند، می‌توانند برای این منظور مناسب باشند.
ذخیره‌سازی خون بند ناف در البرز فراتر از میانگین کشوری است
احمدرضا ابراهیم‌پور معاون پشتیبانی جهاد دانشگاهی استان البرز هم اظهار کرد: پیشرفت‌های علمی جهان نشان می‌دهد هنوز ابعاد زیادی از دستاوردهای سلول‌های بنیادی ناشناخته است و با ادامه این پیشرفت‌ها، ظرفیت‌های جدیدی در حوزه درمان بیماری‌ها شناسایی خواهد شد.
وی با اشاره به ورود برخی مراکز درمانی کشور به مرحله کارآزمایی بالینی در حوزه استفاده از ظرفیت سلول‌های بنیادی برای درمان سرطان افزود: اگرچه این مطالعات هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است، اما می‌توان امیدوار بود که با پیشرفت‌های علمی، در آینده شاهد گسترش کاربردهای سلول‌های بنیادی در درمان بیماری‌ها باشیم.
معاون پشتیبانی جهاد دانشگاهی البرز با تأکید بر پشتوانه علمی خدمات ارائه شده در حوزه سلول‌های بنیادی بیان کرد: خدمات شرکت فناوری بنیاختههای رویان با پشتیبانی پژوهشگاه رویان ارائه می‌شود که از سابقه و پشتوانه علمی قوی در این حوزه برخوردار است.
ابراهیم‌پور با اشاره به اینکه نسبت جهانی ذخیره‌سازی خون بند ناف به تعداد تولدها حدود ۸ تا ۱۰ درصد است، ادامه داد: این نسبت در کشور ما حدود ۲.۵ درصد است. به این معنا که از هر ۱۰۰ تولد، به طور متوسط خون بند ناف حدود ۲.۵ نوزاد ذخیره‌سازی می‌شود.
وی با قدردانی از عملکرد نمایندگی بانک خون بند ناف استان البرز خاطرنشان کرد: تلاش‌های این نمایندگی موجب شده است وضعیت استان در زمینه ذخیره‌سازی خون بند ناف از میانگین کشوری فراتر برود و امیدواریم با اطلاع‌رسانی رسانه‌ها، این میزان در استان افزایش یابد.
معاون پشتیبانی جهاد دانشگاهی البرز ابراز امیدواری کرد با همراهی رسانه‌ها، نسبت ذخیره‌سازی خون بند ناف در استان افزایش پیدا کند و افزود: امیدواریم این شاخص در سال آینده از حدود ۴.۵ درصد به ۵.۵ تا ۶ درصد برسد.
وی از حضور و حمایت مدیرعامل شرکت فناوری بنیاختههای رویان و همچنین تلاش‌های مسئول نمایندگی بانک خون بند ناف استان البرز قدردانی کرد و کسب رتبه برتر کشوری توسط این نمایندگی در سال‌های اخیر را حاصل این تلاش‌ها دانست.
انتهای پیام
