مهدی رنجبر، شنبه ۲۳ آبان در آیین افتتاح برنامه‌های هفته کتاب، رونمایی از پوستر و اعلام برنامه‌های این هفته که در کتاب‌موزه انتشارات استاد نویدگویی در شیراز برگزار شد، ضمن تبریک هفته کتاب و کتاب‌خوانی اظهار کرد: آغاز این هفته با نام فردوسی، شاعر بزرگ ایران‌زمین و معمار ادبیات فارسی، فرصتی ارزشمند برای توجه دوباره به جایگاه کتاب و ادبیات در جامعه است.
وی افزود: استاد نویدگویی سال‌هاست با حوزه فرهنگ، نشر و کتاب پیوند خورده و در عرصه برگزاری نمایشگاه‌های کتاب، چه در سطح بین‌المللی و چه در استان فارس، نقش و تلاش ارزشمندی داشته است. در یکی از سفرهای فرهنگی به آفریقا نیز شاهد بودم که ایشان حتی در ساعات پایانی شب از فعالیت در حوزه کتاب، بررسی آثار و آماده‌سازی مجلدات دست نمی‌کشیدند.
کتاب‌خوانی؛ تجربه‌ای فراتر از شنیدن محتوای صوتی
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس با اشاره به تغییر شیوه‌های مطالعه در سال‌های اخیر بیان کرد: امروز شاید کمتر از گذشته کتاب بخوانیم و حتی خود من نیز گاهی به استفاده از پادکست روی آورده‌ام، اما معتقدم هیچ تجربه‌ای مانند خواندن مستقیم کتاب نیست.
رنجبر ادامه داد: کسانی که با کتاب بزرگ شده‌اند، می‌دانند خواندن یک اثر ادبی چه تأثیر عمیقی بر ذهن و احساس انسان می‌گذارد. زمانی که رمان «جای خالی سلوچ» اثر محمود دولت‌آبادی را می‌خواندم، رنج و دشواری‌های شخصیت‌های آن را به شکلی عمیق تجربه می‌کردم؛ تجربه‌ای که شاید با شنیدن پادکست به همان اندازه برایم ملموس نمی‌شد.
وی با اشاره به کتاب «من زنده‌ام» اثر معصومه آباد و رمان‌های «آنا کارنینا» اثر لئو تولستوی و «همسایه‌ها» نوشته احمد محمود گفت: خواندن این آثار باعث می‌شود مخاطب ابعاد مختلف عشق، زندگی، رنج و روابط انسانی را عمیق‌تر درک کند. حتی شنیدن کتاب «شازده کوچولو» با صدای گویندگان مختلف نیز برای من جایگزین تجربه خواندن آن نیست؛ چراکه ارتباط مستقیم خواننده با متن، تجربه‌ای متفاوت و ماندگار ایجاد می‌کند.
رنجبر با دعوت از بلاگرها، فعالان فضای مجازی و تولیدکنندگان محتوا برای مشارکت در ترویج فرهنگ مطالعه اظهار کرد: فعالان این حوزه باید بار دیگر به کتاب و خوانش مستقیم آثار توجه کنند و در کنار استفاده از فناوری‌های جدید، مردم را به کتاب‌خوانی تشویق کنند.
وی افزود: امروز در حوزه هوش مصنوعی و فضای مجازی با تحولات گسترده‌ای مواجه هستیم و نمی‌توانیم از این فناوری‌ها فاصله بگیریم، اما لازم است در کنار آن‌ها، تجربه اصیل مطالعه را نیز حفظ کنیم. بلاگرها و چهره‌های شناخته‌شده فضای مجازی می‌توانند با معرفی کتاب و دعوت مردم به مطالعه، نقش مؤثری در گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی داشته باشند؛ به‌ویژه در شهری مانند شیراز که نام آن با شعر، ادب و فرهنگ گره خورده است.
کتاب، زمینه‌ساز شناخت عمیق‌تر جامعه
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در ادامه با اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی شیراز اظهار کرد: همواره معتقدم این مردم هستند که شهر را آباد می‌کنند و اگر امروز نام شیراز در عرصه فرهنگ و ادب می‌درخشد، این جایگاه را مدیون بزرگان و اندیشمندانی همچون ملاصدرا، سعدی، حافظ و خواجوی کرمانی هستیم. در کنار بزرگان ادبیات کلاسیک، باید از نویسندگان معاصری همچون احمد اکبرپور نیز نام برد که آثار ارزشمندی برای مخاطبان، به‌ویژه نوجوانان، خلق کرده‌اند.
رنجبر با اشاره به تأثیر مطالعه بر شکل‌گیری همذات‌پنداری و درک اجتماعی گفت: یکی از مهم‌ترین کارکردهای خواندن کتاب، قرار گرفتن در موقعیت شخصیت‌های مختلف داستان و تجربه جهان از نگاه آن‌هاست. وقتی داستانی را می‌خوانیم، ممکن است خودمان را به جای یک بقال، کارگر، عاشق، معشوق یا انسانی قرار دهیم که رنج می‌کشد و از دریچه نگاه آن‌ها به زندگی و جامعه بنگریم.
وی ادامه داد: قرار نیست انسان‌ها همه تجربه‌های زندگی را شخصاً از سر بگذرانند، بلکه گاهی با خواندن چند کتاب عاشقانه می‌توان تجربه‌های متفاوتی از عشق و روابط انسانی به دست آورد. این تجربه‌ها از طریق ادبیات به شناخت عمیق‌تر ما از انسان‌ها کمک می‌کند و همراه شدن با شخصیت‌های قهرمان، ضدقهرمان و دیگر نقش‌های داستانی، امکان مقایسه تجربه‌های آن‌ها با زندگی واقعی را فراهم می‌آورد.
ضرورت احیای محافل عمومی کتاب‌خوانی
رنجبر در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به کم‌رنگ شدن محافل و دورهمی‌های کتاب‌خوانی اظهار کرد: امروز در ایران، استان فارس و شهر شیراز به ساخت و تجهیز کتابخانه‌ها اهمیت زیادی داده می‌شود و ساختمان‌های زیبا و مجهزی برای نگهداری کتاب ایجاد شده است، اما پرسش اینجاست که آیا به خود کتاب و ترویج فرهنگ مطالعه نیز به همان اندازه توجه می‌کنیم؟
وی افزود: ممکن است کتابخانه‌های بزرگ و مجهزی داشته باشیم، اما این فضاها زمانی به جایگاه واقعی خود می‌رسند که به محلی برای گردهمایی علاقه‌مندان کتاب، گفت‌وگو و تبادل اندیشه تبدیل شوند. شاید بزرگ‌ترین کتابخانه‌های شیراز نیز نتوانسته باشند به اندازه کتاب‌موزه انتشارات استاد نویدگویی، افراد و علاقه‌مندان فرهنگ و کتاب را گرد هم جمع کنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس با تأکید بر ضرورت فراهم کردن بسترهای مناسب برای شکل‌گیری محافل کتاب‌خوانی گفت: از مسئولان و مدیران فرهنگی درخواست دارم که پیش از هر چیز از خودمان شروع کنیم و برای ایجاد و گسترش گعده‌های کتاب‌خوانی برنامه‌ریزی داشته باشیم.
رنجبر با اشاره به اینکه بسیاری از محافل کتاب‌خوانی امروز به جمع‌های خصوصی و خانوادگی محدود شده‌اند، افزود: خوشبختانه در خانواده‌های شیرازی همچنان نشست‌های کتاب‌خوانی، شعرخوانی، شاهنامه‌خوانی و گفت‌وگوهای فرهنگی و هنری برگزار می‌شود، اما چنین محافلی در فضاهای رسمی، کتابخانه‌ها و پایگاه‌های فرهنگی کمتر شکل گرفته‌اند و لازم است زمینه حضور و مشارکت مردم برای احیای این سنت فراهم شود.
فارس تنها استان دارای دو شهر پایتخت کتاب ایران است
معاون فرهنگی و رسانه‌ای اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس نیز در این مراسم با اشاره به انتخاب شیراز و فسا به‌عنوان پایتخت کتاب ایران در دوره‌های مختلف گفت: فارس تنها استان کشور است که تاکنون ۲ شهر آن موفق به کسب این عنوان شده‌اند و از این نظر در میان استان‌های کشور جایگاه ویژه‌ای دارد.
جمشید رضایی اظهار کرد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نزدیک به ۱۰ سال است که مجموعه‌ای از برنامه‌های مؤثر را در حوزه کتاب و کتاب‌خوانی اجرا می‌کند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها انتخاب پایتخت کتاب ایران است. این عنوان به شهرهایی اختصاص می‌یابد که در زمینه گسترش فرهنگ مطالعه و رونق کتاب‌خوانی فعالیت‌ها و برنامه‌های گسترده‌ای اجرا می‌کنند.
وی با اشاره به انتخاب شیراز به‌عنوان پایتخت کتاب ایران در سال ۱۳۹۹ گفت: شیراز به مدت ۲ سال این عنوان را در اختیار داشت و فسا نیز در سال ۱۴۰۴ به‌عنوان پایتخت کتاب ایران انتخاب شد؛ از این رو در حال حاضر عنوان پایتخت کتاب ایران در استان فارس قرار دارد.
معاون فرهنگی و رسانه‌ای اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس از آغاز فعالیت دبیرخانه پایتخت کتاب فسا در هفته گذشته خبر داد و افزود: مجموعه‌ای از برنامه‌ها با حمایت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، شورای شهر، شهرداری و فرمانداری فسا برای تقویت جایگاه کتاب و کتاب‌خوانی در این شهر پیش‌بینی شده است.
رضایی همچنین از افتتاح دبیرخانه پایتخت کتاب نی‌ریز خبر داد و گفت: این برنامه روز چهارشنبه هم‌زمان با برگزاری نشست شورای فرهنگ عمومی در ساعت ۱۰ صبح برگزار می‌شود و موضوع پایتخت کتاب و الزامات و برنامه‌های مرتبط با آن با حضور مدیران و مسئولان فرهنگی، سیاسی و مذهبی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.
وی با تأکید بر نقش تسهیلگران و فعالان حوزه کتاب در گسترش فرهنگ مطالعه، از برگزاری آیین تجلیل از فعالان و تسهیلگران حوزه کتاب و کتاب‌خوانی استان فارس خبر داد و افزود: این برنامه روز دوشنبه ساعت ۹:۳۰ در اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس برگزار می‌شود.
حمایت دستگاه‌های اجرایی از کتاب‌خوانی کافی نیست
پیشکسوت فرهنگ و نشر فارس نیز در این مراسم با انتقاد از کم‌توجهی دستگاه‌های اجرایی به ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی گفت: مسئولیت گسترش مطالعه تنها بر عهده اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی نیست و همه دستگاه‌های فرهنگی و غیر فرهنگی باید در این زمینه مشارکت داشته باشند.
داریوش نویدگویی با اشاره به پیشینه تاریخی شیراز در حوزه چاپ و نشر، وضعیت کنونی کتاب‌خوانی و صنعت نشر را نگران‌کننده دانست و افزایش قیمت کاغذ و هزینه‌های چاپ، مشکلات اقتصادی کتاب‌فروشی‌ها، تغییر کاربری برخی از آن‌ها و دشواری توزیع کتاب در شهرستان‌ها را از چالش‌های این حوزه برشمرد.
وی با بیان اینکه بیش از ۳۰۰ ناشر در استان فارس فعالیت دارند، بر ضرورت حمایت از ناشران و تأمین مواد اولیه صنعت نشر تأکید کرد و گفت: بسیاری از کتابخانه‌های اداری که در گذشته با بودجه مشخص، کتاب تهیه می‌کردند، تعطیل شده‌اند و اعتبارات خرید کتاب نیز در نظر گرفته نمی‌شود. دستگاه‌های اجرایی می‌توانند با طرح‌های مبادله کتاب و همکاری با نهادهای فرهنگی، کتاب را دوباره به محیط‌های اداری بازگردانند.
این ناشر پیشکسوت همچنین با انتقاد از گسترش بی‌رویه کتاب‌های کمک‌درسی، بر ضرورت تقویت آموزش اصولی تأکید کرد و خواستار ساماندهی توزیع کتاب در کشور شد.
وی معتقد است رسانه‌های مکتوب نیز باید از رونویسی اخبار فاصله بگیرند و با تولید محتوای ارزشمند و نقد سازنده عملکرد دستگاه‌ها، در ارتقای آگاهی جامعه نقش‌آفرینی کنند.
نویدگویی در ادامه به معرفی ظرفیت‌های کتاب‌موزه انتشارات خود پرداخت و گفت: این مجموعه برای بازدید، آموزش و تبادل نظر در اختیار علاقه‌مندان، دانشجویان و فعالان فرهنگی قرار دارد. به گفته وی، بیش از ۶۰ هزار جلد کتاب در این مکان نگهداری می‌شود که چهار هزار و ۴۰۰ عنوان آن مربوط به انتشارات نوید است. بخش‌هایی از این مجموعه نیز به معرفی تاریخ خط، زبان، کتابت و چاپ و آموزش چاپ و صحافی اختصاص دارد.
برگزاری برنامه‌های هفته کتاب در شهرهای مختلف فارس
به گزارش ایسنا، هم‌زمان با هفته کتاب و کتاب‌خوانی سال ۱۴۰۵، مجموعه‌ای از برنامه‌ها و رویدادهای فرهنگی با مشارکت ناشران، مؤسسات فرهنگی، انجمن‌های ادبی و فعالان حوزه کتاب در استان فارس تدارک دیده شده است. این برنامه‌ها از ۲۲ تا ۳۰ آبان‌ماه در قالب رونمایی و نقد کتاب، نشست‌های تخصصی، معرفی آثار نویسندگان، رونمایی از سامانه‌های مرتبط با کتاب و تجلیل از فعالان کتاب‌خوانی برگزار می‌شود.
از جمله این برنامه‌ها می‌توان به رونمایی از کتاب «بر بال خاطرات»، رونمایی از پوستر جشنواره برج دانش، نقد کتاب «عکس‌درمانی»، رونمایی از کتاب «ورق درخت طوبی»، رونمایی و بررسی کتاب «آبش خاتون»، رونمایی از سامانه و اپلیکیشن «تیرازیس» و رونمایی از کتاب «شرق‌گرایی و شرق‌شناسی» اشاره کرد.
همچنین نشست «عشق آسمانی»، آیین دستاوردهای کتاب‌خوانی اوز و تقدیر از فعالان این حوزه، افتتاح دبیرخانه پایتخت کتاب نی‌ریز و نشست «دیوان پروین و نگاه داستانی به آثار پروین اعتصامی» از دیگر برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای این هفته است.
در بخش دیگری از برنامه‌ها، سه کتاب با عناوین «تاریخچه تنگک بوستانی»، «خاک‌شناسی» و «هزیر طاق گل کاغذی» رونمایی و بررسی می‌شود. رونمایی از کتاب «نگاهی نو به عالم ذر و عهد الست»، رونمایی و بررسی ۴۰ عنوان کتاب، معرفی کتاب «قلعه شریف‌آباد» و رونمایی از سه کتاب «چغاخوری ابیوردی»، «آموزش نت‌های موسیقی قشقایی» و «قشقایی دیلی» نیز در جدول رویدادهای این هفته قرار دارد.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، این رویدادها در مکان‌های مختلفی از جمله سالن غزل، سالن کنفرانس اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، نگارستان ادب، سالن سرای سخن مرکز اسناد، سالن مهر، انتشارات سیوند، انتشارات تخت جمشید، انتشارات تیرازیس، انتشارات فرنام و انتشارات قشقایی برگزار می‌شود. همچنین برنامه‌هایی در شهرستان‌های اوز و نی‌ریز در فهرست رویدادهای هفته کتاب استان فارس قرار دارد.
در پایان این مراسم از پوستر سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب رونمایی شد.
انتهای پیام
