در شرایطی که هزینه‌های زندگی و مخارج ضروری بخش بیشتری از درآمد خانوارها را به خود اختصاص می‌دهد، مصرف‌کنندگان برای مدیریت بودجه خود ناچار هستند درباره اولویت‌های خرید، تصمیم‌های دقیق‌تری اتخاذ کنند. بررسی برخی گزارش‌های منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد این تغییرات در کشورهای مختلف، از خرید در فروشگاه‌های تخفیفی و انتخاب محصولات ارزان‌تر تا کاهش مصرف برخی کالاها و استفاده از پس‌انداز برای تامین مواد غذایی، نمایان شده است.
افزایش قیمت‌ها ژاپنی‌ها را به سمت فروشگاه‌های ارزان‌تر سوق داد
افزایش هزینه‌های زندگی در ژاپن، عادات خرید مصرف‌کنندگان را تغییر داده و فروشگاه‌های زنجیره‌ای را با کاهش مشتری روبه‌رو کرده است. بر اساس گزارش رویترز، برخی خریداران برای کاهش هزینه‌ها، خرید از فروشگاه‌های زنجیره‌ای را کنار گذاشته و به سوپرمارکت‌های تخفیفی روی آورده‌اند تا مواد غذایی را به‌صورت عمده و با قیمت پایین‌تر تهیه کنند.
بر اساس آمار انجمن حق امتیاز ژاپن، تعداد مشتریان فروشگاه‌های زنجیره‌ای برای پانزدهمین ماه متوالی کاهش یافته و در سپتامبر ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۳.۸ درصد افت کرده است. در همین حال، قیمت بیش از ۲۰ هزار قلم کالا در بخش مواد غذایی و نوشیدنی، برای دومین سال متوالی در ۲۰۲۶ افزایش یافته است.
در مقابل، تعداد مشتریان فروشگاه‌های زنجیره‌ای «سی‌یو» (Seiyu) در سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۶.۹ درصد افزایش یافت، زیرا این فروشگاه با عرضه محصولات ارزان‌قیمت، از جمله وعده‌های غذایی آماده، در حال رقابت با دیگر فروشگاه‌های زنجیره‌ای است.
شرکت‌های فعال در حوزه خرده‌فروشی نیز برای حفظ مشتریان به راهکارهای جدید روی آورده‌اند. شرکت «سون‌الون» محصولات دارای برند اختصاصی خود را با قیمت حدود ۲۰ درصد کمتر از محصولات مشابه برندهای دیگر عرضه می‌کند و فروشگاه‌های زنجیره‌ای «فمیلی‌مارت» (FamilyMart) نیز برای خرید همزمان نان یا گلوله‌های برنج با نوشیدنی‌هایی مانند قهوه، تخفیف‌های صبحگاهی در نظر گرفته است.
تحلیلگران نگران هستند کاهش هزینه‌های خانوارها به اقتصاد ژاپن آسیب برسانند زیرا مصرف خصوصی حدود نیمی از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل می‌دهد. از سوی دیگر، پیش‌بینی می‌شود افزایش هزینه‌های انرژی و تداوم تورم، فشار بیشتری بر خانوارها وارد کند و قدرت خرید آنان را بیش از پیش کاهش دهد.
در آستانه جمعه سیاه خرید در بریتانیا اندکی افزایش یافت
بر اساس نتایج نظرسنجی کنسرسیوم خرده‌فروشی بریتانیا، میزان خرید در فروشگاه‌های بریتانیا در اکتبر ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۱.۵ درصد افزایش یافت، این رقم در مقایسه با رشد ۱.۳ درصدی سپتامبر بیشتر بود و بالاترین میزان رشد از ژوئن محسوب می‌شد.
با وجود این، افزایش هزینه‌های خانوار، بالا رفتن قیمت سوخت و نگرانی درباره بودجه دولت، مصرف‌کنندگان را به احتیاط در خرید واداشته است. برخی نیز برای بهره‌مندی از تخفیف‌های جمعه سیاه، خرید کالاهای غیرضروری را به تعویق انداخته‌اند.
طبق نتایج این نظرسنجی، فروش مواد غذایی در زمان بررسی، ۳.۲ درصد افزایش یافت، اما فروش کالاهای غیرغذایی بدون تغییر ماند. در مقابل، داده‌های جداگانه بانک «بارکلیز» از رشد ۲.۳ درصدی خرید با کارت‌های بانکی در اکتبر حکایت داشت که بالاترین میزان از جولای ۲۰۲۵ بود.
میزان خرید برای اقلام ضروری، ۳.۱ درصد افزایش یافت که رشد ۲۲.۷ درصدی مخارج سوخت نقش مهمی در آن داشت. خرید برای کالاها و خدمات غیرضروری نیز ۱.۹ درصد رشد کرد، با این حال، شاخص اعتماد مصرف‌کنندگان «بارکلیز» نشان داد بدبینی نسبت به اقتصاد بریتانیا به بالاترین سطح از آوریل رسیده است.
افزایش هزینه‌های زندگی، عادات خرید مواد غذایی در کانادا را تغییر داد
بر اساس آخرین شاخص احساسات غذایی کانادا که آزمایشگاه تحلیل مواد غذایی و کشاورزی دانشگاه دالهاوزی با شرکت ۲۹۹۸ نفر منتشر کرد، افزایش هزینه‌های زندگی، به‌ویژه مخارج حمل‌ونقل و مواد غذایی، فشار بیشتری بر خانوارهای کانادایی وارد کرده است.
مواد غذایی همچنان مهم‌ترین نگرانی هزینه‌ای خانوارها است و ۷۶.۷ درصد پاسخ‌دهندگان به آن اشاره کرده‌اند. با این حال، سهم هزینه‌های حمل‌ونقل از نگرانی‌های اصلی به ۴۱.۲ درصد رسیده که در مقایسه با ۶ ماه قبل، بیش از دو برابر شده است. همچنین ۷۹.۲ درصد افراد گفتند که هزینه‌های حمل‌ونقل آنان طی یک سال گذشته افزایش یافته است.
در همین حال، استفاده از روش‌های صرفه‌جویی در خرید مواد غذایی کاهش یافته است. استفاده از کوپن تخفیف از ۳۰.۵ به ۲۰.۳ درصد و خرید از فروشگاه‌های ارزان‌تر از ۲۴.۹ به ۲۱ درصد رسیده است. با این حال، جست‌وجوی تخفیف همچنان با ۴۵.۵ درصد، رایج‌ترین روش صرفه‌جویی است.
تمایل به خرید محصولات با برند اختصاصی فروشگاه‌ها نیز افزایش یافته و به عادتی پایدار در میان مصرف‌کنندگان تبدیل شده است. از سوی دیگر، ۳۲ درصد کانادایی‌ها برای تامین هزینه خرید مواد غذایی از پس‌انداز خود استفاده کرده یا پول قرض گرفته‌اند.
برآوردها نشان می‌دهد مجموع مخارج ماهانه مواد غذایی به ۵۲۱ دلار رسیده است. در ۶ ماه گذشته، هزینه خرید مواد غذایی از فروشگاه‌ها اندکی کاهش یافته، اما مخارج صرف غذا در رستوران و سفارش غذای بیرون‌بر، ۳.۸ درصد افزایش داشته است.
آمریکایی‌ها خریدهای غیرضروری را کاهش می‌دهند و در هزینه‌ها محتاط‌تر می‌شوند
نتایج نظرسنجی تابستانی شورای بین‌المللی مراکز خرید (ICSC) نشان داد افزایش مخارج ماهانه خانوارها لزوما به معنای افزایش میزان خرید یا تقاضا نیست و در بسیاری موارد، افزایش قیمت‌ها و هزینه‌های جدید، عامل اصلی رشد هزینه‌ها است.
بر اساس این گزارش، ۷۷ درصد بزرگسالان گفتند: مخارج ماهانه آنان افزایش یافته است، اما فقط ۱۴ درصد افزایش درآمد را عامل این رشد هزینه‌ها دانسته‌اند. حدود نیمی از مصرف‌کنندگان نیز اعلام کرده‌اند میزان هزینه‌ها تقریبا ثابت مانده، اما در انتخاب کالاها و خدمات دقت بیشتری دارند. کاهش سطح خرید، به تعویق انداختن خریدها یا صرف‌نظر کردن از برخی اقلام، از جمله رفتارهای رایج‌تر در میان مصرف‌کنندگان بوده است.
شورای بین‌المللی مراکز خرید همچنین اعلام کرد: هزینه‌های ضروری حدود ۷۱ درصد بودجه ماهانه خانوارها را تشکیل می‌دهد. حتی خانوارهایی که از عهده پرداخت هزینه‌های ضروری برمی‌آیند، برای مدیریت بودجه خود از مخارج غیرضروری می‌کاهند، کمتر پس‌انداز می‌کنند یا به استفاده از پس‌انداز و اعتبار مالی روی می‌آورند. خانوارهای کم‌درآمد نیز در مقایسه با گروه‌های پردرآمد، بیشتر احتمال دارد خریدهای خود را به تعویق بیندازند یا به‌طور کامل از آنها صرف‌نظر کنند.
کاهش وفاداری به برندهای شناخته‌شده
شرکت تحقیقات بازار «نیلسن‌آی‌کیو» (NIQ) در گزارشی با همکاری شرکت «ورد دیتا لب» (World Data Lab)، تغییر نگرش مصرف‌کنندگان به برندهای کالاهای مصرفی را بررسی کرد. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد افزایش قیمت کالاهای مصرفی روزمره در سطح جهان، مصرف‌کنندگان را به انتخاب‌های حساب‌شده‌تر واداشته است. قیمت این گروه از کالاها بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ در مجموع ۲۶ درصد افزایش یافته است.
بر اساس یافته‌های این گزارش، ۵۸ درصد مصرف‌کنندگان گفتند: برای آنان تفاوتی ندارد محصولی که خریداری می‌کنند متعلق به یک برند ملی باشد یا با برند اختصاصی فروشگاه عرضه شود. آنان فقط محصول مورد نیاز خود را انتخاب می‌کنند. همچنین ۶۸ درصد پاسخ‌دهندگان، محصولات دارای برند اختصاصی فروشگاه را جایگزین مناسبی برای برندهای ملی می‌دانند و ۶۹ درصد معتقدند این محصولات در برابر هزینه‌ای که می‌پردازند، ارزش خرید مناسبی دارند.
این تغییر نگرش در میان نسل جوان نیز دیده می‌شود به‌طوری‌که ۶۷ درصد مصرف‌کنندگان نسل «زد» معتقدند محصولات دارای برند اختصاصی فروشگاه به همان اندازه محصولات برندهای ملی خوب هستند. بر اساس این گزارش، حدود یک‌سوم مصرف‌کنندگانی که با محدودیت مالی روبه‌رو هستند، به محصولات ارزان‌تر یا برندهایی روی می‌آورند که هنگام خرید مشمول تخفیف شده‌اند.
بااین‌حال، انتخاب محصولات ارزان‌تر تنها راهبرد مصرف‌کنندگان نیست. آنان بر اساس گروه کالایی، موقعیت خرید و ارزشی که برای محصول قائل هستند، گاهی محصولات ارزان‌تر و گاهی گزینه‌های گران‌تر را انتخاب می‌کنند. نتایج همچنین نشان می‌دهد برندهای اختصاصی فروشگاه دیگر فقط جایگزینی ارزان‌تر برای برندهای ملی نیستند و در گروه‌های مختلف قیمتی، از اقتصادی تا ممتاز، با این برندها رقابت می‌کنند.
تفاوت رفتار خرید میان مصرف‌کنندگان کم‌درآمد و پردرآمد در اروپا
شرکت مشاوره «مک‌کینزی» (McKinsey) در گزارش «وضعیت خرده‌فروشی مواد غذایی در اروپا در سال ۲۰۲۶» به بررسی تغییر رفتار مصرف‌کنندگان در گروه‌های درآمدی و کشورهای مختلف اروپایی پرداخت. بر اساس این گزارش، اگرچه فشار قیمت و تخفیف در مقایسه با سال ۲۰۲۳ به‌تدریج کاهش یافته، اما تغییر رفتار خرید در میان گروه‌های درآمدی یکسان نبوده است.
«مک‌کینزی» اعلام کرد: سهم خریدارانی که برای صرفه‌جویی در خرید مواد غذایی به‌دنبال راهکار هستند، از ۵۵ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۴۶ درصد در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. همچنین سهم افرادی که به‌طور فعال تخفیف‌ها و پیشنهادهای ویژه را جست‌وجو می‌کنند، از ۴۴ درصد به ۳۷ درصد رسیده است. بااین‌حال، این روند در گروه‌های درآمدی متفاوت بوده است، تمایل مصرف‌کنندگان کم‌درآمد به صرفه‌جویی در فاصله سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ ثابت مانده، اما تمایل آنان به جست‌وجوی تخفیف افزایش یافته است.
در مقابل، مصرف‌کنندگان با درآمد متوسط و بالا طی چهار سال گذشته توجه کمتری به قیمت و تخفیف نشان داده‌اند. این گزارش همچنین از افزایش تمایل به خرید محصولات غذایی ممتاز یا باکیفیت خبر می‌دهد. تمایل خالص به خرید این محصولات در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل یک واحد درصد افزایش یافته و از منفی ۵درصد در سال ۲۰۲۳ به مثبت ۳درصد رسیده است. این افزایش در میان مصرف‌کنندگان پردرآمد بیش از سایر گروه‌های درآمدی بوده است.
تغییر برند و انتخاب محصولات ارزان‌تر در سبد خرید
گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها در کشورهای مختلف، رفتار مصرف‌کنندگان را به یک شکل تغییر نداده است. در برخی بازارها، مراجعه به فروشگاه‌های تخفیفی افزایش یافته و در برخی دیگر، خریداران زمان خرید را تغییر داده یا از خرید کالاهای غیرضروری صرف‌نظر کرده‌اند. در بخش مواد غذایی نیز انتخاب برندهای اختصاصی فروشگاه‌ها و محصولات ارزان‌تر، به یکی از راهکارهای مدیریت هزینه تبدیل شده است.
با این حال، یافته‌های موسسات پژوهشی نشان می‌دهد همه گروه‌های درآمدی به یک اندازه تحت تاثیر این شرایط قرار نگرفته‌اند. درحالی‌که خانوارهای کم‌درآمد بیشتر به دنبال تخفیف و کاهش هزینه‌های ضروری هستند، بخشی از مصرف‌کنندگان پردرآمد همچنان محصولات باکیفیت‌تر و گران‌تر را انتخاب می‌کنند. به این ترتیب، افزایش قیمت‌ها علاوه بر تغییر میزان خرید، بر نوع کالاها و برندهای انتخابی مصرف‌کنندگان نیز اثر گذاشته است.
انتهای پیام
