به گزارش ایسنا، استعفای جنجالی جنسن هوانگ، مدیرعامل شرکت انویدیا، در پی انتشار گزارشهایی درباره روابط شخصیاش و بالا گرفتن تنشهای سیاسی میان واشنگتن و پکن به نقطه عطف مهمی در رقابتهای فناوری تبدیل شده است. این تغییر مدیریتی در شرایطی رخ داد که نفوذ هوانگ بر دونالد ترامپ برای موافقت با فروش تراشههای هوش مصنوعی به چین با مخالفت شدید مقامهای امنیت ملی و جریانهای تندروی واشنگتن، به ویژه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی آمریکا، مواجه شده بود. مخالفان امیدوارند از این فرصت برای اعمال محدودیتهای سختگیرانهتر در لایههای مختلف صنعت نیمهرسانا استفاده کنند.
در عین حال، این تحول بازتابدهنده رقابت ساختاری عمیقی است که در آن صنعت فناوری و «تراشه» (Chip) یا «نیمهرسانا» (Semiconductor) بهشدت با ملاحظات امنیتی گره خوردهاند. در حالی که هوانگ مدافع حفظ حضور شرکتهای آمریکایی در بازار چین و جلوگیری از شکلگیری اکوسیستمهای مستقل چینی بود، واشنگتن بر کنترل دقیق زنجیره تأمین، مراکز داده و زیرساختهای محاسباتی متمرکز است.
ناظران چینی نیز این ماجرا را نشانهای از سیاسیشدن تجارت دانسته و بر ضرورت خودکفایی فناورانه یا ارزش راهبردی بازار چین تأکید میکنند؛ روندی که نشان میدهد آینده شرکتهای پیشرو فناوری دیگر تنها به تصمیمات تجاری مدیرانشان محدود نخواهد بود و عصر هوش مصنوعی خیلی زودتر از آنچه تصورش را بتوان داشت، شروع شده و سیاست و حکومت قدرتهای بزرگ و کوچک را در برگرفته است.
«فرشاد عادل» کارشناس مسائل چین در گفتوگو با ایسنا درباره این که استعفای مدیرعامل انویدیا را باید در چارچوب دعواهای سیاسی و امنیتی با چین ارزیابی کرد یا ماجرا دارای ابعاد فنی صرف است؟ گفت: برای فهم این اتفاق باید جایگاه انویدیا را در رقابت راهبردی آمریکا و چین در نظر گرفت. انویدیا امروز یکی از مهمترین بازیگران حوزه هوش مصنوعی و پردازش پیشرفته در جهان است و تراشههای این شرکت به بخش مهمی از زیرساخت توسعه هوش مصنوعی تبدیل شدهاند. بنابراین هر تحول مدیریتی در این شرکت، بهویژه در شرایط فعلی، میتواند پیامدهایی فراتر از یک تغییر مدیریتی معمول داشته باشد.
وی با اشاره به اینکه «جنسن هوانگ در سالهای گذشته از مدافعان حفظ حضور انویدیا در بازار چین بود و بارها تأکید کرده که محروم کردن شرکتهای آمریکایی از بازار چین میتواند به تقویت رقبای چینی و تضعیف موقعیت بلندمدت آمریکا در صنعت نیمهرسانا منجر شود» افزود: این موضع با دیدگاهی در واشنگتن تعارض دارد که دسترسی چین به فناوریهای پیشرفته را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی آمریکا میداند.
پرونده هوانگ را باید در بستر صنعت فناوری آمریکا دید
عادل در ادامه به گزارشها درباره ارتباط هوانگ با افرادی که از سوی برخی نهادهای آمریکایی مظنون به همکاری اطلاعاتی با چین معرفی شدهاند، اشاره کرد و گفت: با این حال، باید میان ادعاهای اطلاعاتی، واقعیتهای اثباتشده و تصمیم هیاتمدیره انویدیا تفکیک قائل شد. هیاتمدیره شرکت اعلام کرده که شواهدی در اختیار ندارد که نشان دهد در پی روابط عاطفی هوانگ، اسرار تجاری انویدیا افشا شده یا امنیت ملی آمریکا به خطر افتاده است. بنابراین این پرونده را باید در بستری بزرگتر بررسی کرد؛ بستری که در آن صنعت فناوری آمریکا بهشدت تحت تأثیر ملاحظات امنیتی و رقابت ژئوپلیتیکی با چین قرار گرفته است و موقعیت هوانگ در این میان اهمیت ویژهای داشت، زیرا او نماینده بخشی از صنعت فناوری آمریکا بود که همچنان منافع اقتصادی گستردهای در همکاری با بازار چین میدید.
کارشناس مسائل چین در پاسخ به اینکه باید استعفای هوانگ را یک اتفاق معمولی بدانیم یا اقدامی اجباری در پی اتهامات جاسوسی؟ گفت: ابعاد این پرونده از یک موضوع شخصی یا مدیریتی فراتر رفته است. مسئله اصلی، شیوه دسترسی چین به ظرفیتهای محاسباتی پیشرفته و تلاش آمریکا برای کنترل این دسترسی است که باید دید در پی این ماجرا چه سرنوشتی پیدا خواهد کرد.

عادل افزود: از سال ۲۰۲۲، واشنگتن محدودیتهای گستردهای برای صادرات تراشههای پیشرفته به چین اعمال کرده است. این محدودیتها بهتدریج توسعه پیدا کردند و اکنون علاوه بر فروش مستقیم تراشه، دسترسی به ظرفیت پردازشی شرکتها و مراکز داده مستقر در کشورهای دیگر نیز اهمیت پیدا کرده است. برای مثال، یک شرکت چینی ممکن است امکان خرید مستقیم تراشههای پیشرفته انویدیا را نداشته باشد، اما بتواند از طریق اجاره ظرفیت پردازشی در یک مرکز داده خارج از چین به همان توان محاسباتی دسترسی پیدا کند. چنین مسیری، کنترل صادرات را با چالش جدی مواجه میکند. در نتیجه، رقابت بر سر تراشهها بهتدریج به رقابت بر سر زیرساختهای پردازش، مراکز داده، شرکتهای واسطه و شبکههای تأمین خدمات محاسباتی تبدیل شده است.
این کارشناس مسائل چین یادآور شد: در این چارچوب، گزارشهای مربوط به ارتباطات احتمالی هوانگ با برخی افراد و شرکتهای فعال در این حوزه وابسته به چین اهمیت پیدا میکند. البته اتهام ارتباط اطلاعاتی با چین همچنان نیازمند شواهد مستقل است و نمیتوان آن را بهعنوان واقعیت قطعی مطرح کرد. نکته مهم دیگر این است که هیاتمدیره انویدیا اعلام کرده شواهدی از افشای اسرار شرکت یا به خطر افتادن امنیت ملی در اختیار ندارد. این موضوع نشان میدهد که حتی در داخل آمریکا نیز میان حساسیتهای امنیتی و اثبات یک اتهام مشخص فاصله وجود دارد.
تاثیر اتفاقات انویدیا بر دیدار سه جانبه رهبران چین، آمریکا و روسیه
عادل در ادامه این گفتوگو در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان ماجرای ارتباط هوانگ با یک زن چینی و افشای آن پیش از نشست APEC میان رهبران آمریکا، روسیه و چین را اقدامی حسابشده و مرتبط با تعاملات سیاسی و امنیتی میان این قدرتها دانست؟ گفت: در سیاست آمریکا نسبت به چین، دو رویکرد مهم وجود دارد؛ رویکرد نخست بر محدودسازی حداکثری دسترسی چین به فناوریهای پیشرفته است و در این راستا، مساله تراشهها را مستقیماً با امنیت ملی و موازنه قدرت آینده مرتبط میداند. رویکرد دوم بر حفظ حضور شرکتهای آمریکایی در بازار چین تأکید دارد و معتقد است خروج کامل از این بازار، فرصت بزرگی برای شرکتهای چینی ایجاد میکند.
وی افزود: هر چند، همزمانی این تحولات با نشست APEC و دیدار پیشبینیشده ترامپ و شی جینپینگ در شنژن، اهمیت سیاسی این ماجرا را بیشتر کرده است اما مدرک روشنی وجود ندارد که نشان دهد این پرونده با هدف اثرگذاری مستقیم بر آن دیدار طراحی شده است. آنچه اهمیت دارد، فضای مذاکرات دو طرف است. فناوری، تراشهها و محدودیتهای صادراتی از موضوعات اصلی اختلاف آمریکا و چین هستند و هر تحول در مدیریت یکی از بزرگترین شرکتهای این حوزه میتواند بر فضای سیاسی و اقتصادی مذاکرات اثر بگذارد.
عادل خاطرنشان کرد: جنسن هوانگ در سالهای گذشته از رویکرد دوم یعنی حفظ حضور شرکتهای آمریکایی در بازار چین، دفاع میکرد. او معتقد بود شرکتهای آمریکایی با حفظ حضور خود میتوانند موقعیت فناورانه خود را تقویت کنند و از شکلگیری یک اکوسیستم کاملاً مستقل چینی جلوگیری کنند. این استدلال در میان بخشی از مدیران صنعت فناوری آمریکا طرفدارانی دارد، اما در کنگره و نهادهای امنیتی آمریکا با مخالفت جدی روبهرو است.
آیا واشنگتن درباره حضور شرکتهای آمریکایی در بازار چین سیاست مشخصی دارد؟
وی در ادامه ابراز داشت: در ماههای اخیر نیز سیاست دولت ترامپ درباره صادرات تراشهها با همین دوگانگی همراه بوده است. از یک طرف، برخی مجوزها برای صادرات تراشههایی مانند H20 و H200 تحت شرایط مشخص صادر شده و از طرف دیگر، محدودیت دسترسی چین به پیشرفتهترین محصولات انویدیا، از جمله خانواده Blackwell، همچنان ادامه دارد. این وضعیت نشان میدهد که واشنگتن هنوز درباره میزان و شکل حضور شرکتهای آمریکایی در بازار چین به یک سیاست کاملاً یکپارچه نرسیده است.
این کارشناس مسائل چین همچنین درباره واکنش دونالد ترامپ نسبت به استعفای هوانگ و استقرار «تیم کوک» از اپل بر مدیریت این شرکت گفت: اظهارنظر ترامپ درباره تیم کوک نیز در همین چارچوب قابل بررسی است. او از مدیرعامل اپل بهعنوان گزینهای برای جایگزینی هوانگ نام برده، اما این صحبت به معنای انتصاب رسمی یا تصمیم هیات مدیره انویدیا نیست. در حال حاضر، شرکت برای دوره انتقالی از مدیرعامل موقت استفاده میکند.
آیا ریزتراشهها آینده رقابت اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین را تعیین میکنند؟
عادل در ادامه در پاسخ به اینکه رقابت آمریکا و چین بر سر فناوری ریزتراشهها ممکن است به یک دعوای سیاسی جدی تبدیل شود؟ اظهارکرد: این پرونده را باید در سطح رقابت ساختاری دو قدرت بررسی کرد. صنعت نیمهرسانا اکنون یکی از مهمترین حوزههای پیوند اقتصاد و امنیت ملی است. آمریکا تلاش میکند برتری خود را در طراحی تراشه، تجهیزات تولید، نرمافزار و زیرساخت هوش مصنوعی حفظ کند و چین نیز با سرمایهگذاری گسترده در حال توسعه ظرفیتهای داخلی خود است.

وی با اشاره به اینکه در رسانههای چینی نیز این اتفاق با همین نگاه بررسی شده است، گفت: روزنامه گلوبال تایمز در گزارشهای خود به سیاسیشدن این صنعت در آمریکا پرداخته و از این احتمال سخن گفته که هوانگ درگیر منازعات گستردهتری شده باشد که بر سر آینده روابط اقتصادی و فناوری آمریکا و چین جریان دارد. شیانگ لیگانگ، تحلیلگر حوزه فناوری در چین، نیز این پرونده را در ارتباط با مشکلات گستردهتر صنعت فناوری آمریکا و سیاسیشدن تصمیمات تجاری ارزیابی کرده است. در مقابل، هوئو جیانگو، رئیس سابق آکادمی همکاریهای اقتصادی و تجاری بینالمللی وزارت بازرگانی چین، بر اهمیت بازار چین برای انویدیا تأکید کرده است. بنابراین این نکته از منظر اقتصادی اهمیت دارد چرا که چین یکی از بزرگترین بازارهای فناوری جهان است و حذف آن از محاسبات تجاری شرکتهایی مانند انویدیا، هزینههای بلندمدتی برای این شرکتها خواهد داشت.
نگاه چین به رقابت با آمریکا بر سر فناوری و هوش مصنوعی چیست؟
عادل با اشاره به مواجهه چین با محدودیتهای آمریکا تصریح کرد: در این رابطه دو بحث موازی جریان دارد؛ گروهی همچنان معتقدند دسترسی به تراشههای پیشرفته آمریکایی برای توسعه سریعتر صنعت هوش مصنوعی چین اهمیت دارد. در مقابل، گروه دیگری بر ضرورت تسریع خودکفایی فناورانه و کاهش وابستگی به زنجیره تأمین آمریکایی تأکید میکنند. وو شینبو، مدیر مرکز مطالعات آمریکا در دانشگاه فودان، نیز بر ادامه مسیر توسعه مستقل صنعت نیمهرسانای چین، فارغ از تغییرات سیاست آمریکا، تأکید کرده است.
وی در پایان تاکید کرد: تحولات اخیر بر سر شرکت انویدیا، یک پیام روشن برای روابط دو کشور چین و آمریکا دارد: رقابت فناوری به یکی از پایههای اصلی رقابت قدرت، میان چین و آمریکا تبدیل شده است. هر دو کشور میدانند که برتری در هوش مصنوعی، نیمهرساناها و زیرساختهای محاسباتی میتواند در دهه آینده بر توان اقتصادی، نظامی و حتی ظرفیت حکمرانی آنها اثر بگذارد و اینکه آیندهی شرکتهایی مانند انویدیا به تصمیمات تجاری مدیران آنها محدود نمیماند. این شرکتها در مرکز رقابتی قرار گرفتهاند که دولتها، نهادهای امنیتی، بازارهای جهانی و زنجیرههای تأمین در آن نقش دارند. پرونده هوانگ نیز از همین زاویه اهمیت پیدا میکند؛ زیرا نشان میدهد رقابت چین و آمریکا تا چه اندازه وارد لایههای مدیریتی و اقتصادی این صنعت و فناوریهای اطلاعاتی و هوش مصنوعی شده است.
انتهای پیام