به گزارش ایسنا، بر اساس این گزارش، در دومین روز عملیات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یک فروند پهپاد از خانواده شاهد به مرکز لجستیکی مورد استفاده ارتش آمریکا در کویت اصابت کرد. این حمله که به کشته شدن ۶ نظامی آمریکایی و زخمی شدن بیش از ۲۴ نفر دیگر منجر شد.
این حمله یکی از سختترین عملیاتها علیه نیروهای آمریکایی در جریان جنگ ۴۰ روزه توصیف شده است. پهپاد شاهد پس از عبور از سقف ساختمان، محموله انفجاری خود را منفجر کرد و خسارات و تلفات سنگینی بر جای گذاشت.
آتلانتیک در ادامه گزارش خود تاکید کرد که ارتش آمریکا پیش از وقوع این حمله، از راهکارهای اوکراین برای مقابله با پهپادهای بر پایه شاهد اطلاع داشت و شماری از افسران ارشد آمریکایی بارها خواستار استقرار این فناوری در پایگاههای نظامی خاورمیانه شده بودند، اما فرماندهان و مقامهای ارشد در واشنگتن به این درخواستها توجه نکردند.
روسیه در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۴ بیش از ۶ هزار فروند پهپاد توسعه یافته بر پایه شاهد ایرانی با نام «گران» را علیه اوکراین به کار گرفت. مسکو با اعمال تغییراتی در طراحی آنها، سرعت و توان عملیاتی این پهپادها را افزایش داده بود.
مقامات ایران تأکید دارند که همکاریهای دفاعی و نظامی تهران و مسکو بر اساس منافع مشترک و حقوق بینالملل انجام میشود و ارتباطی با دخالت در جنگ اوکراین ندارد و هیچ پهپادی با هدف استفاده در جنگ علیه اوکراین به روسیه فروخته نشده است.
ایران همواره کشورهای غربی را به دلیل ارسال تسلیحات پیشرفته به اوکراین مورد انتقاد قرار داده و ادعاهای حقوق بشری یا سیاسی آنها علیه همکاریهای پهپادی ایران و روسیه را «سیاسیکاری» و متناقض توصیف کرده است.
هشدارهای نظامی درباره توان پهپادهای شاهد
بر اساس تحقیق آتلانتیک، ایران در حملات خود علیه نیروهای آمریکایی از نسل جدیدتری از پهپادهای شاهد مجهز به موتور جت استفاده کرده است؛ پهپادهایی که سرعت آنها از توانایی بسیاری از سامانههای متعارف رهگیری فراتر میرود.
اوکراین با وجود اعلام توسعه سامانههایی برای مقابله با این مدل پهپادها، هنوز موفق نشده با واشنگتن برای فروش آنها به توافق برسد.
طبق این گزارش، حتی هشت ماه پس از حمله به کویت، نیروهای آمریکایی در منطقه هنوز شبکه یکپارچهای از سامانههای ضدپهپادی مستقر نکردهاند؛ سامانهای که حسگرها، هشدار زودهنگام و پهپادهای رهگیر را با یکدیگر ترکیب میکند.
فرماندهی آمریکا در اروپا در همکاری با طرف اوکراینی، در دسامبر ۲۰۲۵ گزارشی نظامی درباره کارآمدی پهپادهای رهگیر اوکراینی در مقابله با پهپادها تهیه کرد و حدود دو ماه پیش از آغاز جنگ، آن را در اختیار فرماندهان نظامی و متحدان آمریکا قرار داد.
این فرماندهی همچنین در ۲۳ فوریه، یعنی پنج روز پیش از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، گزارش دومی منتشر کرد که شامل دستورالعملهای عملیاتی برای استقرار این سامانهها در پایگاههای آمریکایی بود.
در آن زمان، فرماندهی اروپایی ارتش آمریکا به رهبری ژنرال کریس دوناهو، استقرار این پهپادهای رهگیر را در برخی پایگاههای اروپایی، از جمله در رومانی و لهستان، آغاز کرده بود. دوناهو و تیم تحت فرماندهی او در ویسبادن آلمان، از دیگر فرماندهان آمریکایی خواستند این تجهیزات را در مناطق دیگر، بهویژه خاورمیانه، نیز مستقر کنند.
افسران آمریکایی در ویسبادن هشدارها درباره لزوم آمادگی برای مقابله با استفاده احتمالی از پهپادهای شاهد را به فرماندهان ارائه کردند، اما این هشدارها نادیده گرفته شد.
دوناهو هشدار داده بود که ایران ذخایر عظیمی از پهپاد در اختیار دارد که میتوانند با حملات پرتعداد، سامانههای پدافند هوایی متعارف را از کار بیندازند. با این حال، این هشدارها به استقرار سامانهای مشابه در پایگاههای کشورهای حوزه خلیج فارس پیش از آغاز جنگ منجر نشد.
اطلاعات منتشرشده نشان میدهد اتکای گسترده به موشکهای گرانقیمت سامانه «پاتریوت» برای رهگیری پهپادهای ارزانقیمت، به تخلیه سریع ذخایر دفاعی آمریکا منجر شده است. بر اساس تازهترین برآوردها، آمریکا از زمان آغاز جنگ نزدیک به سهچهارم موشکهای پاتریوت موجود خود را مصرف کرده و جبران این ذخایر سالها زمان خواهد برد.
چرا واشنگتن به تجربه اوکراین توجه نکرد؟
آتلانتیک در بخش دیگری از گزارش خود به دلایل سیاسی و نظامی بیتوجهی مقامهای آمریکایی به فناوری اوکراین پرداخت و نوشت که برخی افسران آمریکایی، دو عامل غرور و ملاحظات سیاسی را در مخالفت واشنگتن با استفاده از این فناوری موثر میدانستند.
پس از آغاز جنگ اوکراین، گروه کمک امنیتی ارتش آمریکا به اوکراین موسوم به «ساگ-یو» (SAG-U) در ویسبادن آلمان، مسئولیت هماهنگی بخشی از کمکهای نظامی و انتقال تجربههای جنگی اوکراین به ارتش آمریکا را بر عهده داشت.
افسران این مجموعه با بازدید از کارخانههای تولید پهپاد، یگانهای عملیاتی و مراکز فرماندهی اوکراین، گزارشهای متعددی درباره فناوریهای جدید نظامی تهیه میکردند. این گزارشها بهصورت طبقهبندیشده و غیرطبقهبندیشده منتشر میشدند و در برخی موارد بیش از دو هزار مقام و فرمانده نظامی از کشورهای متحد آمریکا در فهرست دریافتکنندگان آنها قرار داشتند.
در همین چارچوب، تجربه اوکراین در مقابله با پهپادهای شاهد به یکی از موضوعات مورد توجه افسران آمریکایی تبدیل شد. با این حال، پس از روی کار آمدن دولت دونالد ترامپ و انتصاب پیت هگست بهعنوان وزیر جنگ، روند انتقال این تجربهها با موانع بیشتری مواجه شد.
در دولت جو بایدن، لوید آستین، وزیر دفاع وقت آمریکا، هر هفته گزارشهای گروه ساگ-یو درباره تحولات جنگ اوکراین را دریافت میکرد، اما پس از آغاز مسئولیت هگست، این جلسات توجیهی متوقف شد و تقریبا تمام کمکهای نظامی آمریکا به اوکراین نیز کاهش یافت یا متوقف شد.
یک مقام ارشد اوکراینی در این باره به آتلانتیک گفت که هگست در آن دوره تمایلی به شنیدن نام اوکراین نداشت. افسران آمریکایی مستقر در اروپا نیز فضای مشابهی را در پنتاگون تجربه کردند و به گفته یکی از آنها، مطرح کردن نام اوکراین در این نهاد اغلب با واکنش تمسخرآمیز همراه میشد.
در همین حال، تنش میان ترامپ و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، نیز بر این روند تاثیر گذاشت. در دیدار پرتنش دو طرف در دفتر بیضیشکل کاخ سفید در فوریه ۲۰۲۵، ترامپ به زلنسکی گفت که اوکراین هیچ برگ برندهای برای بازی ندارد. این موضع از نگاه برخی مقامهای اوکراینی نشاندهنده رویکرد دولت آمریکا به این کشور بهعنوان طرفی نیازمند کمک، نه یک متحد، بود.
با وجود این شرایط، دن دریسکول، وزیر سابق نیروی زمینی ارتش آمریکا، از جمله مقامهایی بود که به استفاده از فناوریهای نظامی اوکراین علاقه نشان داد. او در بهار ۲۰۲۵ در جریان سفر به ویسبادن، گزارشی مفصل درباره سامانههای تسلیحاتی و فناوریهای اوکراین دریافت کرد و بهویژه تحت تاثیر نرمافزار فرماندهی و کنترل دلتا قرار گرفت.
این سامانه که توسط اوکراین توسعه یافته بود، دادههای مناطق جنگی، از جمله اطلاعات حسگرهای صوتی شناسایی پهپادهای شاهد را پردازش میکرد و با ارائه نقشهای تعاملی، امکان رصد میدان نبرد و واکنش سریع نیروها را فراهم میکرد.
دریسکول ۹ ماه پس از این سفر، با همکاری دوناهو و شماری دیگر از مقامهای نظامی، نخستین یگان آزمایشی پهپادی ارتش آمریکا را تاسیس کرد. این یگان با حدود ۶۰۰ سرباز مستقر در ایتالیا تشکیل شد و ماموریت داشت با همکاری مشاوران اوکراینی، پهپادهای پیشرفته و سامانههای مقابله با آنها را توسعه دهد.
در همین دوره، مذاکراتی میان ترامپ و زلنسکی برای خرید پیشرفتهترین تجهیزات نظامی اوکراین از سوی آمریکا انجام شد، اما واشنگتن در پاییز گذشته این توافق را کنار گذاشت. یکی از مقامهای اوکراینی مشارکتکننده در مذاکرات، این تصمیم را ناشی از خودبزرگبینی آمریکا دانست و گفت که پیام واشنگتن این بود که این کشور به دلیل برخورداری از قدرتمندترین ارتش جهان به فناوری اوکراین نیازی ندارد.
تلفات نیروهای آمریکایی و مصرف گسترده موشکهای پاتریوت
با آغاز عملیات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، متحدان واشنگتن در خاورمیانه برای کسب اطلاعات درباره پهپادهای رهگیر اوکراینی با ولودیمیر زلنسکی تماس گرفتند. بر اساس گزارش، دامنه استفاده ایران از موشکها و پهپادها فراتر از برآوردهای اولیه دونالد ترامپ بود و شمار پهپادهای شاهد بهکارگرفتهشده در پاسخ به این عملیات، طبق برخی تخمینها از دو هزار فروند گذشت.
پهپادهای شاهد به سمت پایگاههای نظامی و مراکز لجستیکی مورد استفاده نیروهای آمریکایی در منطقه پرواز کردند. همزمان، آمریکا و متحدانش بخش قابل توجهی از ذخایر موشکهای پاتریوت را برای مقابله با این پهپادها مصرف کردند؛ سامانههای دفاع هوایی نتوانستند مانع اصابت آنها شوند. حمله به یک پایگاه نظامی در کویت از جمله این موارد بود.
در این شرایط، ژنرال دوناهو برای انتقال شماری از پهپادهای رهگیر اوکراینی مستقر در اروپا به پایگاههای آمریکا در خلیج فارس تلاش کرد. او همچنین در مکاتباتی محرمانه با مقامهای ارشد اوکراین و دفتر زلنسکی، خواستار ارسال تجهیزات بیشتر شد. دوناهو با وجود نگرانیهای سیاسی مقامهای اوکراینی، تاکید داشت که کمک به نظامیان آمریکایی باید در اولویت قرار گیرد.
زلنسکی در ششمین روز عملیات اعلام کرد اوکراین آماده است تجهیزات و کارشناسان خود را برای کمک به آمریکا در زمینه مقابله با پهپادهای شاهد به خاورمیانه اعزام کند. ترامپ ابتدا از این پیشنهاد استقبال کرد و به رویترز گفت آمریکا کمک هر کشوری را میپذیرد.
با این حال، موضع ترامپ یک هفته بعد تغییر کرد. او ۱۳ مارس در گفتوگو با شبکه رادیویی فاکس نیوز اعلام کرد آمریکا به کمک اوکراین در زمینه دفاع پهپادی نیازی ندارد و مدعی شد این کشور دانش و تجهیزات لازم را در اختیار دارد.
ماموریت شکست خورده ارسال ۱۳ هزار پهپاد رهگیر
در ادامه تلاشهای آمریکا برای مقابله با پهپادهای ایرانی، دن دریسکول با اریک اشمیت، مدیرعامل سابق گوگل و سرمایهگذار در صنایع دفاعی اوکراین، تماس گرفت. شرکت پهپادی اشمیت با همکاری شرکت اسکایفال، پهپاد رهگیری به نام مروپس تولید کرده بود که در اوکراین عملکرد موثری در مقابله با شاهدها داشت.
اشمیت و دریسکول ظرف چند روز موفق شدند ۱۳ هزار فروند از این پهپادها را با استفاده از پروازهای چارتر به خاورمیانه منتقل کنند. هدف از این اقدام، کمک به مقابله با عملیات پهپادی و موشکی ایران و بازگشایی تنگه هرمز بود.
با این حال، این ماموریت نتیجه مورد انتظار را به همراه نداشت و بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی دو فرد آگاه از نتایج عملیات، پهپادهای مروپس تنها موفق شدند یک فروند پهپاد شاهد را سرنگون کنند.
علت اصلی این ناکامی، برنامهریزی ضعیف و نبود زیرساختهای لازم برای استفاده از این تجهیزات عنوان شده است. کشورهای میزبان در خاورمیانه پیش از آن از این نوع تسلیحات استفاده نکرده بودند و روند صدور مجوز برای استقرار و بهکارگیری آنها با تاخیر مواجه شد.
در حالی که عملکرد سامانههای مقابله با پهپادهای مورد استفاده ایران نگرانیها درباره توان دفاع هوایی آمریکا را افزایش داده بود، پنتاگون به تغییرات گسترده در ساختار فرماندهی ارتش ادامه داد و شماری از افسران ارشد مرتبط با برنامه انتقال تجربههای اوکراین را کنار گذاشت.
دوناهو در اوایل ژوئیه از فرماندهی خود کنارهگیری کرد. حدود یک ماه بعد، ژنرال کریستوفر لانیو که از سوی هگست برای فرماندهی ارتش انتخاب شده بود، اعلام کرد گردان تهاجمی بدون سرنشین منحل خواهد شد. او این تصمیم را بخشی از رویکرد بازگشت به اصول اولیه توصیف کرد.
این تصمیم با اعتراض شماری از ژنرالها و همچنین قانونگذاران دموکرات و جمهوریخواه در کنگره آمریکا مواجه شد. چهار قانونگذار آمریکایی در نامهای به دریسکول و لانیو در اول سپتامبر هشدار دادند که انحلال این یگان، توانایی ارتش آمریکا برای کسب دانش و مهارتهای حیاتی از طریق همکاری با نیروهای اوکراینی را تضعیف میکند.
یک روز پس از ارسال این نامه، دریسکول پس از ۱۸ ماه فعالیت در سمت وزیر نیروی زمینی ارتش آمریکا، کنارهگیری کرد. کرتیس بازارد، فرمانده گروه کمک امنیتی آمریکا به اوکراین، نیز حدود یک ماه پیش از آن بازنشستگی خود را اعلام کرده بود.
افسران باقیمانده در گروه ساگ-یو (SAG-U) همچنان به جمعآوری اطلاعات و تهیه گزارش درباره تحولات جنگ اوکراین ادامه میدادند، اما فرمانده جدید این مجموعه اجازه گفتوگو با خبرنگاران را به آنها نداد.
بر اساس آخرین برآوردها، آمریکا از زمان آغاز عملیات نظامی علیه ایران نزدیک به سهچهارم ذخایر موشکهای پاتریوت خود را مصرف کرده است و جایگزینی این ذخایر به چند سال زمان نیاز دارد. نیروهای آمریکایی در خاورمیانه همچنان در نزدیکی پناهگاهها مستقر هستند و با نگرانی منتظر شنیدن صدای پهپاد.
انتهای پیام