دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ | ۲۱:۲۲
منبع: نمایندگی کردستان
کاهش سرانه مطالعه در کشور باید به‌عنوان یک آسیب اجتماعی و هشدار جدی تلقی شود

رئیس جهاد دانشگاهی کردستان:

کاهش سرانه مطالعه در کشور باید به‌عنوان یک آسیب اجتماعی و هشدار جدی تلقی شود

کردستان (ایسنا) - رئیس جهاد دانشگاهی استان کردستان با تأکید بر ضرورت تقویت فرهنگ کتاب و کتابخوانی گفت: کاهش میانگین میزان مطالعه در کشور را باید به‌عنوان یک آسیب اجتماعی جدی تلقی کرد؛ چراکه پیامدهای این مسئله فراتر از حوزه کتاب و نشر است و می‌تواند بر ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی تأثیر بگذارد.

محمد عادل رضایی، دوشنبه ۲۵ آبان‌ماه، در مراسم بزرگداشت هفته کتاب و کتابخوانی و تجلیل از فعالان و تلاشگران عرصه نشر و ترویج مطالعه جهاد دانشگاهی استان کردستان، اظهار کرد: جهاد دانشگاهی از سال‌های نخست تأسیس خود، توجه ویژه‌ای به حوزه نشر علمی و دانشگاهی داشته و در همین راستا، سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاددانشگاهی تأسیس شد.

وی با اشاره به دستاوردهای این مجموعه در حوزه نشر افزود: سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی طی سال‌های فعالیت خود بیشتر 12000 هزار عنوان کتاب منتشر کرده و در کنار فعالیت‌های انتشاراتی، با برگزاری مسابقات معتبر، نشست‌های تخصصی و برنامه‌های فرهنگی در سطح ملی و شعب استانی، نقش مؤثری در توسعه و تثبیت جایگاه جهاد دانشگاهی در حوزه کتاب و نشر ایفا کرده است.

رضایی با اشاره به فعالیت شعبه انتشارات جهاد دانشگاهی در استان کردستان بیان کرد: این مرکز از سال ۱۳۹۵ فعالیت خود را آغاز کرده و تاکنون موفق به انتشار ۱۱۸ عنوان کتاب شده است. همچنین برگزاری مسابقات دفاع سه‌دقیقه‌ای از کتاب، مسابقات دفاع از پایان‌نامه و نشست‌های تخصصی، از جمله برنامه‌هایی بوده که در راستای ترویج فرهنگ مطالعه در استان دنبال شده است.

رئیس جهاد دانشگاهی استان کردستان با تأکید بر ضرورت معرفی ظرفیت‌های علمی و فکری استان تصریح کرد: اعتقاد ما این است که ظرفیت‌های نخبگان علمی و فکری کردستان باید بیش از گذشته شناسایی و معرفی شود و تلاش کنیم دستاوردهای علمی و پژوهشی آنان در قالب کتاب، برای نسل‌های آینده حفظ و عرضه شود.

وی ادامه داد: در این مسیر، همچنان با کمبودها و ظرفیت‌های استفاده‌نشده‌ای مواجه هستیم و لازم است برای تقویت ارتباط با پژوهشگران، دانشگاهیان و فعالان حوزه نشر و همچنین ترویج فرهنگ مطالعه، تلاش بیشتری صورت گیرد.

رضایی با بیان اینکه توسعه فرهنگ کتابخوانی صرفاً به انتشار کتاب محدود نمی‌شود، گفت: باید آثار و کارکردهای مثبت مطالعه در ابعاد مختلف زندگی، از جمله افزایش دانش، تقویت توانایی‌های فردی، رشد مهارت‌های شخصیتی و شناختی و ارتقای سطح آگاهی جامعه، به‌درستی معرفی شود تا کتابخوانی به‌عنوان یک فعالیت اجتماعی و فرهنگی در جامعه نهادینه شود.

وی کاهش سرانه مطالعه را هشداری جدی برای جامعه دانست و افزود: گاهی افراد به دلیل مشغله‌های کاری، مسئولیت‌های اجتماعی یا شرایط اقتصادی، نداشتن وقت کافی را بهانه‌ای برای مطالعه نکردن مطرح می‌کنند؛ درحالی‌که اتفاقاً در شرایط دشوار و پیچیده زندگی، این دانش و آگاهی است که می‌تواند به کمک انسان بیاید و بخش مهمی از این دانش از مسیر مطالعه به دست می‌آید.

رئیس جهاد دانشگاهی استان کردستان با اشاره به تفاوت کتابخوانی با سایر شیوه‌های دریافت محتوا اظهار کرد: تماشای فیلم، گوش دادن به کتاب صوتی، پادکست و سخنرانی، هرکدام ارزش و کارکرد خاص خود را دارند، اما هیچ‌کدام نمی‌توانند به‌طور کامل جایگزین مطالعه کتاب شوند.

رضایی توضیح داد: حتی زمانی که یک فیلم بر اساس کتابی ارزشمند و با وفاداری به متن اصلی ساخته می‌شود، موسیقی، تصاویر و نوع روایت کارگردان، برداشت و تصویر موردنظر خود را به مخاطب منتقل می‌کند؛ درحالی‌که مطالعه کتاب این فرصت را در اختیار فرد قرار می‌دهد تا با بهره‌گیری از تخیل و قدرت ذهن خود، جهان و تصاویر اختصاصی خویش را خلق کند.

وی با تأکید بر اینکه کتابخوانی علاوه بر افزایش دانش، تمرینی برای تمرکز، تفکر و صبر است، خاطرنشان کرد: باید نقطه آغاز مطالعه برای هر فرد، جذاب و در دسترس باشد و در این میان، خانواده به‌عنوان نخستین و مهم‌ترین نهاد اجتماعی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری عادت مطالعه دارد.

رضایی با بیان اینکه کودکان از رفتار والدین خود الگوبرداری می‌کنند، گفت: کودکی که کتاب را در دست پدر و مادر خود می‌بیند، به احتمال زیاد به کتاب و مطالعه علاقه‌مند خواهد شد. همان‌طور که جذابیت و در دسترس بودن تلفن همراه و مشاهده استفاده والدین از آن، در علاقه‌مندی کودکان به این وسیله تأثیرگذار است، کتاب نیز باید در محیط خانواده به عنصری قابل مشاهده و در دسترس تبدیل شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیت‌های جهاد دانشگاهی استان کردستان برای توسعه فعالیت‌های فرهنگی و ترویج مطالعه، اظهار کرد: جهاد دانشگاهی از امکانات و ظرفیت‌های مناسبی از جمله دو رسانه، استودیوی تولید محتوا، توانمندی آموزشی، امکان برگزاری نشست‌های تخصصی و مرکز نشر برخوردار است که می‌توان از این ظرفیت‌ها برای ارتقای سطح مطالعه در جامعه بهره گرفت.

رئیس جهاد دانشگاهی استان کردستان از پژوهشگران، دانشگاهیان و فعالان حوزه کتاب و مطالعه دعوت کرد با حضور و مشارکت در برنامه‌های این نهاد، در مسیر توسعه فرهنگ کتابخوانی نقش‌آفرینی کنند و افزود: حتی برداشتن یک گام کوچک در راستای ارتقای سطح مطالعه جامعه، می‌تواند اثری ماندگار و ارزشمند داشته باشد.

رضایی در پایان ضمن قدردانی از همکاران جهاد دانشگاهی استان کردستان، به‌ویژه معاون فرهنگی این نهاد و مسئول مرکز انتشارات، از حضور و همراهی فعالان و تلاشگران عرصه نشر و ترویج مطالعه نیز قدردانی کرد.

هیچ رسانه‌ای جای کتاب و تصویرسازی ذهنی حاصل از مطالعه را نمی‌گیرد

کتابخوانی باید به بخشی از زندگی روزمره خانواده‌ها تبدیل شود

معصومه حسنی‌خونسار، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی کردستان نیز با اشاره به شعار امسال این هفته با عنوان «با کتاب گفتگو کنیم»، اظهار کرد: گفت‌وگو با کتاب، زمینه‌ساز شکل‌گیری اندیشه‌ای آگاهانه و خردمندانه است و جامعه‌ای که در آن کتاب جایگاه مناسبی داشته باشد، از آگاهی بیشتری برخوردار خواهد بود؛ در چنین جامعه‌ای خانواده‌ها آرامش بیشتری دارند و نوجوانان و جوانان نیز با شناخت و آگاهی بهتر برای آینده خود تصمیم می‌گیرند.

وی با بیان اینکه مطالعه کتاب فرصتی برای بهره‌گیری از تجربه نویسندگان و اندیشمندان است، افزود: گاهی دستیابی به تجربه‌ای که حاصل سال‌ها زندگی و تلاش یک فرد است، با خواندن یک کتاب امکان‌پذیر می‌شود؛ بنابراین بهتر است کتاب‌های مطالعه‌شده را نزد خود نگه نداریم و با معرفی آن‌ها در خانواده، محیط کار و نشست‌های عمومی، دیگران را نیز به مطالعه ترغیب کنیم.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی کردستان با تأکید بر اهمیت ترویج کتابخوانی در میان کودکان و نوجوانان بیان کرد: آشنایی نسل جدید با کتاب از دوران کودکی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری عادت مطالعه در بزرگسالی باشد. دانشجویان نیز در کنار منابع درسی، بهتر است آثار متنوع در حوزه‌های مورد علاقه خود را مطالعه کنند.

حسنی‌خونسار با اشاره به ظرفیت منابع کتابخانه‌های عمومی استان گفت: در کتابخانه‌های عمومی کردستان حدود یک میلیون جلد کتاب وجود دارد و علاقه‌مندان می‌توانند با عضویت در کتابخانه‌ها، به منابع موردنیاز خود دسترسی پیدا کنند. کتابخانه‌ها علاوه بر منابع چاپی، خدماتی مانند سالن‌های مطالعه، بخش مرجع، نشریات و فضاهای ویژه کودکان، نوجوانان و گروه‌های خاص ارائه می‌دهند.

وی همچنین از موفقیت یکی از کتابداران استان در رویداد ملی «همخوان» خبر داد و افزود: در مراسم کشوری اهدای جوایز این رویداد، ۳۰۰ جایزه به برگزیدگان اهدا شد که یکی از جوایز به مسئول یکی از کتابخانه‌های روستایی کردستان در بخش نوآوری اختصاص یافت. این موفقیت می‌تواند زمینه‌ساز حضور و درخشش بیشتر کتابداران استان در رویدادهای ملی باشد.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی کردستان در ادامه به آمارهای ارائه‌شده از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره شیوه‌های مطالعه اشاره کرد و گفت: بر اساس پیمایش انجام‌شده، ۵۷ درصد مخاطبان علاقه بیشتری به مطالعه کتاب‌های کاغذی دارند، ۱۲ درصد کتاب الکترونیکی، ۱۵.۲ درصد کتاب صوتی و ۱۴.۲ درصد نیز از هر سه قالب کتاب استفاده می‌کنند.

حسنی‌خونسار با اشاره به کاهش میانگین خرید کتاب از ۱۱ جلد در سال گذشته به هشت جلد در سال جاری، شرایط اقتصادی، افزایش هزینه کاغذ و کتاب و وضعیت ناشی از جنگ را از عوامل مطرح‌شده برای این کاهش برشمرد.

وی در پایان از حاضران خواست مطالعه را به یک برنامه مستمر در زندگی خود تبدیل کنند و با معرفی کتاب‌های خوانده‌شده به اطرافیان، در گسترش فرهنگ کتابخوانی مشارکت داشته باشند. او همچنین اعلام کرد اسامی علاقه‌مندان حاضر در نشست برای عضویت رایگان یک‌ساله در کتابخانه‌های عمومی استان دریافت می‌شود تا بتوانند از منابع و خدمات این مراکز بهره‌مند شوند.

هیچ رسانه‌ای جای کتاب و تصویرسازی ذهنی حاصل از مطالعه را نمی‌گیرد

توسعه فرهنگی کردستان بدون تقویت فرهنگ کتاب‌خوانی امکان‌پذیر نیست

در ادامه، علی‌اصغر دریایی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان با اشاره به پیشینه چند هزار ساله تمدن ایران اظهار کرد: ماندگاری تمدن‌ها تنها به بناها و آثار تاریخی وابسته نیست، بلکه ریشه در اندیشه، دانش و سرمایه فکری مردم دارد؛ از این‌رو، صیانت از هویت فرهنگی کشور نیز بدون توجه به کتاب و مطالعه ممکن نخواهد بود.

وی با اشاره به کاهش سهم کتاب در سبد فرهنگی برخی خانواده‌ها، به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان، افزود: گسترش فضای مجازی و جذابیت‌های آن بخشی از مسیر استفاده از اوقات فراغت را تغییر داده است، اما مسئله اصلی، آموزش شیوه درست استفاده از این فضا و تقویت جایگاه منابع معتبر و محتوای عمیق در زندگی روزمره است.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان با بیان اینکه بخشی از مسائل اجتماعی و خانوادگی را می‌توان با بازگشت به منابع معرفتی و فرهنگی بررسی کرد، ادامه داد: کتاب می‌تواند در تقویت روابط خانوادگی، ارتقای آگاهی و شناخت مسئولیت‌های فردی و اجتماعی نقش مؤثری داشته باشد و نباید اجازه داد نسل جوان از این پشتوانه فکری فاصله بگیرد.

دریایی با اشاره به استقبال مردم از نمایشگاه بین‌المللی کتاب کردستان که در شهریورماه برگزار شد، گفت: در این نمایشگاه حدود ۲۰ هزار جلد کتاب داخلی و هفت هزار جلد کتاب خارجی به فروش رسید. این میزان استقبال، با وجود تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها در آن مقطع، نشان‌دهنده علاقه و ظرفیت فرهنگی مردم استان است.

وی با بیان اینکه عنوان فرهنگی کردستان بر پایه سرمایه اجتماعی و فرهیختگی مردم این استان شکل گرفته است، افزود: استمرار این جایگاه نیازمند تقویت زیرساخت‌های فرهنگی و فراهم کردن فرصت‌های بیشتر برای دسترسی مردم به کتاب و فعالیت‌های فرهنگی است.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان در بخش دیگری از سخنانش، نقش دانشگاهیان و صاحب‌نظران را در تقویت پشتوانه علمی رویدادهای فرهنگی مهم دانست و اظهار کرد: برگزاری جشنواره‌ها و برنامه‌های هنری زمانی می‌تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد که پیش از اجرا، ابعاد نظری، اهداف، آسیب‌ها و پیامدهای آن‌ها به‌صورت علمی بررسی شود.

دریایی با اشاره به برگزاری جشنواره بین‌المللی تئاتر خیابانی مریوان و دیگر رویدادهای هنری استان، خواستار مشارکت بیشتر دانشگاهیان در تدوین چارچوب‌های علمی این برنامه‌ها شد و گفت: لازم است ظرفیت‌های فرهنگی و هنری کردستان، از جمله آیین‌ها و سنت‌های بومی، با پژوهش و نگاه تخصصی معرفی شوند تا مفاهیم و ریشه‌های آن‌ها برای نسل امروز و مخاطبان سایر کشورها روشن‌تر شود.

وی همچنین از پیشرفت فیزیکی ۹۳ درصدی تالار مرکزی سنندج خبر داد و افزود: این مجموعه که عملیات احداث آن از سال ۱۳۸۲ آغاز شده، با پیگیری مسئولان استانی و حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به مراحل پایانی ساخت رسیده و اعتبار موردنیاز آن نیز در مراحل اخیر تأمین و تخصیص یافته است.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کردستان با اشاره به ظرفیت‌های این مجموعه شامل سالن اصلی با گنجایش حدود یک‌هزار و ۲۰۰ نفر، پلاتوهای تخصصی و نگارخانه، بر ضرورت هویت‌بخشی فرهنگی و هنری به فضای داخلی آن تأکید کرد و گفت: از دانشگاهیان، هنرمندان و صاحب‌نظران انتظار داریم با ارائه طرح‌ها و پیشنهادهای خود، در معرفی هویت کردی و ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی استان در این مجموعه مشارکت کنند.

دریایی در پایان، معرفی مفاخر و مشاهیر کردستان را از دیگر زمینه‌های همکاری با مراکز علمی و فرهنگی دانست و افزود: استان کردستان شخصیت‌های برجسته‌ای در حوزه‌های ادبی، علمی و فرهنگی دارد که بخشی از زندگی و آثار آن‌ها هنوز برای نسل جوان شناخته‌شده نیست؛ بنابراین، بهره‌گیری از ظرفیت تالار مرکزی برای معرفی این چهره‌ها می‌تواند به تقویت هویت فرهنگی و شناخت عمومی از میراث استان کمک کند.

انتهای پیام

آخرین اخبار استان‌ها