سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ | ۱۳:۲۱
منبع: نمایندگی ایلام
توسعه کتابخانه‌های عمومی ایلام با رویکرد عدالت فرهنگی و خدمات خانواده‌محور

سرپرست کتابخانه‌های عمومی استان خبر داد:

توسعه کتابخانه‌های عمومی ایلام با رویکرد عدالت فرهنگی و خدمات خانواده‌محور

ایلام (ایسنا) - سرپرست کتابخانه‌های عمومی استان ایلام با تشریح وضعیت کتابخانه‌های عمومی استان، از فعالیت ۵۸ باب کتابخانه، دو کتابخانه سیار و ۶ کتابخانه مشارکتی خبر داد و گفت: رویکرد جدید کتابخانه‌ها، عبور از خدمات سنتی و حرکت به سمت فعالیت‌های تعاملی، خانواده‌محور و تقویت مشارکت اجتماعی است.

 مهدی رجبی امروز سه‌شنبه ۲۶ آبان در نشست خبری با اصحاب رسانه، با اشاره به ظرفیت‌ها و برنامه‌های این مجموعه اظهار کرد: در حال حاضر ۵۸ باب کتابخانه عمومی در سطح استان فعالیت دارند و خدمات خود را به گروه‌های مختلف سنی ارائه می‌کنند.

وی با بیان اینکه توسعه دسترسی عادلانه به خدمات کتابخانه‌ای از اولویت‌های این مجموعه است، گفت: دو دستگاه کتابخانه سیار نیز برای پوشش مناطق روستایی، عشایری و مناطقی که امکان احداث کتابخانه ثابت در آن‌ها وجود ندارد، در نظر گرفته شده است.

رجبی ادامه داد: این کتابخانه‌ها براساس برنامه‌ریزی و در ایستگاه‌های مشخص به مناطق هدف مراجعه می‌کنند و علاوه بر امانت کتاب و عضویت، برنامه‌هایی همچون کتاب‌خوانی و قصه‌گویی را اجرا می‌کنند؛ همچنین برای سالمندان و افرادی که امکان مراجعه حضوری ندارند، خدمات رساندن کتاب به منازل پیش‌بینی شده است.

سرپرست اداره کل امور کتابخانه‌های عمومی استان ایلام با اشاره به فعالیت کتابخانه‌های مشارکتی بیان کرد: در حال حاضر ۶ کتابخانه مشارکتی با همکاری دستگاه‌های مختلف فعال است که ۳ مورد آن با جمعیت هلال‌احمر و تعدادی نیز با همکاری اداره‌کل زندان‌ها و پدافند هوایی شکل گرفته‌اند، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور نیز در تأمین منابع و تجهیزات مورد نیاز این مراکز مشارکت دارد.

وی با تأکید بر اهمیت کتابخانه‌های مستقر در مراکز اصلاحی و تربیتی گفت: این کتابخانه‌ها می‌توانند در افزایش آگاهی، ایجاد سرگرمی سازنده و آماده‌سازی زندانیان برای بازگشت مؤثرتر به جامعه نقش داشته باشند.

توسعه کتابخانه‌ها باید بر اساس نیازسنجی و آمایش سرزمینی باشد

وی با اشاره به فعالیت ۱۴ کتابخانه روستایی در استان اظهار کرد: جانمایی کتابخانه‌ها بر اساس سند آمایش سرزمینی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و با توجه به جمعیت و نیاز مناطق انجام می‌شود و در مناطق شهری نیز همین رویکرد مورد توجه قرار دارد.

وی توضیح داد: احداث کتابخانه به‌تنهایی نمی‌تواند معیار توسعه خدمات کتابخانه‌ای باشد؛ بلکه باید پیش از هر اقدامی، جمعیت خدمت‌گیر، موقعیت جغرافیایی و نیاز واقعی منطقه بررسی شود. در کنار توسعه فضاهای جدید، بهسازی، بازسازی، مرمت و نوسازی تجهیزات کتابخانه‌های موجود نیز اهمیت دارد.

سرپرست اداره کل امور کتابخانه‌های عمومی استان ایلام با بیان اینکه کتابخانه‌ها دیگر صرفاً محل امانت و بازگشت کتاب یا سالن مطالعه نیستند، خاطرنشان کرد: رویکرد امروز، تبدیل کتابخانه‌ها به محیط‌هایی زنده و پویاست که بتوانند خانواده‌ها، کودکان و گروه‌های مختلف اجتماعی را جذب کنند.

وی گفت: تحقق این هدف به مکان‌یابی مناسب، تجهیزات روزآمد، منابع متناسب با نیاز مخاطبان، فضای جذاب و ارتباط مؤثر کتابداران با مراجعه‌کنندگان نیاز دارد. فعالیت‌های تعاملی و خانواده‌محور نیز می‌تواند زمینه حضور بیشتر مردم در کتابخانه‌ها را فراهم کند.

سنجش سرانه مطالعه نیازمند پژوهش جامع و علمی است

رجبی با اشاره به آمارهای متفاوت درباره سرانه مطالعه در کشور خاطر نشان کرد: نمی‌توان سرانه مطالعه را صرفاً بر اساس میزان امانت کتاب در کتابخانه‌های عمومی یا مطالعه منابع چاپی ارزیابی کرد؛ چراکه امروزه مطالعه کتاب‌های الکترونیکی و استفاده مفید از محتوای فضای مجازی نیز بخشی از رفتار مطالعاتی جامعه را تشکیل می‌دهد. بنابراین ارائه آمارهایی مانند ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ دقیقه مطالعه در روز، بدون انجام پژوهش معتبر و برخورداری از روش علمی مشخص، نمی‌تواند مبنای مناسبی برای برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری باشد.

وی تصریح کرد: در این مسیر باید جامعه آماری، شیوه نمونه‌گیری، پرسش‌نامه و روش گردآوری اطلاعات به‌درستی طراحی شود تا نتایج حاصل، تصویری واقعی از وضعیت مطالعه در استان ارائه دهد.

رجبی با تأکید بر اینکه آمار امانت کتاب به‌تنهایی شاخص کافی برای سنجش میزان مطالعه نیست، گفت: اتکا به شاخص‌های محدود و صرفاً کمی ممکن است به سیاست‌گذاری نادرست منجر شود؛ بنابراین لازم است کیفیت برنامه‌ها، میزان مشارکت واقعی مخاطبان و بازخوردهای فرهنگی نیز مورد توجه قرار گیرد.

بیش از ۲۴ هزار عضو فعال در کتابخانه‌های عمومی استان

وی با اشاره به وضعیت عضویت در کتابخانه‌های عمومی استان خاطرنشان کرد: در حال حاضر بیش از ۲۴ هزار عضو فعال در کتابخانه‌های عمومی ایلام حضور دارند و بیش از نیمی از این اعضا را کودکان و نوجوانان تشکیل می‌دهند.

رجبی با بیان اینکه خانواده‌ها نقش مهمی در شکل‌گیری عادت مطالعه در فرزندان دارند، افزود: کتابخانه و خانواده دو نهاد اثرگذار در رشد فرهنگی کودکان هستند و والدین می‌توانند با اختصاص روزانه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه به مطالعه در خانه، الگویی عملی برای فرزندان خود باشند. همچنین محدود کردن مطالعه کودکان به کتاب‌های درسی کافی نیست و آشنایی آنان با موضوعات متنوع، زمینه تقویت خلاقیت، قدرت تحلیل و تفکر را فراهم می‌کند.

سرپرست اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام با اشاره به تنوع موضوعی منابع کتابخانه‌ها گفت: منابع در ۱۰ رده موضوعی طبقه‌بندی شده‌اند و در برخی حوزه‌ها با توجه به میزان تقاضا، نیاز به تأمین و تقویت منابع وجود دارد. بر همین اساس، نیازسنجی و توزیع متوازن کتاب‌ها باید با جدیت دنبال شود.

وی از مردم و علاقه‌مندان به کتاب دعوت کرد با اهدای کتاب به کتابخانه‌های عمومی در غنی‌سازی منابع مشارکت کنند و افزود: هدف‌گذاری مجموعه، افزایش دسترسی مردم به منابع مطالعاتی و ارتقای ظرفیت کتابخانه‌ها متناسب با جمعیت استان است.

رجبی درباره هزینه عضویت نیز بیان کرد: بالاترین حق عضویت سالانه مربوط به کتابخانه مرکزی استان و حدود ۳۰۰ هزار تومان است. برای دهک‌های پایین درآمدی و خانواده‌های تحت پوشش نهادهای حمایتی از جمله بهزیستی و کمیته امداد نیز تخفیف‌های کامل یا نیم‌بها در نظر گرفته شده است.

توسعه خدمات دیجیتال با راه‌اندازی سامانه‌های جدید

وی با اشاره به ظرفیت سامانه‌های الکترونیکی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور اظهار کرد: سامانه «سامان» امکان جست‌وجوی کتاب در کتابخانه‌های کشور را فراهم کرده است و علاقه‌مندان می‌توانند از طریق آن، محل موجود بودن کتاب موردنظر خود را بررسی و برای دریافت آن اقدام کنند.

رجبی از راه‌اندازی سامانه «همخوان» خبر داد و گفت: کاربران در این سامانه می‌توانند کلیپ‌های معرفی کتاب و فایل‌های صوتی خود را بارگذاری کنند. بخش سیرهای مطالعاتی نیز با توجه به موضوع انتخابی مخاطب، مجموعه‌ای از کتاب‌های پیشنهادی را برای مطالعه معرفی می‌کند.

وی افزود: معرفی کتابخانه‌ها از طریق اطلس‌های جغرافیایی نیز در این سامانه پیش‌بینی شده است و علاقه‌مندان می‌توانند با مشارکت در تولید و انتشار محتوای کتاب‌محور، به گسترش جریان معرفی کتاب در سطح کشور کمک کنند.

ارائه خدمات تخصصی به سالمندان، نابینایان و سایر گروه‌های خاص

سرپرست اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام با اشاره به خدمات ویژه این مجموعه برای گروه‌های مختلف اجتماعی اظهار کرد: سالمندان، زندانیان، نوسوادان و کم‌سوادان، ناشنوایان، نابینایان و کم‌بینایان از جمله گروه‌هایی هستند که خدمات متناسب با نیازهای آنان در کتابخانه‌ها ارائه می‌شود.

وی با اشاره به امکانات بخش نابینایان و کم‌بینایان افزود: در این بخش، تجهیزات و نرم‌افزارهای تخصصی برای تولید فایل‌های صوتی، تبدیل و دسترسی به محتوای متنی و استفاده مستقل از منابع اطلاعاتی فراهم شده است.

رجبی با تأکید بر ضرورت توانمندسازی افراد دارای آسیب بینایی گفت: فراهم کردن امکانات تخصصی در کنار حمایت خانواده و آموزش مناسب می‌تواند از انزوای اجتماعی این افراد جلوگیری کند و زمینه حضور فعال‌تر آنان را در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی و اجتماعی فراهم آورد.

پیشرفت ۷۰ درصدی دو پروژه کتابخانه‌ای در استان

رجبی در ادامه با تشریح وضعیت طرح‌های عمرانی کتابخانه‌های عمومی استان اظهار کرد: پروژه کتابخانه روستایی حاضرمیل در شهرستان دهلران و کتابخانه امام سجاد(ع) در صالح‌آباد، دارای مجوز ماده ۲۳ هستند و پیشرفت فیزیکی هر دو پروژه حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد است. البته بخشی از مشکلات این پروژه‌ها به مطالبات پیمانکاران و روند پرداخت اعتبارات مربوط می‌شود. اداره‌کل راه و شهرسازی به‌عنوان مجری طرح‌ها و مجموعه کتابخانه‌های عمومی به‌عنوان بهره‌بردار، در این زمینه همکاری دارند و پیگیری‌ها برای رفع موانع و تکمیل پروژه‌ها ادامه دارد.

سرپرست اداره کل امور کتابخانه‌های عمومی استان ایلام از اخذ مجوز ماده ۲۳ برای احداث دومین کتابخانه شهر آبدانان خبر داد و گفت: پس از تکمیل مراحل اداری و فراهم شدن مقدمات اجرایی، عملیات احداث این کتابخانه آغاز خواهد شد. همچنین احداث کتابخانه در روستای زیرتنگ بیجنوند شهرستان چرداول در حال گذراندن مراحل اولیه است.

تجهیز و توسعه کتابخانه مرکزی ایلام در دستور کار است

وی با اشاره به برنامه‌های توسعه کتابخانه مرکزی ایلام گفت: این مجموعه در حال حاضر در مرحله پژوهش و طراحی قرار دارد و بیش از ۵۰ خدمت برای آن تعریف شده است؛ با این حال، معماری و ظرفیت فضای موجود پاسخگوی همه این خدمات نیست و به همین دلیل، توسعه و بازطراحی فضاها باید بر اساس نیازهای جدید انجام شود.

رجبی در ادامه یادآوری کرد: تبدیل سالن آمفی‌تئاتر کتابخانه مرکزی به فضای سینمایی برای استفاده عموم مردم و همچنین تبدیل مخزن بسته و طبقاتی بلااستفاده به فضایی برای خلاقیت و پرورش نوجوانان از جمله طرح‌های پیش‌بینی‌شده است.

وی با اشاره به ایده طراحی فضایی با محوریت کشتی برای بخش نوجوانان اظهار کرد: طرح‌های اولیه و توجیهی این برنامه‌ها در حال آماده‌سازی است و برای تحقق آن‌ها باید ضرورت، کارکرد و آثار فرهنگی پروژه‌ها به‌روشنی تبیین شود تا امکان جذب اعتبارات و حمایت‌های لازم فراهم شود.

سرپرست اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام همچنین از ظرفیت خیران برای توسعه فضاهای کتابخانه‌ای یاد کرد و گفت: استفاده از مشارکت خیران و ظرفیت‌های مردمی نیز در برنامه‌ریزی‌های این مجموعه مورد توجه قرار دارد.

تخصیص ۱۰ میلیارد تومان اعتبار برای پنل‌های خورشیدی

وی با اشاره به اعتبارات مصوب حوزه کتابخانه‌های عمومی استان اظهار کرد: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان برای اجرای طرح‌هایی در مرکز استان و شهرستان‌ها اعتبارات مناسبی پیش‌بینی کرده است، اما باید میان اعتبار مصوب و اعتبار تخصیص‌یافته تفاوت قائل شد؛ چراکه اجرای پروژه‌ها به تخصیص و تأمین واقعی منابع مالی وابسته است.

رجبی از پیش‌بینی حدود ۱۰ میلیارد تومان اعتبار برای راه‌اندازی پنل‌های خورشیدی در کتابخانه‌ها خبر داد و گفت: اجرای این طرح می‌تواند در کاهش هزینه‌های برق و هزینه‌های مرتبط با مصرف انرژی، به‌ویژه در فصل تابستان و مناطق گرم استان، مؤثر باشد؛ البته تحقق آن به تخصیص اعتبار بستگی دارد.

احیای کتابخانه‌های سیار در چند شهرستان

وی با اشاره به برنامه توسعه ناوگان کتابخانه‌های سیار استان اظهار کرد: کتابخانه سیار شهر ایلام که با مشارکت سپاه حضرت امیرالمؤمنین(ع) استان راه‌اندازی شده بود، مدتی به دلیل شرایط خاص و حوادث جنگ رمضان از فعالیت بازماند، اما اکنون احیا و مناسب‌سازی شده و قرار است در روزهای آینده خدمات خود را از سر بگیرد. همچنین یک دستگاه کامیونت فورس برای شهرستان چرداول تجهیز شده که در انتظار تأمین نیروی انسانی است. همچنین یک دستگاه کامیونت دیگر برای شهرستان هلیلان در اختیار مجموعه قرار دارد که آماده‌سازی کابین و تجهیزات آن باید انجام شود.

سرپرست اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام ادامه داد: یک دستگاه کامیون فورس با تجهیزات کامل نیز از محل اعتبارات ملی نهاد به شهرستان آبدانان اختصاص یافته است که در صورت تحویل خودرو، برنامه افتتاح و آغاز فعالیت آن در ایام هفته کتاب پیش‌بینی شده است.

تأکید بر تعامل شهرداری‌ها در پرداخت سهم نیم‌درصدی کتابخانه‌ها

وی با اشاره به سهم نیم‌درصدی شهرداری‌ها از درآمدهایشان برای کتابخانه‌های عمومی گفت: براساس قانون، شهرداری‌ها مکلف‌اند نیم‌درصد از درآمدهای خود را به کتابخانه‌های عمومی اختصاص دهند و این منابع در تأمین هزینه‌های جاری و استمرار فعالیت کتابخانه‌ها نقش مهمی دارد.

رجبی با بیان اینکه میزان همکاری شهرداری‌ها در پرداخت این سهم متفاوت است، افزود: برخی شهرداری‌ها به‌موقع به تعهدات خود عمل می‌کنند که شایسته قدردانی است؛ در مقابل، برخی نیز به دلایل مختلف از جمله محدودیت‌های درآمدی، در پرداخت این سهم با مشکل مواجه‌اند.

وی ادامه داد: اگرچه سازوکار قانونی برای وصول این سهم پیش‌بینی شده است، ترجیح مجموعه کتابخانه‌های عمومی استان، پیگیری موضوع از مسیر تعامل و همکاری با شهرداری‌هاست؛ چراکه کتاب و کتاب‌خوانی بخشی از مسئولیت فرهنگی مدیریت شهری محسوب می‌شود.

سرپرست اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان ایلام با اشاره به نقش شهرداری‌ها در توسعه زیرساخت‌های فرهنگی گفت: شهرداری‌ها در کنار وظایف عمرانی و خدمات شهری، می‌توانند با حمایت از کتابخانه‌ها و توسعه فضاهای کتاب‌محور، در ارتقای فرهنگ مطالعه و دسترسی شهروندان به خدمات فرهنگی نقش‌آفرینی کنند.

رجبی با اشاره به محدود بودن منابع درآمدی کتابخانه‌های عمومی اظهار کرد: بخش مهمی از منابع این مجموعه از محل اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای برای تأمین و تجهیز کتابخانه‌ها و بخش دیگری از محل حق عضویت اعضا تأمین می‌شود؛ در حالی که بسیاری از اعضا، به‌ویژه خانواده‌های تحت پوشش نهادهای حمایتی، از تخفیف‌های کامل یا نیم‌بها برخوردارند.

انتهای پیام

آخرین اخبار استان‌ها