محوطههای تاریخی، تنها مجموعهای از تپهها، آثار و بقایای بجا مانده از گذشته نیستند، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی هر سرزمین به شمار میروند که روایتگر شیوه زندگی، تمدن و پیشینه مردمانی هستند که قرنها پیش در این سرزمین زیستهاند، در گوشه و کنار چهارمحال و بختیاری نیز محوطههایی تاریخی وجود دارد که هر کدام میتوانند دریچهای به شناخت گذشته این منطقه باشند، آثاری ارزشمند که حفاظت از آنها، نه تنها برای حفظ میراث گذشتگان، بلکه برای انتقال هویت تاریخی به نسلهای آینده ضرورتی انکارناپذیر است.
محوطه و تپه باستانی قلعهگلی در روستای افغان، واقع در دشت خانمیرزا، یکی از این یادگارهای تاریخی است که نشانههایی از ادوار مختلف تاریخی را در دل خود جای داده است، این محوطه که آثار و شواهد باستان شناختی آن به دورههای پیش از تاریخ، ایلام میانه و دوران اسلامی بازمیگردد، بخشی از گنجینه پنهان تاریخ این استان محسوب میشود، گنجینهای که صیانت از آن نیازمند توجه جدی، حفاظت مستمر و جلوگیری از هرگونه تعرض و تخریب است، با این حال، اهمیت چنین محوطههایی زمانی به درستی نمایان میشود که بدانیم هرگونه آسیب به آنها میتواند بخشی از شواهد غیرقابل جایگزین تاریخ را برای همیشه از بین ببرد، همچنین این محطوطه به ثبت ملی نیز رسیده است.

علیاصغر نوروزی، باستانشناس امروز سهشنبه ۲۶ آبان در حاشیه بازدید از محوطه باستانی قلعهگلی در جمع خبرنگاران با اشاره به محوطه تاریخی قلعهگلی در چهارمحال و بختیاری، اظهار کرد: این محوطه باستانی در روستای قلعه افغان واقع شده و حدود ۱۵ هکتار وسعت دارد که از این میزان، نزدیک به چهار هکتار آن را تپه باستانی تشکیل میدهد، ارتفاع این تپه حدود ۲۵ متر است.
وی با اشاره به پیشینه شناسایی محوطه باستانی قلعه گلی، افزود: این تپه باستانی، پیش از انقلاب اسلامی شناسایی شده بود، اما آثار آن در به صورت کامل مورد مطالعه قرار نگرفت، در سال ۱۳۷۵، گمانهزنی با هدف تعیین حریم محوطه انجام شد که در جریان آن، وسعت و اهمیت این محوطه باستانی مشخص شد، همچنین کشف یک کتیبه میخی، بر اهمیت تاریخی این محوطه افزوده است.
نوروزی با بیان اینکه محوطه قلعهگلی مهمترین و بزرگترین محوطه باستانی چهارمحال و بختیاری به شمار میرود، بیان کرد: بر اساس مطالعات انجامشده، تپه باستانی حاصل انباشت بقایای زندگی انسان، خانهها و ساختمانهایی است که در دورههای مختلف تاریخی در این مکان ساخته شدهاند، بناهایی که پس از تخریب، بار دیگر در همان محل تجدید بنا شدهاند.
وی با بیان اینکه بر اساس شواهد موجود، قدمت آثار شناساییشده در این محوطه به حدود هفت هزار سال پیش میرسد، گفت: انتظار میرود با تکمیل مطالعات، پیشینه تاریخی این محوطه به دورههای قدیمیتری نیز برسد، این مکان در طول دورههای مختلف تاریخی بارها مورد استفاده قرار گرفته و در برخی مقاطع، از مراکز مهم منطقه به شمار میرفته است.
نوروزی در خصوص جایگاه محوطه قلعهگلی در دوران پیش از تاریخ، توضیح داد: در فاصله حدود ۷۰۰۰ هزار سال پیش، قلعهگلی به دلیل وسعت و اهمیت خود، یک محوطه مرکزی محسوب میشد و فعالیتهای مختلفی در آن جریان داشت، وجود کورههای سفالگری از جمله شواهد فعالیتهای انجام شده در این محوطه در آن دوره است.
این باستانشناس با اشاره به آثار به دست آمده در محوطه باستانی قلعهگلی از دوره ایلامی، اظهار کرد: دوره ایلامی به دورههای ایلام قدیم، میانه و جدید تقسیم میشود و تاکنون بخش عمده آثاری که در این محوطه شناسایی کردهایم، به دوره ایلام قدیم و میانه تعلق دارد، همچنین بر اساس نوشتهها و کتیبههای میخی کشف شده، یکی از پادشاهان دوره ایلام میانه نذرهایی را در این مکان و به واسطه معبدی که در آن شناسایی شده، برای سلامتی خود و خانوادهشان تقدیم کرده بود، این موضوع نشان دهنده جایگاه و اهمیت این محوطه در آن دوران است، بهگونهای که پادشاه ایلام برای انجام مناسک مذهبی به این مکان مراجعه میکرده است.
وی تصریح کرد: شواهد و مطالعات انجام شده نشان میدهد این محوطه از نظر سیاسی نیز جایگاه مهمی داشته و در دورهای، بهعنوان یک مرکز اداری و سیاسی در منطقه ایفای نقش میکرده است، همچنین شواهد حاکی از آن است که چند نسل از پادشاهان به قلعهگلی رفتوآمد داشتهاند و این محوطه در کنترل و اداره بخش مهمی از منطقه زاگرس مرتفع نقش داشته است.
این باستانشناس با اشاره به جایگاه تاریخی این محوطه تاریخی، گفت: قلعهگلی در دوره ایلامی از مراکز مهم منطقه بوده، اما پس از آن در مقطعی با افول مواجه شده بود، با این حال شواهد نشان میدهد این مکان در دوره اسلامی نیز بار دیگر نقش مرکزی مهمی داشته است.
نوروزی در پایان خاطرنشان کرد: مطالعات و کاوشهای باستانشناسی در محوطه قلعهگلی همچنان در حال انجام است و در این بررسیها، دورههای مختلف تاریخی آن مورد مطالعه قرار میگیرد.


انتهای پیام