سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ | ۲۰:۳۴
آیت‌الله العظمی وحید خراسانی از نوادر شخصیت‌های علمی جهان تشیع بود

حجت‌الاسلام سروش:

آیت‌الله العظمی وحید خراسانی از نوادر شخصیت‌های علمی جهان تشیع بود

استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم، مرحوم آیت‌الله العظمی وحید خراسانی، این مرجع فقید را از نوادر شخصیت‌های علمی حوزه‌های علمیه و جهان تشیع دانست و به تشریح ابعاد مختلف زندگی علمی و اخلاقی وی پرداخت.

حجت‌الاسلام والمسلمین هادی سروش ـ استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم ـ در گفت‌وگو با ایسنا، با تسلیت رحلت آیت‌الله العظمی وحید خراسانی، اظهار کرد: استاد معظم آیت‌الله وحید خراسانی از نوادر شخصیت‌های علمی حوزه‌های علمیه و بلکه جهان تشیع بود که دفتر زندگی ایشان مملو از صفحات نورانی است و نشان از موفقیت ایشان در عرصه‌های مختلف حوزوی، علمی، روحانیت و مرجعیت دارد.

 شروع موفقیت آمیز از تحصیل و تبلیغ
 

وی با اشاره به دوران تحصیل این مرجع فقید تصریح کرد: ایشان در وقت تحصیل به عنوان یک طلبه بسیار موفق چه در مشهد و چه در نجف مطرح بودند و در دوران کوتاهی نیز به عنوان یک خطیب توانا در کل ایران و بعضی از کشورهای مجاور، یک مبلغ قوی در دوران جوانی بوده‌اند. بعدها ایشان تبلیغ در ان سطح وسیع و پر جاذبه را رها کرد و ممحض در درس و بحث و تدریس شد که خود داستان خاصی دارد.

تدریس خارج فقه و اصول

این استاد حوزه علمیه قم، مهم‌ترین صفحه از دفتر زندگی آیت‌الله وحید خراسانی را دوران شروع تدریس درس خارج فقه و اصول دانست و گفت: ایشان پس از بازگشت از نجف در حدود ۶۰ سال تدریس خارج فقه و اصول داشتند که از مشهد شروع شد و بعد به قم رسید. و درس خارج فقه و اصول را از مدرسه خان شروع کردند، سپس در اوائل انقلاب در مسجد سلماسی و بعد هم در مسجد اعظم ادامه دادند.

کمیّت و کیفیت درس خارج استاد معظم​​​​​​

وی با اشاره به کمیت و کیفیت درس این مرجع فقید اظهار کرد: از نظر کمیت، تقریباً مسجد اعظم قم پر می‌شد و حضور طلاب و فضلای چشم‌گیر بود؛ صبح‌ها اصول می‌فرمودند و بعد از ظهرها فقه. اصول مفصلی را در دوره‌ای که خاتمه آن را ما به یاد داریم حدود ۱۷ سال به طول انجامید و دوره بعدی را شروع نمودند بنده از جلد دوم خارج کفایه الاصول خدمتشان بودم. از نظر کمیت می‌توان به صورت قطعی قضاوت کرد که اکثر قریب به اتفاق اساتید حوزه علمیه قم به محضر ایشان رسیده‌اند و از درس ایشان استفاده کرده‌اند و من کمتر کسی را از میان اساتید می‌شناسم که در درس آیت‌الله وحید شرکت نکرده باشد.

​​​

سه خصوصیت بارز در کیفیت تدریس آیت الله وحید​​​​​​

حجت الاسلام سروش در ادامه کیفیت درس این استاد را در سه بخش خلاصه کرد و افزود: اولاً قدرت بیان ایشان کم‌نظیر بود و مطالب را به صورت بیان خیلی زیبایی مطرح می‌کردند؛ نکته دوم؛ نظم ایشان در ارائه بحث‌های علمی بود؛ وقتی وارد یک فرع و یا یک قسمتی می‌شدند به بهترین شکل همان قسمت را تبیین می‌کردند و از آن خارج می‌شدند؛ نکته سوم؛ احاطه ایشان به چندین مبنای اصولی و فقهی بود. ایشان به مبانی شیخ انصاری، آخوند خراسانی، میرزای نائینی و محقق اصفهانی و محقق عراقی که جملگی از بزرگان علم اصول بودند، احاطه کامل داشتند، و یکی از جذابیت‌های درس ایشان همین احاطه به انظار مختلف فقیهان و اصولیین بود که جاذبه خوبی در درس ایجاد می‌کرد.



درس فقه آیت الله وحید خراسانی

وی ادامه داد: در فقه هم که ما کتاب البیع و خیارات را خدمت ایشان می‌رفتیم، احاطه خوبی به مبانی شیخ اعظم در بحث‌های معاملات داشتند و مرحوم میرزای نائینی و محقق اصفهانی را مطرح می‌کردند و گاهی هم مباحثی از استادشان آقای خویی را بیان می‌کردند؛ اما من بیشتر گمان می‌کنم که گرایش ایشان، در عین حالی که خودشان صاحب مکتب و سبک در فقه و اصول بودند، بیشتر به مرحوم میرزای نائینی و بعد هم محقق اصفهانی بود. مهم این بود که ما درس متوجه می‌شدیم میتوان حرف بزرگان را شنید و توانایی پیدا و آن را نورد نقد و بررسی قرار داد.



ارادت به اهل بیت(ع) و تبیین برهانی فضائل اهلبیت(ع)

این استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم، صفحه دیگر از دفتر عمر با برکت آیت‌الله وحید خراسانی را مربوط به اهل بیت(ع) دانست و اظهار کرد: ایشان ارادت خاصی به اهل بیت داشتند و مانند دیگر علما و مراجع در این زمینه از هیچ کوششی دریغ نمی‌کردند. نکته‌ای که ما در زمینه اهل بیت خیلی از ایشان استفاده کردیم، تبیین فضایل اهل بیت به شکل برهانی و استدلالی بود.



تبیینِ علمی جایگاه ائمه اطهار (ع) ‌ به‌وسیله روایات

وی توضیح داد: ما وقتی به متون روایات و احادیث مراجعه می‌کنیم، در زمینه ولایت اهل بیت، محبت به اهل بیت و مقامات اهل بیت مطالب فوق العاده‌ای می‌بینیم که نیاز به تثبیت علمی و برهانی دارد، مانند؛ فضائل امیرالمؤمنین (ع)، جایگاه حضرت زهرا(س) در خلقت نوری، یا در مورد خصوصیات حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، ویا مقام علمی امام صادق(ع)، و یا مراتب فضیلت و وساطتِ فیض بودنِ حضرت بقیه‌الله(عج) که تماماً مورد اعتقاد یک شیعه است. استاد تاکید داستند که در هر مناسبتی این فضائل را مطرح کنند.

 

فضائل اهلبیت(ع) را از تعبُد به تعقُل می‌آورد
 

خصوصیت استاد آیت‌الله وحید این بود که روایاتی را که به شکل نقل در متون روایی درباره فضایل اهل بیت، محبت و سیره آن‌ها داریم، به عقل می‌کشاندند؛ یعنی آنچه در تعبدیات بود، ایشان تعبد را وارد تعقل می‌کردند و این خیلی مهم است که کسی بتواند تعبد را وارد تعقل کند؛ یعنی باورهای دینی را به میدان عقل بکشاند و عقل را در برابر آن باورهای دینی به صورت استدلالی و برهانی به تسلیم وادارد. طبیعتاً برای یک انسان عقل‌گرا شنیدن سخنان ایشان در مورد فضایل اهل بیت جاذبه داشت.

 

تثبیت روایات ولایت بوسیله قرآن
 

سروش افزود: از همین جاست که برای تبیین فضایل اهل بیت، مناقب ائمه اطهار(ع) و آنچه در خصوص بعضی از ائمه مثل حضرت اباعبدالله و عزاداری و زیارت ایشان در روایات داریم، ایشان این‌ها را با قرآن تطبیق می‌نمودند و بر اساس آیات قرآن نتیجه‌گیری می‌کردند؛ برای کسی هم که به قرآن توجه داشت و تلاشش این بود که بتواند باورها را با قرآن تثبیت کند، فرمایشات مرحوم استاد آیت‌الله وحید بسیار دلنشین بود.

 

مراتب اخلاقی آیت الله وحیدخراسانی
 

وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به مراتب اخلاقی این مرجع فقید تصریح کرد: در رابطه با آیت‌الله وحید خراسانی نمی‌توان از مقام علمی ایشان یعنی فقه و اصول، و از گرایشات مربوط به فضایل اهل بیت(ع) و برهانی کردن فضایل اهل بیت صحبت کرد اما از مراتب اخلاقی ایشان صحبت نکرد؛ آیت‌الله وحید از چهره‌های ارزشمند اخلاقی بودند. ما در طول سال‌هایی که خدمتشان می‌رفتیم، یک بار پیش نیامد که کوچک‌ترین حرکت یا سخن یا اشاره کم‌رنگی از نظر اخلاقی از ازایشان ببینیم؛ همواره ایشان را با طمأنینه، با وزانت و با آن ادبی که در شخصیت ایشان بود، مواجه بودیم.



خاطره‌ای از حضرت استاد

این استاد حوزه علمیه قم با ذکر خاطره‌ای از سیره اخلاقی آیت‌الله وحید خراسانی گفت: به یاد دارم که استاد معظم آیت‌الله وحید فرزند برومندی داشتند که به رحمت خدا رفت؛ ایشان درس را برای تشییع و مراسم فرزندشان یک روز تعطیل کردند و روز بعد که برای درس آمدند، گویا اصلاً چنین حادثه تلخی برای این پدر پیش نیامده بود؛ اینقدر با طمأنینه، مسلط به مباحث و مانند روزهای گذشته درس را ادامه دادند. اما در کنار این رخداد، رخداد دیگری را هم دیدیم؛ یک آقای بزرگواری بود که سال‌ها مسئولیت تنظیم صدا و قرار دادن میکروفون برای ایشان را در درس داشت و به صورت غیرمترقبه از دنیا رفت. یک روز که ساعت ۸ صبح درس خارج اصول تشکیل شد و اعلام شد که آن بزرگوار از دنیا رفته، چهره آیت‌الله وحید آن روز بسیار ناراحت و افسرده بود؛ تفاوت این دو رخداد برای ما که هم رحلت فرزند ایشان را دیدیم و هم رحلت آن شخصی که میکروفون را برای ایشان آماده می‌کرد، بسیار آشکار بود و این نشان از مراتب بلند اخلاقی در مرحله صبر و تسلیم استاد معظم آیت‌الله وحید داشت.

استاد فقه و فلسفه حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در مجالست‌های خصوصی هم مانند مجالست عمومی، مراتب فضل و کمال و اخلاق ایشان کاملاً قابل مشاهده بود؛ بنده در یک مورد نشست خصوصی که با ایشان داشتم که لطف و محبت و شاگردپروری در کلام و نگاه ایشان موج می‌زد. به هر جهت، آیت‌الله وحید در تدریس، در تبیین مبانی فقهی و اصولی، در شاگردپروری، در برهانی کردن فضایل اهل بیت و تطبیق آن‌ها به وسیله قرآن و تثبیت آن‌ها به وسیله قرآن، و در مراتب اخلاقی، قابل توجه همه حوزه‌های علمیه و همه فضلای حوزه، برای همیشه خواهد ماند.

انتهای پیام

# فرهنگی و هنری

آخرین اخبار فرهنگی و هنری