داود لطیفی شامگاه سهشنبه ۲۶ آبان در جلسه سی وچهارمین هفته کتاب، کتابخوانی و کتابدار که با همکاری اداره کتابخانه های عمومی شهرستان بابل با کتابخانه آیت الله روحانی بابل تحت عنوان تاریخچه نمایش های آئینی و سنتی برگزار شد اظهارکرد: امسال این مناسبت در سطح استان با برنامههای مختلفی همراه بود و در بابل نیز با همکاری میراث فرهنگی، اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، اداره کتابخانهها و دیگر مجموعهها برنامههای خوبی برگزار شد.
وی با بیان اینکه موضوع هنرهای نمایشی و آیینی در بابل گسترده و در عین حال دشوار است، افزود: نباید تنها به آنچه در گذشته انجام شده بسنده کنیم، بلکه باید این مسیر را ادامه دهیم و ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی شهر را برای آیندگان ثبت و معرفی کنیم.
این پژوهشگر بابلی با اشاره به نقش آیینها در انتقال ارزشها از پیشینیان به آیندگان و ایجاد تعادل اخلاقی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در جامعه گفت: جشن نوروز نمونهای بارز از این انتقال ارزشهاست که کارکرد آموزشی و معنایی بسیاری دارد.
وی ادامه داد: نوروز تنها جشنی است که ماهیت همگانی دارد و تمامی اقشار جامعه، فارغ از جایگاه طبقاتی یا ایدئولوژیک، در آن مشارکت میکنند.

لطیفی با اشاره به تنوع آیینهای ایران از آذربایجان تا خوزستان، به آیینهای بابل و مازندران پرداخت و گفت: در مازندران آیینهای متنوعی مانند آیینهای بارانخواهی و استفاده از عروسکهای سنتی در برخی مناطق وجود دارد که خوشبختانه با تلاش فرهنگدوستان در حال احیا شدن هستند.
وی با اشاره به ریشههای نمایشی محرم و تعزیه در بابل افزود: بابل یکی از قدیمیترین مراکز اجرای تعزیه در ایران است در این زمینه، پژوهشهایی نظیر پایاننامه مهدی روشنضمیر طبری در سال ۱۳۷۸ درباره جایگاه تعزیه در بابل انجام شده است که به مکانها و خاندانهای فعال در این حوزه اشاره دارد.
لطیفی با مرور تاریخچه فعالیتهای خود در حوزه نمایش و مستندسازی از دهه ۶۰ و ۷۰ شمسی، بر اهمیت ثبت وقایع در قالب خبر و اسناد تأکید کرد و گفت: اخباری که در مطبوعات منتشر میشوند، در سندیت یافتن رویدادهای منطقه نقش مهمی دارند.
وی با اشاره به ریشههای کهن آیینها در ایران باستان، به تقویم جشنهای تاریخی ایران از فروردین تا پایان سال اشاره کرد و آنها را نمادهای پیوند انسان با طبیعت و ارزشهای انسانی برشمرد.
تامل در پیوند هویت یکتاپرستی ایرانی و بازآفرینی سوژههای آیینی در هنر و سینما
وی با اشاره به ریشههای یکتاپرستی در تاریخ ایران، بر ضرورت بازآفرینی سوژههای آیینی در قالب آثار سینمایی و نمایشی اشاره و نسبت به فقدان مستندات و اسناد مربوط به نمایشهای سنتی هشدار دادند.
وی افزود: برخلاف برخی ادعاها، ایران همواره با مفهوم یکتاپرستی گره خورده است. این ویژگی که در دوران باستان معنای خاص خود را داشته و در دوران اسلامی نیز تداوم یافته، زیربنای اصلی سوژههای فرهنگی و هنری کشور محسوب میشود.
لطیفی تصریح کرد: سوژههای آیینی از قالب نمایشهای خیابانی و تعزیهها، مسیر موفقیتآمیزی را برای ورود به سینما و تلویزیون طی کردهاند. آثار برجستهای همچون «رنگ خدا»، «روز واقعه» و سریالهای مذهبی، نمونههایی از بازآفرینی موفق این سوژهها در قالبهای نوین هستند که توانستهاند از پایگاههای آیینی خود، روایتهای داستانی قدرتمندی خلق کنند.
این محقق مسائل فرهنگی خاطرنشان کرد: متأسفانه بسیاری از اسناد، تصاویر و نمایشنامههای مربوط به اجراهای آیینی در طول سالیان گذشته از دست رفته یا به سختی در دسترس قرار میگیرند لذا برای جلوگیری از فرسایش این میراث، فرآیند مکتوبسازی و ثبت اسناد مرتبط با نمایشهای آیینی در اولویت برنامههای فرهنگی قرار گیرد تا از این ظرفیت ارزشمند در تولیدات آتی استفاده شود.
انتهای پیام