سینا سهیلیفر در گفتوگو با ایسنا درباره روند فعالیت انتشارات جهاد دانشگاهی در سالهای گذشته و تغییرات اخیر آن اظهار کرد: با افتتاح شعبه جدید کتابفروشی در سال جاری، نشستها و حضور فرهنگی مجموعه در سطح شهر پررنگتر شده است. در حوزه نشر نیز تلاش کردهایم به سمت کتابهای عمومیتر با مخاطب عامتر برویم و با تغییر در جنس تولیدات و توجه بیشتر به طراحی کتاب، آثار متفاوتتری منتشر کنیم. امیدواریم این تغییرات در محصولاتی که بهزودی عرضه میشوند، نمایان شود.
وی درباره ورود انتشارات جهاد دانشگاهی به حوزه کتابهای کشاورزی و محیطزیست تصریح کرد: در ابتدای فعالیت انتشارات، محمدحسین خواجهحسینی، رئیس وقت جهاد دانشگاهی با توجه به تخصص و ارتباطات خود در حوزه کشاورزی، زمینه ورود به این حوزه را فراهم کرد. در ادامه نیز اهمیت پرداختن به موضوعات مرتبط با مسائل کشور موجب شد این مسیر از سوی مدیران بعدی انتشارات ادامه یابد و تقویت شود.
سهیلیفر درباره روند بررسی و پذیرش کتابها در انتشارات جهاد دانشگاهی خراسان رضوی بیان کرد: با افزایش تنوع کتابها، آثار میانرشتهای را نیز برای بررسی اولیه میپذیریم. پس از ارزیابی موضوع، اثر به مرحله داوری علمی میرسد. داور متناسب با موضوع کتاب و با مشورت استادان انتخاب میشود. همزمان، دفتر نشر نیز کتاب را از نظر بازار ارزیابی میکند؛ از جمله اینکه آیا اثر مشابهی در بازار وجود دارد، قیمت کتابهای مشابه چقدر است، آثار ترجمهشده چه ویژگیهایی دارند و کتاب پیشنهادی چه مزیتی میتواند داشته باشد.

وی افزود: نتیجه داوری علمی و ارزیابی بازار در قالب دو فرم آماده میشود و همراه با بخشی از کتاب در شورای انتشارات مطرح میشود. اعضای شورا پس از بررسی و تبادل نظر، درباره انتشار یا منتشرنشدن اثر تصمیم میگیرند.
مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی درباره میزان دقت ارزیابیها تصریح کرد: به دلیل محدودیت توان لجستیکی و نیروی انسانی، باید میان انتشار تعداد زیادی کتاب معمولی و انتشار تعداد کمتری کتاب باکیفیت انتخاب کنیم. این شرایط ما را به سمت سختگیری بیشتر در انتخاب آثار و چاپ کتابهای باکیفیتتر سوق داده است. به نظر وی، تشخیصهای ما در این زمینه تا حد زیادی به واقعیت نزدیک است.
اگر یک فعالیت فرهنگی به پایداری اقتصادی نرسد، موفقیت آن کاهش مییابد
سهیلیفر همچنین درباره ضرورت پایداری اقتصادی در فعالیتهای فرهنگی خاطرنشان کرد: فعالیت فرهنگی نیز باید پیوست اقتصادی داشته باشد. اگر یک فعالیت فرهنگی نتواند به پایداری اقتصادی برسد، احتمال موفقیت و تداوم آن کاهش مییابد.
وی با اشاره به اقدامهای انجامشده برای افزایش درآمد کتابفروشی بیان کرد: برای رسیدن به درآمد پایدار، سبد محصولات کتابفروشی را گسترش دادهایم. تنوع بیشتر محصولات باعث میشود گروههای مختلفی از مشتریان به کتابفروشی مراجعه کنند و نوسان درآمد در طول سال کاهش یابد.

سهیلیفر ادامه داد: در حوزه نشر کار دشوارتر است؛ زیرا انتشارات ما تخصصی است و در شهرستان فعالیت میکند. برای افزایش دسترسی مخاطبان به کتابها، با مراکز پخش مختلف ارتباط گرفتهایم و با چند مرکز پخش قرارداد بستهایم. همچنین همکاری با مجموعه «ایرانکتاب» را آغاز کردهایم.
وی از امضای قراردادی با ایرانکتاب خبر داد و اظهار کرد: قرارداد چاپ بهدرخواست یا POD (Publication on Demand) را با این مجموعه امضا کردهایم. بر اساس این روش، کتابهایی که چاپ آنها تمام شده و نسخه فیزیکیشان در دسترس نیست، در صورت درخواست مشتری بهصورت تکنسخه چاپ میشوند. فایل کتاب از سوی ما در اختیار ایرانکتاب قرار میگیرد و آن مجموعه مراحل چاپ و ارائه کتاب را انجام میدهد. این روش، با وجود سهم درآمدی کمتر، امکان فروش دوباره کتابهای قدیمی و چاپتمام را فراهم میکند.
مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی درباره برنامههای این مجموعه برای معرفی و فروش کتابها پیش از انتشار افزود: یکی از برنامههایی که در حال پیگیری آن هستیم، برگزاری کمپین و پیشفروش کتاب پیش از تکمیل فرایند تولید است. در این روش، کتاب پیش از چاپ به مخاطبان معرفی میشود و بخشی از سفارشها از قبل دریافت میشود.
وی در ادامه تصریح کرد: این کار به ما کمک میکند تیراژ مورد نیاز را بهتر پیشبینی کنیم و در صورت فروش اولیه مناسب، کتاب را با تیراژ بالاتری چاپ کنیم تا هزینه تولید کاهش یابد. وقتی سفارشگیری پیش از چاپ انجام شود، پیشبینی تقاضا دقیقتر خواهد بود و میتوان برای تولید کتاب برنامهریزی مناسبتری داشت.
شیوه ارتباط مخاطبان با کتاب تغییر کرده است
سهیلیفر، درباره کاهش رونق نمایشگاههای کتاب بیان کرد: شیوه ارتباط مخاطبان با کتاب و دسترسی به اطلاعات تغییر کرده است. ابزارهای اینترنتی و هوش مصنوعی به مخاطبان کمک میکنند تا درباره کتابها جستوجو کنند و اطلاعات مورد نیازشان را به دست آورند. با این حال، به نظر میرسد یکی دیگر از عوامل کاهش استقبال، افت کیفیت برگزاری نمایشگاهها در سالهای اخیر بوده است.
وی ادامه داد: پس از دوران کرونا برخی ناشران شاخص در نمایشگاهها حضور نیافتند و این مسئله بر کیفیت و تنوع کتابهای عرضهشده تأثیر گذاشت. وقتی ناشران مهم و کتابهای متنوع حضور نداشته باشند، نمایشگاه بخشی از جذابیت خود را برای مخاطب از دست میدهد. با این حال، مخاطبان همچنان به فضاهای حضوری و رویدادهای فرهنگی خوب علاقهمندند. مجموعه ما نیز نشستها و برنامههای حضوری برگزار میکند و استقبال مخاطبان نشان میدهد که نیاز به چنین فضاهایی همچنان وجود دارد.
مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به کاهش خرید کتابهای دانشگاهی اظهار کرد: انتشارات دانشگاهی معمولاً کتابهایی منتشر میکند که دانشجویان در طول تحصیل برای مطالعه یا استفاده بهعنوان منبع به آنها نیاز دارند؛ اما خرید این کتابها از سوی دانشجویان بهشدت کاهش یافته و به صفر میل میکند. ممکن است دانشجو کتاب عمومی بخرد، اما خرید کتاب دانشگاهی و مرجع بسیار کمتر شده است. ما نیز بهعنوان ناشر دانشگاهی باید این وضعیت را در تصمیمگیری درباره انتشار کتابها در نظر بگیریم.
وی درباره قیمت برخی کتابهای دانشگاهی نیز افزود: کتابهای حوزه پزشکی از جمله منابع گرانقیمت دانشگاهی هستند و قیمت برخی از آنها به چندین میلیون تومان میرسد.
وی درباره نشستهای مستمر کتابفروشی جهاددانشگاهی خراسان رضوی اظهار کرد: نشستهای متنوعی در حوزههای کودک، روانشناسی، مسائل شهری، نقد فیلم و کتابخوانی با همکاری گروههای مختلف فرهنگی و سازمانهای مردمنهاد برگزار میشود. باشگاه کتابخوانی سازمان دانشجویان نیز از دیگر برنامههایی است که در این مجموعه فعالیت دارد.
مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی در ادامه خاطرنشان کرد: انتشارات جهاددانشگاهی خراسان رضوی نشستهای تخصصی خود را نیز در حوزه کشاورزی و محیطزیست با عنوان «بومدرنگ» برگزار میکند. این برنامهها متناسب با موضوع بهصورت دورهای برنامهریزی میشوند. همچنین تلاش کردهایم با بررسی فرایندهای کاری، ایرادهای احتمالی را شناسایی و اصلاح کنیم.
دسترسی آسان به متنهای نوشتاری و انتشار نسخههای الکترونیکی کتابها، شیوه مطالعه را تغییر داده است
در ادامه، رضا نیکذات، مسئول نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به عوامل کاهش مطالعه کتاب بیان کرد: عوامل مختلفی در این روند نقش داشتهاند که یکی از مهمترین آنها گسترش فضای مجازی است. دسترسی سریع و آسان به متنهای نوشتاری و انتشار نسخههای الکترونیکی کتابها، شیوه مطالعه را تغییر داده است؛ با این حال، مطالعه در فضای مجازی معمولاً تمرکز کمتری نسبت به مطالعه کتاب کاغذی دارد و مخاطب ممکن است صفحات را با سرعت بیشتری مرور کند.
وی افزود: به نظر میرسد علاقه بسیاری از مخاطبان به مطالعه کتاب کاغذی دوباره در حال افزایش است. مخاطب امروز به فضایی آرام نیاز دارد تا از آشفتگی فضای دیجیتال فاصله بگیرد و لذت مطالعه را به شیوهای که پیشتر تجربه میکرد، دوباره به دست آورد؛ ازاینرو، نشانههایی از افزایش استقبال از کتابهای کاغذی دیده میشود.
نیکذات درباره عرضه نسخههای الکترونیکی و صوتی کتابها تصریح کرد: حدود سه سال پیش تصمیم گرفتیم در کنار نسخه کاغذی، قالبهای دیگر کتاب را نیز توسعه دهیم. نخستین اقدام، انتشار نسخه الکترونیکی برخی از کتابهای شاخص بود. در این زمینه با پلتفرم فیدیبو همکاری میکنیم و این پلتفرم، نسخههای الکترونیکی را رمزگذاری میکند تا از انتشار غیرقانونی کتابها جلوگیری شود.

وی ادامه داد: تعدادی از کتابها را نیز به نسخه صوتی تبدیل کردهایم؛ زیرا بسیاری از مخاطبان ترجیح میدهند هنگام استراحت، رانندگی یا پیادهروی به کتاب گوش دهند. تلاش کردیم این آثار با خوانش مناسب و دقیق آماده شوند و نسخههای صوتی آنها از طریق فیدیبو در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.
مسئول نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی بیان کرد: برخی از گویندگان کتابهای صوتی ما از علاقهمندان آثار بودهاند و بدون دریافت دستمزد در ضبط آنها مشارکت کردهاند. کتابهای امسال این مجموعه شامل نیایشهای پیامبر، کاربردی آمار کشاورزی، اختر فیزیک (جلد ۱)، اختر فیزیک (جلد ۲)، انداختن نردبان، تفکر سیستمی، میکروبوک بازی و فیزیولوژی گیاهان (جلد ۱ و ۲) است؛ همچنین یکی از آثار بهشکل میکروبوک، یعنی نسخهای خلاصهشده و صوتی، آماده شده است که محتوای کتاب را در حدود ۳۰ دقیقه ارائه میدهد.
نیکذات همچنین با اشاره به بازخورد مخاطبان درباره این آثار اظهار کرد: برخی از کتابهای صوتی را رایگان منتشر کردهایم، برای نمونه، یکی از کتابهای ما درباره مصرف بیرویه آب است که آن را با هدف دسترسی و بهرهمندی بیشتر مخاطبان بهصورت رایگان در اختیارشان قرار دادیم. گزارشها و بازخوردهایی که دریافت کردهایم نشان میدهد این آثار با استقبال خوبی روبهرو شدهاند. کتابهای صوتی و پادکستهایی که کتابها را معرفی میکنند نیز در میان مخاطبان طرفداران زیادی دارند.
وی درباره قیمت نسخههای مختلف کتاب نیز افزود: بر اساس رویهای که میان ناشران رایج است، قیمت نسخه الکترونیکی معمولاً حدود یکسوم قیمت نسخه کاغذی است. قیمت نسخه صوتی نیز به عواملی مانند گوینده، کیفیت تولید و ناشر بستگی دارد و معمولاً از حدود نصف قیمت نسخه کاغذی تا نزدیک به قیمت پشت جلد آن متغیر است.
مسئول نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی بیان کرد: برخی از گویندگان کتابهای صوتی ما از علاقهمندان آثار بودهاند و بدون دریافت دستمزد در ضبط آنها مشارکت کردهاند. یکی از کتابها نیز بهشکل میکروبوک، یعنی نسخهای خلاصهشده و صوتی، آماده شده است که محتوای کتاب را در حدود ۳۰ دقیقه ارائه میدهد.
مسئول نشر جهاد دانشگاهی خراسان رضوی درباره فعالیت پیشین انتشارات در حوزه کتابهای رایانهای بیان کرد: در گذشته، نویسندگان توانمندی در این حوزه داشتیم که کتابهای روز را بلافاصله پس از انتشار نسخه اصلی در سطح بینالمللی ترجمه میکردند. در آن زمان، دسترسی به منابع رایانهای محدود بود و کتاب یکی از مهمترین راههای دسترسی مخاطبان به این محتوا به شمار میرفت. کتابها تازه، ترجمهشده و با کیفیت مناسب منتشر میشدند و برخی از آنها با استقبال زیادی روبهرو بودند.
وی با اشاره به عواملی که موجب کاهش انتشار و فروش این کتابها شد، تصریح کرد: چند عامل در این تغییر نقش داشت. برخی از نویسندگان از مشهد به شهرهای دیگر نقل مکان کردند و از سوی دیگر با گسترش اینترنت دسترسی به محتوای مورد نیاز آسانتر شد. همچنین کار با رایانه بهتدریج سادهتر شد و کاربران برای استفاده از بسیاری از برنامهها دیگر به آموزشهای مقدماتی و منابع مکتوب گسترده نیاز نداشتند. در نتیجه، نیاز عمومی به کتابهای رایانهای کاهش یافت؛ هرچند هنوز مخاطبان تخصصی به برخی کتابهای این حوزه نیاز دارند.
محتوا و قالب یک کتاب باید کیفیت مناسبی داشته باشند
نیکذات درباره تغییر رویکرد انتشارات در همکاری با پدیدآورندگان اظهار کرد: در شیوه سنتی پدیدآورنده اثر را به انتشارات تحویل میداد، قرارداد بسته میشد و پس از آن انتشارات مسئولیت انتشار و توزیع کتاب را برعهده میگرفت. ما احساس کردیم این فرایند نیازمند بازنگری است؛ زیرا پدیدآورنده نباید پس از چاپ کتاب نسبت به معرفی و فروش آن بیتفاوت بماند.

وی ادامه داد: اکنون تلاش میکنیم پدیدآورنده از آغاز شکلگیری کتاب تا زمان انتشار و معرفی آن مشارکت داشته باشد. حضور در نشستها، معرفی کتاب در فضاهای مختلف و مشارکت در تبلیغات مجازی میتواند به شناختهشدن اثر و افزایش مخاطبان کمک کند. به همین دلیل تلاش کردهایم پرداختها را با میزان مشارکت پدیدآورنده در معرفی و فروش کتاب هماهنگ کنیم تا وی نیز از فروش اثر خود بهرهمند شود و برای پیگیری مراحل بعدی انگیزه داشته باشد.
نیکذات درباره لزوم توجه به طراحی کتاب افزود: ذائقه مخاطب تغییر کرده است و وی تنها به محتوای کتاب توجه نمیکند؛ بلکه شکل ارائه محتوا نیز برایش اهمیت دارد. بنابراین، محتوا و قالب باید در کنار یکدیگر کیفیت مناسبی داشته باشند. صفحهآرایی، حروفچینی، جلد و صحافی ساده دیگر بهتنهایی پاسخگوی انتظارات بخشی از مخاطبان نیست.
وی تصریح کرد: به همین دلیل، فرایند طراحی کتاب را بازنگری کردهایم و برای تولید هر کتاب، تیمی متشکل از طراح، افراد مرتبط با فروش و بازاریابی و مسئولان معرفی و تولید محتوای فضای مجازی در نظر گرفتهایم. اعضای تیم از زمانی که کتاب به انتشارات میرسد تا زمان انتشار و معرفی آن درباره مخاطبشناسی، نحوه ارائه و برنامههای تبلیغاتی با یکدیگر مشورت میکنند.
نیکذات در ادامه با اشاره به یکی از کتابهای در دست تولید بیان کرد: کتاب «بودن در مرز نبودن» بهطور اختصاصی درباره یوزپلنگ ایرانی است و حاصل ۳۰ سال تلاش در این زمینه به شمار میرود. در فرایند تولید این کتاب نیز تلاش میکنیم همکاری اعضای تیم از مراحل ابتدایی تا انتشار ادامه داشته باشد و پرداختها متناسب با پیشرفت کار و نتیجه همکاری تنظیم شود.
مخاطب امروز به ظاهر و ویژگیهای فیزیکی کتاب توجه بیشتری دارد
در ادامه زهرا چمنی در گفتوگو با ایسنا نیز درباره اهمیت بازاریابی نوین در حوزه نشر و کتابفروشی اظهار کرد: تلاش میکنیم همگام با تحولات جامعه و شیوههای تازهای که در فضای مجازی شکل میگیرد پیش برویم. یکی از رویکردهای ما کار تیمی در معرفی کتابها است. برای مثال هنگام انتشار یک کتاب تلاش میکنیم داستان شکلگیری آن و زمینههایی را که اثر با علایق مخاطبان پیوند میدهد، شناسایی و روایت کنیم. هدف این است که با مخاطب ارتباط برقرار کنیم و پس از آن زمینه فروش کتاب نیز فراهم شود. حضور در فضای مجازی، راهاندازی و بهروزرسانی وبسایت و استفاده از تبلیغات همگی میتوانند در معرفی کتاب و افزایش فروش مؤثر باشند.
وی با اشاره به تغییر سلیقه مخاطبان افزود: به نظر میرسد مخاطب امروز به ظاهر و ویژگیهای فیزیکی کتاب توجه بیشتری دارد. کتابها با جنسها و مشخصات متنوعی منتشر میشوند و مخاطب به جزئیاتی مانند جلد، رنگ عطف، طراحی صفحات، نوع کاغذ و صفحهآرایی توجه میکند. این جزئیات ممکن است در انتخاب یک کتاب از میان آثار دیگر اثرگذار باشد.
مدیر فروش و بازاریابی کتابفروشیهای جهاد دانشگاهی خراسان رضوی ادامه داد: کتاب دیگر صرفاً وسیلهای برای مطالعه نیست؛ گاهی خرید آن به مخاطب احساس خوبی میدهد و حس ارزشمندی ایجاد میکند. به همین دلیل، سلیقه و ذوق ناشر در انتخاب ویژگیهای فیزیکی کتاب، از جمله طراحی، صفحهآرایی و فونت، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
چمنی افزود: ارتباط مستمر با مخاطب و معرفی تدریجی کتاب نیز بخشی از همین فرایند است؛ یعنی پیش از انتشار، درباره اثر و مخاطبان احتمالی آن صحبت میکنیم و تلاش میکنیم با مخاطبان علاقهمند ارتباط بگیریم.

وی در پاسخ به پرسشی درباره افزایش کتابهای نفیس و گرانقیمت در بازار اظهار کرد: در حوزه کتابهای غیردانشگاهی، آثاری با کیفیت چاپ بالاتر، کاغذ گلاسه، تصاویر رنگی و قطعهای متنوع منتشر میشوند. این ویژگیها میتوانند برای مخاطبی که به ظاهر کتاب اهمیت میدهد، جذاب باشند.
مدیر فروش و بازاریابی کتابفروشیهای جهاد دانشگاهی ادامه داد: البته افزایش قیمت کتاب تا یک حدی ممکن است باعث شود بخشی از مخاطبان توان خرید آن را نداشته باشند؛ اما برخی کتابهای لوکس، مخاطبان خاص خود را پیدا میکنند. این آثار علاوه بر محتوایشان، از نظر ظاهری نیز برای بعضی خریداران جذاباند و خریدشان ممکن است نوعی احساس رضایت و ارزشمندی ایجاد کند.
چمنی با اشاره به رقابت کتاب با محتواهای دیجیتال تصریح کرد: کتاب امروز در کنار انبوهی از محتواهای رنگارنگ فضای مجازی قرار گرفته است؛ بنابراین، هم محتوای کتاب و هم شیوه ارائه آن اهمیت دارد. مخاطب ممکن است با کتابی که طراحی و صفحهآرایی سادهای دارد، ارتباط کمتری برقرار کند؛ ازاینرو توجه به کیفیت بصری و جذابیت کتاب، در کنار محتوای ارزشمند، میتواند در جلب مخاطب مؤثر باشد.
تعامل با ناشران تهرانی و تغییرات تیراژ کتاب
سپس مجتبی اسماعیلپور نیز در گفتوگو با ایسنا درباره شیوه همکاری با ناشران تهرانی و تأمین کتابها بیان کرد: تمرکز اصلی ما در حوزه خرید کتاب بر ناشران معتبر و مهم تهران است. گردش کالا و بازاریابی در پایتخت به گونهای است که ناشران تهرانی ترجیح میدهند با همکاران خود در تهران کار کنند؛ مگر آنکه خریدهای شهرستانی بهصورت نقدی انجام شود تا برای آنها توجیه اقتصادی داشته باشد و سود مورد نظرشان تأمین شو
وی افزود: در چهار سال اخیر تلاش کردیم خریدهای فروشگاه را به سمت تسویه نقدی پیش ببریم. پرداخت نقدی ما معمولاً در بازه زمانی کمتر از یک ماه انجام میشود؛ به این شکل که یا پیش از ارسال کتاب، فاکتور تسویه میشود و یا در همکاری با ناشران جدید، برای سفارشهای نخست ابتدا وجه دریافت میشود و سپس کالا ارسال میگردد. پس از چند دوره همکاری و مشاهده تنوع کالاها و حجم خرید مجموعه، اعتماد ناشران تهرانی جلب میشود و در ادامه، کالاها را پیش از دریافت وجه برای ما ارسال میکنند و تسویه در مراحل بعدی صورت میگیر
مسئول خرید و پرداخت کتابفروشیهای جهاد دانشگاهی درباره تغییرات بازار نشر و روند چاپ کتابها تصریح کرد: پس از افزایش قیمت کاغذ، شرایط نشر و بازار کتاب تغییر کرده است. امروزه ناشران بیشتر بهصورت سفارشی یا بر اساس نیازسنجی بازار کار میکنند. پیشتر مرسوم بود که ناشران یک عنوان کتاب پرفروش را با اطمینان از فروش آن تا پایان سال، در تیراژهای بالا مثل یکهزار، دوهزار یا پنجهزار نسخه در ابتدای سال چاپ میکردند؛ اما امروزه اینگونه نیست.

وی ادامه داد: ناشران پیش از چاپ، از مراکز پخش و کتابفروشیهای بزرگ که حلقه آخر بازاریابی به شمار میروند، آمار میگیرند تا میزان تقاضا را بس سنجند. برای نمونه، بر اساس این ارزیابیها ممکن است به این نتیجه برسند که چاپ یک عنوان کتاب با تیراژ یکهزار نسخه برای سه ماه آینده کافی است. در چنین شرایطی، مجموعهای در بازار پیشروتر خواهد بود که نقدینگی لازم را برای خریدهای نقدی در اختیار داشته باشد.
اسماعیلپور درباره میانگین تخفیفهای خرید کتاب اظهار کرد: میانگین تخفیف در خریدهای ما معمولاً بین ۳۵ تا ۴۵ درصد است؛ البته این مقدار بسته به نوع کتاب متفاوت است و ممکن است در برخی اقلام ۶۵ درصد، در برخی دیگر ۳۰ درصد و در مواردی ۱۵ درصد باشد.
مسئول خرید و پرداخت کتابفروشیهای جهاد دانشگاهی درباره بیشترین حجم خریدها خاطرنشان کرد: بخش عمدهای از خریدهای ما از تهران شامل کتابهای زبان و محصولات فانتزی است. همچنین در زمینه ثبت مالیاتی، تمام فاکتورها مطابق با ضوابط قانونی در سامانه مالیاتی ثبت میشوند تا روند پرداختها با سرعت و دقت بیشتری انجام گیرد.
انتهای پیام