محمدعلی امیربیگی در گفتوگو با ایسنا ضمن تایید این که بررسی وضعیت منابع آب استان یزد در سال آبی گذشته نشان میدهد که جریان رودخانههای استان با بحران شدیدی روبهرو بوده است، به کاهش بیش از ۹۰ درصدی روانابهای استان بنا بر آمار ایستگاههای هیدرومتری اشاره و تصریح کرد: این آمار بر مبنای ثبت دادههای جریان در ۲۱ ایستگاه هیدرومتری شبکه سنجش آبهای سطحی شرکت آب منطقهای یزد و مقایسه آماری با دوره آماری بلندمدت استخراج شده است.
وی در خصوص مهمترین عوامل این وضعیت افزود: کاهش بارندگی، توزیع نامناسب زمانی و مکانی بارشها، افزایش میانگین دمای هوا که موجب افزایش تبخیر و تعرق و نیز کاهش شدید ذخیره برف زمستانه شده و تداوم زنجیره خشکسالیهای متوالی از مهمترین عوامل کاهش رواناب هستند.
به گفته امیربیگی، در اقلیم خشک یزد، جریان رودخانهها رابطه غیرخطی شدید با میزان بارش مؤثر و برف دارد؛ بدین معنا که حتی کاهش اندک بارش نسبت به درازمدت نیز ممکن است منجر به کاهش بسیار بیشتر رواناب شود و در همین راستا نیز کاهش ۲۵ درصدی بارندگی سالانه نسبت به بلندمدت (ثبت ۷۱.۵ میلیمتر در برابر میانگین بلندمدت ۹۵.۳ میلیمتر)، افت ۵۰ درصدی پوشش و ذخیره برف زمستانه و همزمان افزایش دما، عملاً رواناب رودخانههای استان را به صفر رسانده است.
مدیر مطالعات پایه منابع آب استان درباره وضعیت حوضههای آبریز استان نیز اظهار کرد: بیشترین آورد ثبتشده در میان رودخانههای استان مربوط به رودخانه اعظم در بالادست سد هرات در شهرستان خاتم، با حجم تقریبی ۶۰۰ هزار مترمکعب بوده است که این مقدار نیز در مقایسه با متوسط بلندمدت حدود ۹۵ درصد کاهش را نشان میدهد؛ اما به طور کلی، ایستگاههای هیدرومتری حوضه آبریز کویر ابرقو-سیرجان در محدوده سیاسی استان یزد با بیشترین کاهش رواناب نسبت به درازمدت در مقایسه با سایر حوضهها روبرو هستند.
امیربیگی با اشاره به تأثیر این وضعیت بر منابع آب زیرزمینی استان، گفت: با توجه به این که نفوذ آب ناشی از روانآبها یکی از مؤلفههای مهم تغذیه سفرههای آب زیرزمینی است، قطعاً کاهش روانآبها منجر به کاهش آب ورودی به این سفرهها میشود و با توجه به استمرار برداشت بیش از حد از سفرههای آب زیرزمینی، کاهش روانآبها منجر به افزایش ناترازی و تشدید افت کمی و کیفی آبخوانهای استان شده است.
وی در خصوص وضعیت کیفی آبها، توضیح داد: در رودخانههای با جریان دائمی، کاهش دبی رودخانه مستقیماً به کاهش توان خودپالایی و افزایش غلظت آلایندهها میانجامد؛ اما در رودخانههای فصلی یا سیلابی، افزایش غلظت آلایندهها همیشه با کاهش دبی رابطه مستقیم ندارد.
وی در ادامه با بیان این که دادههای مربوط به کیفیت جریان رودخانهها در محل ایستگاههای هیدرومتری برداشت و اندازهگیری میشود، افزود: کاهش تغذیه سفرههای زیرزمینی ناشی از کاهش روانآبها و استمرار برداشت بیرویه از این سفرهها، منجر به افزایش شدید شوری آب زیرزمینی در تعداد زیادی از آبخوانهای استان شده است.
این مسئول در بخش دیگری از این گفتوگو، پیرامون خطر فرونشست زمین نیز هشدار داد: با توجه به استمرار افت سطح آب زیرزمینی در اکثر آبخوانهای استان، تاکنون ۹ دشت استان با فرونشست زمین مواجه شدهاند و در صورت عدم کاهش برداشتها و تداوم افت سطح آب، علاوه بر افزایش نرخ و وسعت فرونشست در ۹ دشت مذکور، سایر دشتهای استان نیز در معرض خطر بروز فرونشست زمین قرار میگیرند.
امیربیگی در پایان درباره پیشبینی این شرکت از وضعیت منابع آب در سال آبی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، خاطرنشان کرد: با توجه به استمرار دورههای خشکسالی، الگوهای اقلیمی و عدم تحقق بارشهای مؤثر تا این مقطع و همچنین استمرار برداشت آب زیرزمینی بیش از توان تجدیدشوندگی آبخوانها، تنش آبی و وضعیت بحرانی منابع آب سطحی و زیرزمینی در سال آبی ۱۴۰۶–۱۴۰۵ نیز تداوم خواهد داشت.
مدیر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقهای یزد خاطرنشان کرد: البته هرچند ممکن است طی این سال شاهد وقوع سیلاب و جاری شدن رواناب در رودخانههای استان باشیم و حتی موقتاً از خشکسالی هواشناسی هم خارج شویم، اما با توجه به شرایط خشکسالی سنوات گذشته و اقلیم استان یزد و تداوم برداشت بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی از طریق چاههای عمیق، شرایط استان به لحاظ منابع آب در وضعیت بحرانی خواهد بود.
انتهای پیام