تلویزیون روزگاری فراتر از یک وسیله سرگرمی بود؛ داشتن آن آرزوی بسیاری از خانوادهها و تماشای برنامههایش بهانهای برای دورهمیهای خانوادگی و حتی همسایهها بود. اما با گسترش اینترنت و تلفنهای هوشمند، این رسانه بهتدریج بخشی از مخاطبان خود را به فضای مجازی واگذار کرد.
اکنون این پرسش مطرح است که چه شد قاب جادویی از انتخاب نخست مردم فاصله گرفت؟ آیا شبکههای اجتماعی ذائقه مخاطبان را تغییر دادهاند یا تلویزیون در تولید محتوای متناسب با نیازهای روز عقب مانده است؟
۳۰ آبان روز جهانی تلویزیون، فرصتی برای بررسی این تغییر و دلایل کاهش مخاطبان این رسانه است.
تکرار برنامهها و بیتوجهی به مسائل جامعه، فاصله تلویزیون با جوانان را بیشتر کرد/ تلویزیون برای بازگشت به خانهها باید اعتماد مخاطبان را جلب کند
معصومه وطندوست، یک جامعهشناس در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به تغییر جایگاه تلویزیون در خانوادهها، اظهار کرد: کاهش مخاطبان تلویزیون را نمیتوان صرفاً به گسترش فناوریهای جدید نسبت داد، بلکه تغییر سبک زندگی، فردگرایی و دگرگونی روابط اجتماعی نیز در این مسئله نقش دارند.
وی با اشاره به مفهوم «مدرنیته سیال» افزود: در دنیای امروز، بسیاری از الگوهای نسبتاً پایدار زندگی جای خود را به روابط و تجربههای ناپایدار دادهاند؛ بهگونهای که اعضای خانواده ممکن است در یک مکان کنار هم باشند، اما هرکدام از طریق تلفن همراه محتوای متفاوتی را دنبال کنند و تجربه مشترکی نداشته باشند.
وی ادامه داد: ناامنی، اضطراب و نامطمئن بودن آینده میتواند افراد را به سمت محتواهای کوتاه و سرگرمیهای فوری سوق دهد؛ محتواهایی که لذت و رضایت موقتی ایجاد میکنند و پس از مدتی فرد را به جستوجوی تجربهای تازه سوق میدهند.
این جامعه شناس با بیان اینکه شبکههای اجتماعی امکان انتخاب آزادانه، تولید و انتشار محتوا را برای مخاطبان فراهم کردهاند، گفت: در مقابل، تکرار قالبهای برنامهسازی، فاصله گرفتن از مسائل واقعی جامعه و یکسویه بودن ارتباط با مخاطب، از جمله عواملی است که فاصله تلویزیون با نسل جوان را بیشتر کرده است.
وی با تأکید بر ضرورت بازسازی اعتماد مخاطبان به تلویزیون خاطرنشان کرد: این رسانه برای بازگشت به زندگی مردم باید به تنوع دیدگاهها و دغدغههای نسل جوان توجه کند، مسائل اجتماعی را صادقانه بازتاب دهد و از ظرفیتهای تعاملی فضای مجازی برای تقویت مشارکت و احساس تعلق اجتماعی بهره بگیرد.
مخاطبان محتوای تصویری مانند تلویزیون را کنار نگذاشتهاند؛ فضای مجازی بستر تماشای آنها را تغییر داده است
علی خادمی، عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه در گفتوگو با ایسنا با اشاره به تغییر الگوی تماشای برنامههای تلویزیونی در سالهای اخیر عنوان کرد: در گذشته به دلیل محدود بودن امکانات سرگرمی، تلویزیون یکی از مهمترین منابع تفریح و دورهمیهای خانوادگی بود و افراد برای تماشای برنامههای مورد علاقه خود انتظار میکشیدند، اما امروزه با گسترش شبکههای اجتماعی و دسترسی آسان به محتوای متنوع، شیوه سرگرمی و مصرف رسانهای افراد تغییر کرده است.
وی اضافه کرد: ویدئوهای کوتاه، تنوع گسترده محتوا و امکان انتخاب و دریافت سریع هیجان و لذت، از جمله عواملی هستند که فضای مجازی را برای بسیاری از کاربران جذابتر کردهاند. همچنین الگوریتمهای این پلتفرمها با شناسایی علایق کاربران و نمایش محتوای متناسب با سلیقه آنها، زمینه ماندگاری بیشتر افراد در این فضا را فراهم میکنند.
وی با اشاره به تأثیر عادت به دریافت محرکهای سریع بر تمرکز و صبر افراد مطرح کرد: مواجهه مداوم با محتوای کوتاه و هیجانانگیز میتواند تحمل افراد را برای فعالیتهای زمانبر مانند مطالعه، یادگیری و تماشای برنامههای طولانی کاهش دهد. در واقع، مسئله را نباید صرفاً به کمحوصلگی نسل جدید نسبت داد، بلکه تغییر سبک زندگی و عادتهای رسانهای و رقابت گسترده برای جلب توجه مخاطبان نیز در این زمینه نقش دارد.
این استاد روانشناسی تأکید کرد: کاهش مخاطبان تلویزیون لزوماً به معنای کاهش علاقه مردم به محتوای تصویری نیست، بلکه بیشتر نشاندهنده تغییر بستر و شیوه تماشای آن است؛ چراکه مخاطبان همچنان به فیلم، سریال و برنامههای سرگرمکننده علاقه دارند، اما به دلیل تنوع محتوا، آزادی انتخاب و دسترسی آسان، بیش از گذشته از پلتفرمهای دیجیتال و شبکههای اجتماعی برای تماشای این محتوا استفاده میکنند.
انتهای پیام