نوریه انصارین روز یکشنبه اول آذر در دومین نشست عمومی «فلسفه جنسیت» در مجمع عالی حکمت اسلامی شعبه آذربایجان شرقی با تأکید بر ضرورت بازتعریف هویت زن مسلمان ایرانی بر مبنای الگوی سوم زن، گفت: هویت مفهومی ثابت و تکبعدی نیست، بلکه در تعامل میان تجربههای فردی، روابط اجتماعی، روایتهای فرهنگی و نهادهای اثرگذار شکل میگیرد و بازتعریف میشود.
وی با اشاره به ضرورت عبور از دوگانهانگاری میان دینداری و حضور اجتماعی، خانواده و رشد فردی و هویت بومی و زیست معاصر مطرح کرد: الگوی سوم زن مسلمان ایرانی، در برابر دو تصویر زنِ منزوی و محدود به نقشهای سنتی و زنِ تقلیلیافته به جنسیت و مصرفگرایی قرار میگیرد و بر حضور آگاهانه و اثرگذار زن در خانواده، علم و جامعه تأکید دارد.
وی با تشریح پنج ساحت هویتی در الگوی سوم زن افزود: کرامت و اصالت انسانی، عاملیت و کنشگری اجتماعی، خانواده و مادری، مدیریت و توازن نقشها و استقلال فرهنگی و خودتعیینگری، محورهای اصلی این الگو هستند. بر این اساس، ارزش زن نباید به ظاهر و تأیید دیگران محدود شود و زنان میتوانند در عرصههای علمی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نقشآفرینی کنند.
این متخصص جامعهشناسی فرهنگی با بیان اینکه خانواده و مادری نباید در تقابل با رشد فردی و اجتماعی زنان قرار گیرد، گفت: توازن نقشها به معنای انجام بینقص همه مسئولیتها در تمام شرایط نیست، بلکه مستلزم اولویتگذاری آگاهانه، حمایت خانوادگی و اجتماعی و تقسیم مسئولیتهاست. همچنین استقلال فرهنگی به معنای انتخاب آگاهانه و نقادانه در برابر فشارهای فرهنگی، رسانهای و مصرفگرایی است و ارتقای سواد رسانهای در تحقق آن اهمیت دارد.
وی در ادامه، شناخت مخاطب، تدوین پیام متناسب با هر یک از ساحتهای هویتی، انتخاب قالبهای ارتباطی مناسب، جلب مشارکت و دریافت بازخورد و ارزیابی مستمر را از مراحل عملیاتی گفتمانسازی هویت زن دانست و تأکید کرد: این گفتمانسازی نباید صرفاً متوجه زنان و دختران باشد، بلکه مشارکت مردان و آموزش آنان برای ایفای نقش در خانواده و جامعه نیز ضروری است.

جنسیت از منظر علامه طباطبایی، لازمه زیست دنیوی انسان است
استاد فلسفه دانشگاه تبریز در این نشست با اشاره به ضرورت بررسی مبانی نظری جنسیت گفت: گفتمانسازی در دنیای معاصر صرفاً به انتشار کتاب و نظریهپردازی محدود نمیشود، بلکه نیازمند شناخت روشها، محتوا، مخاطبان و اهداف مشخص است و برای تبیین مسئله زنان نیز باید این مؤلفهها مورد توجه قرار گیرد.
شمایل منصوری با بیان اینکه در برخی دیدگاههای غربی میان جنس زیستی و جنسیت بهعنوان پدیدهای اجتماعی و فرهنگی تمایز قائل میشوند، اظهار کرد: بر اساس این دیدگاهها، انسان با جنس زیستی زن یا مرد متولد میشود، اما نقشها و ویژگیهای جنسیتی در بستر خانواده، جامعه، فرهنگ و تربیت شکل میگیرند. با این حال، از نظر تاریخی نمیتوان بحث جنسیت و نگاه به زن را صرفاً مسئلهای متعلق به دوران مدرن دانست.
وی با اشاره به ریشههای تاریخی نگرش غرب به زن، بیان کرد: به اعتقاد من، بخشی از مبانی این نگرش را میتوان در روایتهای توراتی و آموزههای مسیحیت جستوجو کرد؛ بهگونهای که در برخی برداشتهای تاریخی، زن با احساس و مرد با عقلانیت پیوند داده شده و زن در روایت هبوط انسان، عامل فریب و خطا معرفی شده است. این نگاه در دورههای طولانی بر نگرشهای اجتماعی و حقوقی غرب نسبت به زنان تأثیر گذاشته و زمینه شکلگیری برخی نظریههای بعدی درباره جنسیت را فراهم کرده است.
این استاد فلسفه دانشگاه تبریز با تشریح دیدگاه علامه طباطبایی درباره «اعتباریات» گفت: علامه با تفکیک امور واقعی از امور اعتباری، به تبیین جایگاه روابط و مناسبات انسانی پرداخته است؛ بسیاری از روابط اجتماعی، نقشها و مفاهیمی مانند مالکیت، در بستر زندگی دنیوی و بر اساس نیازهای انسان معنا پیدا میکنند. از این منظر، ادراکات انسان نیز در طول زندگی و متناسب با رشد و تحول نفس، دستخوش تغییر میشوند و نمیتوان همه برداشتها و مناسبات انسانی را اموری ثابت و تغییرناپذیر تلقی کرد.
وی با اشاره به برداشت خود از دیدگاه علامه طباطبایی در موضوع زن و مرد افزود: جنسیت از الزامات زندگی انسان در جهان مادی است و با پایان زندگی دنیوی، این ویژگی بهعنوان لازمه زیست مادی موضوعیت خود را از دست میدهد؛ در حالی که حقیقت انسانی، فراتر از تفاوتهای جنسیتی قرار دارد. این نگاه ضمن بهرسمیتشناختن تفاوتهای جسمانی و طبیعی زن و مرد، ارزشمندی هر یک را در جایگاه انسانی خود مورد توجه قرار میدهد و جنسیت را به رقابت یا همانندسازی زن و مرد فرو نمیکاهد.
انتهای پیام