«کاملا مشخص بود به این پلیسهای جوان دستور دادهاند که اینطور کلمه «نه» را به زبان عربی فریاد بکشند و مسیرهای ورودی را مسدود کنند و وقتی طبق دستورشان عمل میشد، آنها هیچ مسیر جایگزینی معرفی نمیکردند. به وضوح میشد دستورالعملی را برای بروز یک تصادف یا یک فاجعه در یک مکان مقدس مشاهده کرد.»
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، اینها جملاتی از «سابرینا رزاق حسین»، مسلمان انگلیسی است که حج تمتع امسال و فاجعه منا را از نزدیک مشاهده کرده. او در یادداشتی که برای روزنامه «گاردین» نوشته، از این سفر به عنوان یکی از آشفتهترین و پراسترسترین تجربیات عمرش یاد کرده و بارها بر بیکفایتی مقامات سعودی در اداره این مراسم مذهبی تاکید کرده است.
در این یادداشت آمده است: «من در مکه کمتر رأفت اسلامی را دیدم و بیشتر شاهد غفلت عربستان بودم. با جمع شدن دو میلیون نفر در شهری کوچک برای انجام مناسک حج، انتظار کمی ناآرامی میرفت. اول فکر کردم روبرو شدن با چنین شرایطی یک فرصت است تا صبوری را که فضیلتی باارزش در دین اسلام است در مقدسترین شهر یاد بگیرم. بنابراین ما با امید راهی این سفر شدیم. اما دمای بالای 40 درجه مکه، نیروهای سختگیر پلیس، هجوم جمعیت، عدم سازماندهی و فشار زیاد شرایطی بیرحمانه را فراهم آورد.
روزها میگذشتند و من شاهد تناقض فاحش میان آرامش روحی و تحقیری که از سوی نگهبانان اماکن مقدسه و مسجدالحرام احساس میکردم بودم. با پدر و مادرم راهی این سفر شدم. اطلاعات کم من موجب شد باور کنم که چون عربستان یکی از ثروتمندترین کشورهای مسلمان جهان است، پس در سازماندهی امکانات برای انجام مناسک حج هم قابلیت دارد. حالا که به انگلستان برگشتهام، خوشحالم که زندهام؛ اما هنوز از آنچه مشاهده کردهام، احساس وحشت میکنم. کاملا میفهمم که چرا صدها نفر به کام مرگ فرو رفتند و باور نمیکنم که جمله «این خواست خدا بوده» به عنوان بهانه مورد استفاده قرار گیرد.»
در ادامه یادداشت گاردین آمده است: «ما شروعی خوشایند با حالتی عرفانی در خیابانهای شلوغ، اما دلپذیر شهر مدینه تجربه کردیم. گروه زائران انگلیسی به شکل باورنکردنی سازماندهی شدند. دیابت مادرم وضعیت ثابتی داشت و خوشبختانه آسم پدرم تحت تأثیر گرمای هوا قرار نگرفت. به عنوان یک زائر، یک دختر و یک پزشک عمومی خوشحال و هیجانزده بودم که به مکه میروم، اما آنچه در واقعیت اتفاق افتاد، یک شوک بود.
حتی رفتوآمد به مسجدالحرام و دیگر اماکن مقدسه هم ما را آشفته میکرد. برای همراهی کردن ویلچریها مجبور بودیم بارها به آنها کمک کنیم تا از پیادهروهایی که بدون هیچ سطح شیبداری تا زانو ارتفاع داشتند عبور کنند. با در نظر گرفتن تعداد افرادی که ناتوانی دائمی داشتند یا شرایط سخت جسمی را تحمل میکردند، این مسئله واقعا شوکهکننده بود.
گرما یکی از بزرگترین آزمایشهایی بود که باعث خستگی شدید و گرمازدگی بسیاری از زائران شد. با این حال در مسیرهای اندکی آب آشامیدنی تعبیه شده بود. برای مثال مسیر متداول زائران که به رمی جمره اصلی خت