به گزارش ایسنا؛ 77 سال پس از آن که تندیس مفرغی مرد شمی در سال 1314 کشف شد و در تالار موزه ملی به نمایش درآمد، هیأت مشترک باستانشناسی ایران و ایتالیا بر بنیان تفاهمنامهای بین پژوهشگاه میراث فرهنگی و دانشگاه تورینو بررسیهای اولیه خود در منطقه شمی واقع در ایذه خوزستان را آغاز کرد.
در سال 91 بررسی کوتاه مدتی آغاز شد و پس از آن در سال 92 با همکاری پژوهشکده باستانشناسی، مرکز پژوهش و کاوشهای باستانشناسی تورینو وابسته به دانشگاه تورینو ایتالیا و سمن «آیاپیر» نخستین فصل کاوش باستانشناسی آغاز شد و در بیستم فروردین سال 95سومین فصل کاوش آن پس از دو بار تمدید به پایان رسید.
این در حالی بود که تمهیدات حفاظتی و مرمتی این فصل کاوش تا هفته میراث فرهنگی (اواخر اردیبهشت ماه) ادامه یافت. از آنجا که زمان فصل سوم کاوش خیلی کوتاه مدت بود، یکبار به درخواست پژوهشکده باستانشناسی و باردیگر به درخواست اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان این فصل کاوش تمدید شد.
جعفر مهرکیان، سرپرست ایرانی هیات مشترک باستانشناسی ایتالیا و ایران منطقه شمی در ایذه در گفتوگو با خبرنگار ایسنا در این زمینه میگوید: در این مدت جمعاً سه سکو به شکل کعبههای سنگی (که احتمالاً کاربرد نیایشگاهی داشتند) و یک تختگاه به تدریج پیدا شد. سومین سکو که توسط هیأت ایرانی در ادامه فصل سوم کاوش کشف شد، بیش از پیش آسیب دیده بود و سنگ بنای آن برای ساخت منازل روستایی اطراف به کار رفته بود. این سکوها یک تختگاه را معرفی میکردند که با یک پلکان بیش از 15 متری با فضای بیرونی در ارتباط بود.
او ادامه میدهد: در پایین این تختگاه سازههای معماری نویافتهای به دست آمد که شامل دو آرامگاه گوردخمهای، دو گور دخمه بزرگ و سازههای ناشناخته معماری در پایین تختگاه میشد. در ادامه کاوشها دو آرامگاه خانوادگی دیگر در نقطهای تقریباً حدود 300 متری پیدا شد و یک ساختار معماری مربوط به دوران پس از شکوه منطقه و متروک شدنش نیز پدیدار شد که میتواند به کوچگاههای کوچگران بختیاری در گذشتههای دور مربوط باشد.
وی توضیح میدهد: در ادامه کاوشهای فصل سوم که تماماً توسط هیأت ایرانی انجام شد، مجموعاً چهار آرامگاه گوردخمهای، سه گور ساده دستخورده نیز به دست آمد. همچنین یکی از دریافتهای مهم ادامه کاوشهای باستانشناسی دستیابی به آرامگاهی بود که در فضای زیرزمینی ساخته نشده بود بلکه با دیوارههای پیرامون آن به نظر میرسید در فضای باز به صورت یک اتاق مورد استفاده قرار گرفته است چون در ورودی و دیوارهای دوگانه آن کاملاً به فضای باز راه داشت و دیوار سوم به زیر پلکان وصل میشد.
به گفته مهر کیان همهی این آرامگاهها دستخورده و مورد تخریب و تجاوز قرار گرفتهاند. اما دریافتهای نوینی از چگونگی کاربرد گونههای مختلف سنگ که هرکدام با دیگری اندک تفاوتی داشتند، به دست آمد.
رئیس ایرانی هیات مشترک باستانشناسی ایتالیا و ایران با اشاره به این که یافتههای سفالین شمی نشان داد که قرابتی با یافتههای همزمان در «نسا» و دیگر نقاط ایران ندارد و این یافتهها مستقل است، بیان میکند: یکی از اقدامات مطالعاتی، مقایسه یافتههای باستانشناسی است که در این