آلفرد هیچکاک

آلفرد هیچکاک

ایسنا-آلفرد هیچکاک، کارگردان، تهیه‌کننده، فیلمنامه‌نویس و تدوینگر انگلیسی و از تاثیرگذارترین فیلمسازان تاریخ سینما بود. او از چهره‌های اصلی شکل‌گیری ژانر دلهره و تریلر روان‌شناختی بود که به همین دلیل به «استاد تعلیق» شهرت دارد. هیچکاک با بهره‌گیری از روایت‌های پیچیده، فضاسازی هراس‌آور و تکنیک‌های خلاقانه تدوین و فیلمبرداری شیوه‌ای در سینما پدید آورد که همچنان بر فیلمسازان نسل‌های بعد تاثیرگذار است.

آلفرد جوزف هیچکاک که ۱۳ اگوست ۱۸۹۹ در لیتون‌استون، در شرق لندن به دنیا آمد کوچک‌ترین فرزند خانواده‌ای کاتولیک بود که پدرش، ویلیام هیچکاک، در کار فروش میوه و سبزی فعالیت داشت و مادرش اما جین نام داشت. هیچکاک در محیطی خانوادگی با انضباط سخت‌گیرانه رشد کرد و بعدها در روایت‌هایی از دوران کودکی خود به تجربه‌های ترس، تنهایی و مواجهه با اقتدار اشاره کرد؛ تجربه‌هایی که برخی منتقدان ردپای آن‌ها را در مضمون‌های تکرارشونده آثارش جست‌وجو کرده‌اند.

او پس از پایان تحصیلات مدرسه، مدتی در یک شرکت تلگراف و کابل به‌عنوان کارمند فنی و طراح فعالیت کرد و هم‌زمان به طراحی، هنرهای تجسمی و نوشتن علاقه نشان داد. در سال ۱۹۱۹ وارد صنعت سینما شد و در استودیوی شرکت فیلمسازی فیمس پلیرز-لسکی در لندن، طراحی فیلم‌های صامت را بر عهده گرفت. این شغل فرصتی برای آشنایی او با ساختار روایت سینمایی، طراحی صحنه و فرایند تولید فیلم فراهم کرد.

هیچکاک به‌تدریج در بخش‌های مختلف تولید، از جمله فیلمنامه‌نویسی، طراحی صحنه و دستیاری کارگردان، تجربه کسب کرد. او در سال ۱۹۲۵ نخستین فیلم بلند خود، «باغ لذت» را کارگردانی کرد؛ فیلمی صامت که در آلمان تولید شد. با این حال، فیلم «مستأجر: داستان لندن مه‌آلود» محصول ۱۹۲۷ بود که توجه بیشتری را به توانایی‌های او جلب کرد. 

هیچکاک در سال ۱۹۲۶ با آلما رویل، تدوینگر و فیلمنامه‌نویس، ازدواج کرد. رویل در سال‌های بعد به یکی از مهم‌ترین همکاران حرفه‌ای او تبدیل شد و در شکل‌گیری و پرداخت بسیاری از آثارش نقش داشت. دختر آن‌ها، پاتریشیا هیچکاک، در سال ۱۹۲۸ به دنیا آمد و بعدها در چند فیلم پدرش نیز بازی کرد.

هیچکاک با ورود سینما به عصر صدا، به‌سرعت خود را با فناوری جدید تطبیق داد. فیلم «باج‌گیری» محصول ۱۹۲۹، که ابتدا به شکل صامت برنامه‌ریزی شده بود، به عنوان یکی از نخستین فیلم‌های ناطق بریتانیا و معمولاً نخستین فیلم ناطق این کشور شناخته می‌شود. در دهه ۱۹۳۰، هیچکاک با ساخت مجموعه‌ای از فیلم‌های جنایی و دلهره‌آور، جایگاه خود را در سینمای بریتانیا تثبیت کرد. «مردی که زیاد می‌دانست» محصول ۱۹۳۴، «۳۹ پله» محصول ۱۹۳۵ و «خانم ناپدید می‌شود» محصول ۱۹۳۸ از مهم‌ترین آثار این دوره‌اند. 

در سال ۱۹۳۹، هیچکاک به دعوت دیوید او. سلزنیک، تهیه‌کننده بانفوذ هالیوود، به ایالات متحده رفت تا فعالیت حرفه‌ای خود را در صنعت فیلمسازی آمریکا ادامه دهد. نخستین فیلم آمریکایی او «ربه‌کا» محصول ۱۹۴۰، اقتباسی از رمان دافنه دوموریه بود که با بازی لارنس اولیویه و جون فونتین ساخته شد. «ربه‌کا» موفقیت چشمگیری به دست آورد و جایزه اسکار بهترین فیلم را دریافت کرد. این اثر تنها فیلم هیچکاک است که جایزه اسکار بهترین فیلم را برده است؛ هرچند خود او در مقام کارگردان بارها نامزد اسکار شد، اما هرگز جایزه رقابتی بهترین کارگردانی را دریافت نکرد.

هیچکاک در دهه ۱۹۴۰ با ساخت فیلم‌هایی چون «خبرنگار خارجی»، «سوء ظن»، «سایه یک شک»، «قایق نجات»، «طلسم‌شده» و «بدنام» دامنه تجربه‌های خود را گسترش داد. دهه ۱۹۵۰ یکی از دوره‌های درخشان فعالیت هیچکاک به شمار می‌رود. او در این دهه با بازیگرانی چون جیمز استوارت، گریس کلی و کری گرانت همکاری کرد و آثاری ساخت که به نمونه‌های کلاسیک سینمای دلهره تبدیل شدند. «غریبه‌ها در قطار» محصول ۱۹۵۱، «ام را به نشانه مرگ بگیر» محصول ۱۹۵۴، «پنجره عقبی» محصول ۱۹۵۴، «گرفتن یک دزد» محصول ۱۹۵۵، «سرگیجه» محصول ۱۹۵۸ و «شمال از شمال غربی» محصول ۱۹۵۹ از آثار مهم این دوره هستند.

«سرگیجه» نیز از مهم‌ترین آثار تاریخ سینما محسوب می‌شود و در بسیاری از نشرسنجی‌ها از منتقدان سینمایی در صدر فهرست بهترین فیلم‌های تاریخ سینما قرار دارد. همچنین فیلم «روانی» محصول ۱۹۶۰، از مشهورترین آثار او و یکی از نقاط عطف سینمای وحشت و تریلر روان‌شناختی است. او در سال ۱۹۶۳ نیز فیلم «پرندگان» را ساخت؛ اثری که در آن حمله‌های ناگهانی پرندگان به ساکنان یک منطقه ساحلی، نظم زندگی روزمره را بر هم می‌زند.

هیچکاک در سال‌های پایانی فعالیتش همچنان به ساخت فیلم‌های جنایی و دلهره‌آور ادامه داد. «جنون» محصول ۱۹۷۲، از آثار برجسته این دوره و بازگشت او به فضای لندن بود. آخرین فیلم بلند او با عنوان «توطئه خانوادگی» در سال ۱۹۷۶ اکران شد.

آلفرد هیچکاک در طول فعالیت حرفه‌ای خود پنج بار نامزد جایزه اسکار بهترین کارگردانی شد؛ برای فیلم‌های «ربه‌کا»، «قایق نجات»، «طلسم‌شده»، «پنجره عقبی» و «روانی». او در سال ۱۹۶۸ جایزه یادبود ایروینگ جی. تالبرگ آکادمی علوم و هنرهای سینمایی را برای دستاوردهای حرفه‌ای دریافت کرد. مؤسسه فیلم آمریکا نیز در سال ۱۹۷۹ جایزه یک عمر دستاورد هنری خود را به او اهدا کرد.

هیچکاک در سال ۱۹۸۰ لقب شوالیه را از ملکه الیزابت دوم دریافت کرد. او ۲۹ آوریل همان سال، در ۸۰ سالگی، در خانه‌اش در بل‌ایر لس‌آنجلس درگذشت. آلما رویل، همسر و همکار دیرینه‌اش، تا پایان زندگی در کنار او بود و در سال ۱۹۸۲ درگذشت.