مسعود کثیری در گفتوگو با ایسنا درباره شباهتهای تحولات این روزهای افغانستان با کودتای سوم اسفند سال ۱۲۹۹ در ایران، اظهار کرد: در دو روز گذشته گمانهزنیهای زیادی درباره وضعیت افغانستان و نیروهای جبهه مقاومت در پنجشیر به رهبری احمد مسعود شده است. بعد از بررسی تحولات اخیر افغانستان دریافتم مشابهتهای تاریخی زیادی میان این تحولات و رخدادهای کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ در ایران وجود دارد و این بررسیها فارغ از تمایل شخصی بنده به پیروزی یا عدم پیروزی جبهه مقاومت در افغانستان انجام شد.
وی افزود: در دوره قاجار و در سالهای نزدیک به کودتای سوم اسفند با یک دولت پیر و ناکارآمد مواجه هستیم به طوری که هیچ یک از وظایف حکمرانی خود را نمیتواند انجام دهد و ایران در این زمان از رفاه اقتصادی، امنیت و توسعه فرهنگی محروم بود و عملاً حکومت وقت ناتوان شده بود.
این استاد تاریخ دانشگاه اصفهان، گفت: وقتی شما به افغانستان ۲۰ سال گذشته نگاه میکنید مشاهده خواهید کرد که تقریباً همین وضعیت یکصد سال قبل ایران را داشته است به طوری که دولتهایی که بعد از سقوط طالبان روی کار آمدند ناکارآمد بودند و در عمل مملکت را در مدار توسعه و امنیت قرار ندادند.
کثیری به مشابهتهای سیاست خارجی این دو رخداد پرداخت و تصریح کرد: در زمان کودتای ۱۲۹۹ رقابتهای شدیدی میان انگلستان و روسیه بر سر کسب منافع در کشورهای خاورمیانه و به خصوص ایران وجود دارد و هر کدام از رهگذر منافع خود به تحولات ایران نگاه میکنند و به همین دلیل هزینههای زیادی برای تفوق خود در ایران کردند. در افغانستان دوره فعلی هم رقابتهای شدیدی میان دولتهای غرب و شرق وجود دارد که سبب رقابتهای مشابه یکصد سال پیش در این زمان شده است.
وی افزود: از طرفی در زمان وقوع کودتا در ایران، مردم با جنگ، بیماری، قحطی و گرسنگی روبرو هستند به طوری که بسیاری از جمعیت کشورمان در اثر فقر و گرسنگی از بین رفت. در حال حاضر هم مردم افغانستان تقریباً همین وضعیت را دارند و عموماً فقیر بوده و به شکل بدوی زندگی میکنند و دارای مشکلات بهداشتی زیادی هم هستند.
این استاد تاریخ دانشگاه اصفهان، ادامه داد: در زمان کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ بعد از حدود ۱۴ سال جنگ و دعوایی که پس از انقلاب مشروطه رخ داد و رقابتهایی که میان دولتهای مختلف خارجی شکل گرفت، مردم از مشروطه، نتایج مشروطه و قول و قرارهایی که مشروطه خواهان داده بودند نا امید و خسته شده بودند و مشاهده کردند که نه تنها چیزی به دست نیاوردند بلکه آن امنیتی هم که در گذشته داشتند دیگر ندارند.
کثیری افزود: مردم افغانستان هم در ۲۰ سال گذشته مشاهده کردند که دولتهای مختلف نتوانستند امنیت را برای آنان تأمین کنند به طوری که هر هفته در نقاط مختلف کشور و از جمله کابل بمبگذاری انجام میشد و این نقیصهها سبب خستگی و نا امیدی مردم افغانستان شد.
وی اظهار کرد: اگر بخواهیم به نقش دولتهای خارجی برگردیم متوجه میشویم که حضور این کشورها در افغانستان و ایران یکصد سال پیش برای آنان خسارتهای مالی و جانی زیادی دارد و از نظر حیثیتی هم برای آنان مضر است. برای مثال مردم ان