دکتر رضا دواساز ایرانی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به ۱۰ خردادماه روز جهانی مبارزه با دخانیات، در خصوص عوارض ناشی از مصرف آن اظهار کرد: بر اساس آیین‌نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات، فرآورده‌های دخانی شامل کلیه مواد واجد توتون و تنباکو و مشتقات آن به جز داروهای مورد تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است که رایج‌ترین شکل مصرف محصولات تنباکو به صورت کشیدنی (تدخینی) است.

وی افزود: محصولات و فرآورده‌های دخانی به سه دسته کلی قابل طبقه‌بندی هستند؛ فرآورده‌های تنباکوی کشیدنی مثل سیگار، قلیان، پیپ، سیگار برگ، فرآورده‌های تنباکوی غیر کشیدنی مانند ناس، تنباکوی بدون دود، تنباکوی جویدنی، انفیه تنباکو و سیگار یا قلیان الکترونیک از جمله سیستم‌های انتقال نیکوتین الکترونیک یا اندز هستند.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت خوزستان گفت: ماده موثره موجود در انواع تنباکو نیکوتین است که وابستگی یا اختلال مصرف آن یکی از شایع‌ترین و پرعارضه‌ترین اختلالات مصرف مواد محسوب می‌شود. هر چند شباهت‌های بین وابستگی به نیکوتین با سایر وابستگی‌ها همچون ایجاد ولع مصرف آشکار است اما مصرف انواع تنباکو با مشکلات رفتاری همراه نیست و به این دلیل کسانی که تنباکو مصرف می‌کنند با وجود مصرف تنباکو با مشکلات اجتماعی یا قانونی، متقاضی دریافت خدمات درمانی می‌شوند.

دواساز ایرانی گفت: با این وجود مصرف تنباکو با مشکلات جسمی متعددی همراه است و مصرف‌کنندگان آن به دلیل شکایات جسمی مختلف به احتمال بالایی ممکن است متقاضی خدمات درمانی از جایگاه‌های مراقبت اولیه شوند.

شیوع بالای وابستگی به دخانیات در مبتلایان به اختلالات روانپزشکی

وی با بیان اینکه سیگار کشیدن یک عامل خطر بروز بیماری‌ها است، گفت: تقریبا ۸۵ درصد کسانی که روزانه تنباکو مصرف می‌کنند به آن وابسته هستند و محرومیت از تنباکو در ۵۰ درصد سیگاری‌هایی که اقدام به ترک می‌کنند رخ می‌دهد. وابستگی به دخانیات (تنباکو) در افراد مبتلا به سایر اختلالات روانپزشکی شیوع بسیار بالایی دارد بنابراین پزشکان باید در ارائه مراقبت به این گروه از بیماران این موضوع را به طور خاص در نظر داشته باشند.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت خوزستان افزود: افراد مبتلا به اضطراب و افسردگی در صورت اقدام به ترک سیگار به موفقیت کمتری دست پیدا می‌کنند و این موضوع اهمیت مراقبت جامع از این گروه از بیماران را مورد نشان می‌دهد.

دخانیات و انواع آن

وی عنوان کرد: دخانیات و مواد دخانی، هر ماده یا فرآورده‌ای است که تمام یا بخشی از ماده خام تشکیل دهنده آن گیاه توتون یا تنباکو یا مشتقات آن (به استثنای مواد دارویی مجاز به ترک دخانیات به تشخیص وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی) است. ماده موثره در گیاه تنباکو، نیکوتین است که مصرف آن می‌تواند موجب ایجاد وابستگی در فرد شود.

دواساز ایرانی گفت: سیگار به تنباکوی پیچیده شده در کاغذ گفته می‌شود که توسط ماشین تولید می‌شود؛ سیگار استوانه کاغذی کوچکی معمولا به طول کمتراز ۱۲ سانتی متر و قطر نزدیک به ۱۰ میلی‌متر است که از برگ ‌های بریده شده یا عمل آمده تنباکو پر می‌شود.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت خوزستان بیان کرد: پیپ نیز وسیله‌ای است که در آن از برگ‌های خشک شده گیاه تنباکو، به عنوان توتون برای مصرف استفاده می‌شود.

وی ادامه داد: قلیان نیز وسیله‌ای است برای کشیدن تنباکو که دود حاصل از آن ناشی از سوختن ذغال گداخته و تنباکو است.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت خوزستان گفت: چپق نیز وسیله‌ای است که دارای حقه و یک لوله متصل به آن است که در حقه توتون ریخته و آتش را روی آن گذاشته و می‌کشند.

دواساز ایرانی عنوان کرد: در سال‌های اخیر مصرف نیکوتین با استفاده از تبخیرکننده‌های الکترونیک رایج شده است؛ این تبخیرکننده‌های الکترونیک به صورت سیگار، سیگار برگ، قلیان و پیپ الکترونیک در دسترس قرار گرفته‌اند و به طور کلی به آن‌ها سیستم‌های الکترونیک انتقال نیکوتین یا اندز گفته می‌شود.

عوارض مصرف دخانیات

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت خوزستان گفت: مصرف کشیدنی تنباکو تقریبا به تمام دستگاه‌های بدن آسیب رسانده و یکی از اصلی‌ترین عوامل اصلی مرگ قابل پیشگیری در جهان است؛ تنباکو حاوی ۶۰۰ ماده شیمیایی است که هنگام سوختن بیش از ۷۰۰۰ ماده شیمیایی مختلف تولید می‌کند که حداقل ۶۹ عدد از آن‌ها سرطان‌زا هستند و بسیاری از آنها سمی بوده و به بافت‌های بدن آسیب می‌رساند. بسیاری از مواد موجود در دود سیگار در محصولات مورد استفاده در زندگی روزمره ما وجود دارند اما روی تمام آن‌ها برچسب‌های هشدار و علامت مرگ وجود ندارد.

خطر سکته قلبی و سکته مغزی با مصرف سیگار دو تا چهار برابر می‌شود

دواساز ایرانی بیان کرد: کشیدن تنباکو خطر ابتلا به سکته قلبی و بیماری‌های عروقی را افزایش می‌دهد. سیگار کشیدن از طریق ایجاد التهاب در جداره عروق موجب ضخیم‌تر شدن شریان‌ها و نازک‌تر شدن مجرای عبور خون می‌شود. این موضوع موجب بالا رفتن فشار خون می‌شود. آسیب جدار عروق بر اثر مواد سمی حاصل از کشیدن سیگار همچنین منجر به تشدید فرآیند ایجاد پلاک‌های آترواسکلروزی در جدار شریان‌ها می‌شود.

وی افزود: پلاک‌های آترواسکلروزی و فشار خون بالا خطر لخته شدن خون را افزایش می‌دهند و لخته‌های خون می‌توانند موجب بروز سکته قلبی و مغزی شوند. سکته مغزی در افراد سیگاری ممکن است به دلیل فشار خون بالا و پاره شدن شریان‌ها در مغز ایجاد شود.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت خوزستان گفت: مطالعات مختلف نشان داده که خطر سکته قلبی و سکته مغزی با مصرف سیگار دو تا چهار برابر می‌شود. کسانی که روزانه دو تا چهار نخ سیگار می‌کشند نیز با احتمال بیشتری دچار علائم اولیه بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شوند.

دواساز ایرانی بیان کرد: کشیدن تنباکو موجب آسیب به راه‌های تنفسی و کیسه‌های هوایی در ریه می‌شود. بیماری‌های ریوی ناشی از مصرف کشیدنی محصولات تنباکو شامل بیماری انسدادی مزمن ریوی می‌شود که شامل آمفزیوم و برونشیت مزمن است. در افراد مبتلا به آسم سیگار کشیدن یا مواجهه با دود سیگار منجر به بروز حمله آسم و تشدید بیماری می‌شود و افراد سیگاری ۱۲ تا ۱۳ برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری ممکن است بر اثر بیماری انسدادی مزمن ریه فوت کنند.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت خوزستان با اشاره به عوارض مصرف دخانیات و بیماری‌های حاصل از آن عنوان کرد: بروز بیماری‌های مزمن از جمله سکته مغزی، نابینایی، آب مروارید، شکاف کام و لب در نوزادان در صورت مصرف دخانیات توسط زنان باردار، عفونت ریوی، تضعیف سیستم ایمنی بدن، کاهش توان باروری در زنان، حاملگی نابجا، ناتوانی جنسی در مردان و آرتریت روماتوئید، بروز انواع سرطان‌ها از جمله سرطان حنجره، مری، لوکمی حاد، معده، کبد، لوزالمعده، گردن رحم، مثانه، روده بزرگ و مقعد از عوارض مصرف دخانیات هستند.

انتهای پیام