دکتر علیرضا استقامتی_ به مناسبت روز جهانی و هفته ملی دیابت در گفت‌وگوی تفصیلی با ایسنا، درباره وضعیت دیابت در ایران اظهار کرد: براساس آمار و ارقام آخرین «پیمایش عوامل خطر بیماری‌های غیرواگر در ایران» (استپس)، حدود ۱۴.۲ درصد از جمعیت بالای ۲۰ سال کشور به دیابت نوع دو مبتلا هستند که معادل ۷ میلیون نفر از جمعیت کشور است. این استپس، یک سال پیش از پاندمی کرونا در کشور انجام شده و معاونت بهداشت وزارت بهداشت انجام پیمایش جدید را آغاز کرده است. با توجه به اینکه پیمایش جدید در حال انجام است، می‌بایست در انتظار آمار و ارقام جدید باشیم. 

وی با بیان اینکه حدود ۲۴ درصد جمعیت بالای ۲۰ سال نیز به «پیش‌دیابت» مبتلا هستند، تصریح کرد: ابتلای ۲۴ درصدی جمعیت به پیش‌دیابت به این معنا است که بیش از ۱۰ میلیون نفر در چنین شرایطی قرار دارند و بنابراین براساس نتایج استپس حدود ۴۰ درصد از جمعیت بزرگسال کشور به دیابت و پیش‌دیابت مبتلا هستند. پیش‌دیابت، پدیده‌ای مهم است و نباید به راحتی از این شرایط گذر کرد؛ چرا که می‌تواند منجر به دیابت شود یا عوارض ناشی از بیماری دیابت را با شدت‌ کمتری داشته باشد. اگرچه افرادی که در آینده به دیابت مبتلا می‌شوند به طور معمول از جمعیت پیش‌دیابتی‌ها هستند، اما تمام افرادی که در مرحله پیش‌دیابت قرار دارند به این بیماری مبتلا نمی‌شوند. با توجه به اینکه میزان فعالیت بدنی جامعه کم است و شرایط تغذیه‌ای مناسب نیست، احتمال ابتلای افراد در مرحله پیش‌دیابت به دیابت نسبت به بازگشت آنها به زندگی عادی بیشتر است.

تشخیص قطعی دیابت و بروز عوارض ناشی از این بیماری

رئیس هیات‌مدیره انجمن دیابت گابریک با بیان اینکه پیش‌دیابت از دیابت مجزا نیست، گفت: اگر قند خون برای ۲بار بیش از ۱۲۶ باشد، دیابت در نظر گرفته می‌شود. این عدد برمبنای مطالعات به دست‌ آمده است؛ در چنین شرایطی، عوارض ناشی از دیابت به مرور زمان شیوع و بروز می‌کند. عوارض ناشی از بیماری دیابت مانند عوارض چشمی، کلیوی و عروقی در درصدی از مبتلایان به پیش‌دیابت هم دیده شده و این درحالی است که عموم مردم چنین دیدگاهی ندارند. بنابراین، هیچ تضمینی مبنی بر عدم بروز عوارض دیابت در مرحله پیش‌دیابت و حال خوب فرد مبتلا وجود ندارد. عوارض قلبی_عروقی در میان افراد مبتلا به پیش‌دیابت شایع است.

ارتباط تنگاتنگ وزن و دیابت

این پزشک فوق‌تخصص غدد و متابولیسم با بیان اینکه مولفه «وزن» در مراقبت و مدیریت بیماری دیابت بسیار اهمیت دارد، تصریح کرد: هنگامی که از مراقبت مبتلایان به دیابت و کنترل سطح قند خون سخن به میان می‌آید، می‌بایست یک مسیر جدا و مجزا برای کنترل وزن در نظر گیریم. کنترل وزن، مولفه‌ای موثر برای مراقبت از دیابت محسوب می‌شود.

استقامتی ادامه داد: بنابراین، افرادی که به دیابت مبتلا هستند نه تنها می‌بایست نسبت به سطح قند خون خود آگاه باشند، بلکه باید به میزان چربی و فشار خون خود نیز توجه کنند. وزن در مراقبت از بیماری دیابت بسیار نقش دارد؛ کنترل چربی خون نسبت به کنترل وزن برای مراقبت از دیابت متفاوت است؛ چرا که کنترل چربی به مراقبت از بیماری دیابت کمک می‌کند اما کنترل وزن در مواجهه با این بیماری یک عامل مستقل به حساب می‌آید. اگر افراد مبتلا به دیابت که در مراحل نخست بیماری هستند وزن خود را بیش از ۱۵ درصد کاهش دهند، با نتایج مثبت کاهش وزن مواجه می‌شوند. با توجه به اینکه اغلب افراد دیابتی به دیابت نوع دو متبلا هستند، تاکید پزشکان بر کاهش وزن یک تاکید موکد است؛ چرا که ۷۰ تا ۸۰ درصد افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ مبتلا به چاقی هستند.

رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران با بیان اینکه چاقی و دیابت ارتباط مستقیم با یکدیگر دارند، توضیح داد: کلمه “Diabesity” در کشورهای خارجی استفاده می‌شود که حاصل ترکیب دو کلمه Diabetes «دیابت» و Obesity «چاقی» است. هدف از انتخاب و ساخت این واژه این است که چاقی و دیابت با یکدیگر بسیار ارتباط دارند.

دیابت نوع یک چیست؟

استقامتی با بیان اینکه «دیابت نوع یک» یک بیماری خودایمنی است، توضیح داد: افراد به دلیل اختلال در سیستم ایمنی و در یک زمینه ژنتیکی مناسب، مستعد به بروز دیابت نوع یک می‌شوند. در چنین شرایطی، سلول‌های لوزالمعده که مسئولیت تولید انسولین در بدن را بر عهد دارند به عنوان دشمن شناسایی شده و از بین می‌روند. هنگامی که سلول‌های تولیدکننده از بین می‌رود، افراد به تزریق انسولین نیاز دارند.

پرنوشی، پراداراری و کاهش وزن، علائم بیماری دیابت نوع یک

او درباره علائم  دیابت نوع یک توضیح داد: در گذشته، تصور می‌شد که دیابت نوع یک فقط در کودکان و نوجوانان بروز می‌کند اما این بیماری می‌تواند در هر سنی بروز کند. علائم بیماری دیابت نوع یک به طور ناگهانی بروز می‌کند و درصد قابل توجهی از بیماران با پرنوشی، پرادراری و کاهش وزن به پزشک مراجعه می‌کنند. این احتمال وجود دارد که سیر بیماری در سنین بالاتر به صورت تدریجی باشد و با دیابت نوع دو اشتباه گرفته شود. در چنین شرایطی، این احتمال وجود دارد که افراد سنین بالاتر که مبتلا به دیابت نوع یک می‌شوند طی یک یا دو سال نخست بیماری، شرایط آنها با قرص کنترل شود اما پس از مدتی به قرص پاسخگو نیستند و می‌بایست انسولین تزریق کنند.

دیابت نوع دو، یک بیماری پرسروصدا اما بدون علامت

رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران درباره دیابت نوع دو نیز توضیح داد: شاید بتوان گفت که ۸ عامل مختلف مانند مقاومت در برابر انسولین، اختلال در بافت عضلانی، اشکال در سیستم عصبی مرکزی از جمله عوامل ابتلا به دیابت نوع دو هستند. این احتمال وجود دارد که ابتلا به دیابت نوع دو بدون‌ علامت باشد؛ به نحوی که نیمی از مبتلایان به دیابت نوع دو هیچ علامتی ندارند و بیماری آنها با عوارض ناشی از دیابت نمایان شود. اگرچه این احتمال وجود دارد که فرد مبتلا به دیابت نوع دو هیچ علامتی از این بیماری نداشته باشد اما این احتمال وجود دارد که بیماری در حال سپری‌کردن سیر خود باشد. دیابت نوع دو، یک بیماری خاموش نیست یعنی عوارض دارد اما از نظر علامتی یک بیماری بی‌سروصدا است.

نوروپاتی و زخم پای دیابتی

این فوق‌تخصص غدد و متابولیسم با بیان اینکه ۱۵ درصد دیابتی‌ها دچار مشکلات پای دیابتی می‌شوند، تصریح کرد: هنگامی که مدت زمان بیماری طولانی شده و بیماری کنترل نشود، تقریبا تمام دستگاه‌های بدن درگیر شده؛ به نحوی که عروق ریز و درشت بدن درگیر این بیماری می‌شوند. منظور از عروق درشت، عروق قلب و منظور از عروق کوچک نیز عروق ته‌ چشم، کلیه و اعصاب است. نوروپاتی از عوارض بیماری دیابت است که انواع مختلفی مانند «حسی» و «حرکتی» دارد؛ افرادی که دیابت کنترل‌نشده دارند به نوروپاتی یا بی‌حسی پا مبتلا می‌شوند؛ به نحوی که حتی سوختن یا فرو رفتن یک جسم نوک‌تیز در پا را حس نمی‌کنند. افرادی که دچار مشکلات زخم پای دیابتی می‌شوند، شرایط متفاوتی را تجربه می‌کنند؛ ممکن است با توجه به مراقبت‌هایی که دریافت می‌کنند شرایط بهتری داشته باشند و این در حالی است که تعدادی از این افراد نیز درجاتی از قطع عضو را تجربه می‌کنند.

ضرورت رعایت بهداشت پا در افراد دیابتی

او با بیان اینکه کنترل زخم پای دیابتی بسیار سخ�