ژیلا سعیدی، روانشناس در گفت‌وگو با ایسنا، در خصوص اینکه پریدن مداوم از یک کار به کار دیگر و درگیری همزمان با چند دغدغه، باتری روانی و تمرکز فرد را خالی می‌کند، گفت: همان‌طور که ضرب‌المثل می‌گوید با یک دست نمی‌شود چند هندوانه برداشت، این موضوع درباره کارهای فکری عمیق و نیازمند تمرکز زیاد هم صدق می‌کند، یعنی مغز انسان در انجام همزمان فعالیت‌های پیچیده به یک اندازه توانمند نیست.
وی ادامه داد: فردی را تصور کنید که در حال مطالعه عمیق یک کتاب است، اما کنار دستش گوشی موبایل قرار دارد و هر چند وقت یک‌بار پیام‌ها را چک می‌کند. هر بار که فرد سرش را از کتاب برمی‌دارد و به موبایل نگاه می‌کند وقفه‌ای ایجاد می‌شود و وقتی می‌خواهد دوباره به مطالعه برگردد باید به یاد بیاورد که کجا بود و چه می‌خواند.
هدر رفتن انرژی روانی و افزایش خطا
به گفته این روانشناس، این فرآیند زمان بیشتری می‌طلبد و انرژی مضاعفی برای بازیابی اطلاعات نیاز دارد؛ طبیعی است که این وضعیت احتمال خطای فرد را افزایش می‌دهد.
سعیدی با اشاره به اصطلاح «باقیمانده توجه» اظهار کرد: وقتی از یک کار ناتمام به کار دیگری منتقل می‌شویم، بخشی از توجه و تمرکز همچنان درگیر تکلیف قبلی می‌ماند، بنابراین ظاهرا کار دوم را شروع کرده‌ایم، اما تمام ظرفیتمان در اختیار آن نیست. تعبیر «خالی‌شدن باتری روانی» استعاره است و به ما می‌گوید برای داشتن تمرکز کافی، بهتر است کارهای فکری به‌صورت پیوسته انجام شوند و بین آن‌ها وقفه ایجاد نشود.
وی با تاکید بر اینکه نقش اعلان‌ها و شبکه‌های اجتماعی در خستگی ذهنی غیرقابل انکار است، اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های فضای دیجیتال این است که مدام محرک‌های تازه‌ای با رنگ‌ها و صداهای گیرا برای جلب توجه تولید می‌کند.
این روانشناس افزود: مساله مهم‌تر شیوه استفاده از گوشی و تعداد وقفه‌هایی است که میان کار مهم فرد ایجاد می‌شود؛ برای مثال فرد برای چک کردن یک پیام به سراغ گوشی می‌رود، اما دقایقی بعد می‌بیند که در حال گشت‌زنی در دنیای مجازی و خواندن پیام‌های نامربوط است.
پناه بردن به فضای دیجیتال برای فرار از کار سخت
سعیدی با بیان اینکه عادت‌های رفتاری ما تاثیر زیادی روی دامنه توجه دارند، تصریح کرد: گاهی افراد برای فرار از خستگی، اضطراب یا انجام یک کار سخت به فضای دیجیتال پناه می‌برند تا از دشواری کار فرار کنند.
وی ادامه داد: راهکار مناسب این است که استفاده از فناوری را هوشمندانه تنظیم کنیم؛ مثلاً اعلان‌های غیرضروری را محدود کنیم یا زمان‌های مشخصی را برای سرزدن به دنیای دیجیتال در نظر بگیریم.
این روانشناس با بیان اینکه وقتی ذهن توان یک‌جا ماندن را از دست می‌دهد، نشانه‌هایی مثل فراموشی‌های روزمره یا کلافگی بیرون می‌زند، گفت: زمانی که پراکندگی توجه به وجود می‌آید، این وضعیت خود را در سه حوزه شناختی، هیجانی و رفتاری نشان می‌دهد. در حوزه شناختی فرد هنگام مطالعه به دلیل نداشتن تمرکز مجبور است مدام جزئیات را دوباره بخواند، رشته کلام را از دست بدهد یا برای گرفتن یک تصمیم ساده به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
پیامدهای هیجانی و رفتاری آشفتگی ذهنی
به گفته این روانشناس، تاثیر این وضعیت در حوزه هیجانی به این شکل است که فرد ممکن است احساس کلافگی، درماندگی و افزایش اضطراب کند و در حوزه رفتاری نیز دچار اهمال‌کاری شده یا کارهای نیمه‌کاره را رها کند. اگر اطلاعات هنگام ثبت در حافظه با توجه کافی ذخیره نشوند، در یادآوری دچار مشکل می‌شوند. البته همه مشکلات حافظه مربوط به چندپاره‌شدن ذهن نیست، بلکه استرس طولانی‌مدت، اختلالات خواب، افسردگی و برخی بیماری‌ها نیز می‌توانند افت تمرکز را به همراه داشته باشند.
وی ادامه داد: پراکندگی مداوم توجه، آدم‌ها را به‌سمت زود از کوره در رفتن و بی‌حوصلگی می‌برد. وقتی زندگی فردی به‌طور مزمن تحت‌فشار قرار می‌گیرد، بدن با آن همسو می‌شود و احساس خستگی شدید و بی‌انگیزگی می‌کند؛ وضعیتی که به کاهش تاب‌آوری و ضعف حافظه منجر می‌شود. توجه و تنظیم هیجان دو فرآیند مجزا از هم نیستند و نواحی پیشانی مغز در هر دو نقش دارند. وقتی فرد مدام در معرض استرس قرار می‌گیرد، حفظ توجه پایدار و تنظیم واکنش‌های هیجانی برایش دشوار می‌شود.
سعیدی با ذکر مثالی تصریح کرد: فردی که درگیر فشار کاری یا نگرانی‌های مالی است، ممکن است تحت تاثیر این فشارها در برابر یک درخواست کوچک واکنش تندی نشان دهد که این نشان‌دهنده پایین آمدن آستانه تحمل است.
کناره‌گیری از جمع به دلیل تخلیه انرژی روانی
این روانشناس بیان کرد: وقتی فرد انرژی ذهنی و جسمی زیادی صرف می‌کند، تمایلش برای حضور در جمع کمتر می‌شود؛ البته باید میان نیاز موقت به تنهایی با انزوای پایدار تفاوت قائل شد.
سعیدی در پایان گفت: فناوری‌های دیجیتال و اعلان‌های مداوم با تکه‌تکه کردن توجه، ظرفیت روانی انسان را تحلیل می‌برند و این پراکندگی ذهنی با فرسایش تاب‌آوری، خود را به شکل کاهش آستانه تحمل نشان می‌دهد که نیازمند مدیریت هوشمندانه ابزارهاست.
انتهای پیام
