سید یاسر جبرائیلی در نشست تبیینی - تحلیلی معمای اقتصاد ایران که شنبه ۱۸ بهمن در دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره) قزوین برگزار شد، با بیان اینکه امروز در دوره استعمار فرانو قرار داریم، اظهار کرد: هدف استعمار در هر شکلی، غارت منابع و تصرف بازار کشورهاست، نهادهایی مانند صندوق بینالمللی پول در چارچوب نظم لیبرال، قواعدی به دنیا را تحمیل کردند تا این روند ادامه یابد.
وی با بیان اینکه اکنون حدود ۸۵ درصد صادرات ایران مواد خام و نیمهخام است، افزود: خامفروشی صرفاً یک تصمیم سیاسی یا نتیجه عقبماندگی فناوری نیست، بلکه حاصل اجرای مجموعهای از سیاستهای مشخص است که طبیعتاً به صادرات با ارزش افزوده پایین، رشد اقتصادی کند و خلق ثروت محدود منجر میشود.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی بیان کرد: راه رهایی از استعمار، کسب استقلال است؛ استقلال به معنای آزادی یک ملت در ابعاد مختلف برای تعیین سرنوشت خویش است.
وی در پاسخ به سؤالی درباره تغییر رویکرد استعمار با ظهور شخصی مانند ترامپ، تصریح کرد: نظم لیبرال در حال فروپاشی است. آمریکا قواعدی مانند تجارت آزاد، هنجارهایی مانند حقوق بشر و نهادهای تحت رهبری خودش را زیر پا گذاشته است، به نظر میرسد نظم آینده، نظم منطقهای خواهد بود و درگیری کنونی در غرب آسیا نیز بر سر تعیین هژمون منطقه است.
این استاد دانشگاه در پاسخ به این پرسش که چرا به الگوی اقتصاد اسلامی نرسیدهایم، توضیح داد: برای تحلیل اقتصاد اسلامی باید سه لایه مکتب، نظام و علم را از هم جدا کرد، مشکل ما اینجاست که نظام نهادی کشور مانند بانک، بورس و بیمه را از نظام سرمایهداری وام گرفتیم که برای تحقق ارزشهای لیبرال طراحی شده است. حال میخواهیم با تغییر نام یا اصلاحات جزئی، از دل این نهادها ارزشهای اسلامی را استخراج کنیم که این بهراحتی ممکن نیست.
جبرائیلی تأکید کرد: باید از مکتب اسلام و ارزشهایی مانند عدالت شروع کنیم و برای تحقق آن نهادسازی جدید انجام دهیم، نه اینکه بخواهیم نهادهای موجود سرمایهداری را اسلامی کنیم. تا زمانی که در چارچوب نهادی نظام سرمایهداری حرکت میکنیم، دستیابی به اهداف مکتب اسلام دشوار است.
لزوم انقلاب اقتصادی و بازگشت به قانون اساسی
وی با تأکید بر لزوم یک انقلاب اقتصادی اظهار کرد: سیاستهای اقتصادی حاکم بر کشور غلط است، ما نیاز به انقلاب اقتصادی و بازگشت به قانون اساسی نیاز داریم، ما از قانون اساسی فاصله گرفتهایم، سیاستهایی که در کشور اجرا میشود، سیاستهایی نیست که در قانون اساسی باشد، بنابراین خروجی آنها خروجی تجویزهای دشمن است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی ضمن انتقاد از شناورسازی نرخ ارز و بانکهای خصوصی ادامه داد: فایده شناورسازی نرخ ارز چه بود؟ خیر بانکهای خصوصی در این کشور چه بوده است؟ شناورسازی نرخ ارز نه تنها رانت را حذف نکرد، بلکه رانت خلق کرد.
این کارشناس اقتصادی بیان کرد: متأسفانه برخورد قاطعی با مفسدان اقتصادی نمیشود، مردم باید این را از قوه قضائیه مطالبه کنند.
وی با اشاره به تشکیل نهادهای انقلابی مانند جهاد سازندگی، بسیج، کمیته امداد و سپاه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تأکید کرد که این نهادسازیها مبتنی بر مکتب اسلام بود، و در ادامه افزود: با ورود به دهه ۷۰ و پس از پایان جنگ تحمیلی روندی آغاز شد که میتوان از آن به نهادزدایی انقلابی تعبیر کرد، نمونه بارز آن انحلال جهاد سازندگی بود که با وجود توصیههای مقام معظم رهبری به دولت وقت مبنی بر عدم صلاح این کار، انجام شد.
جبرائیلی خاطرنشان کرد: امروز نیز گفتمان ادغام نهادهایی مانند سپاه و ارتش یا تضعیف نهادهایی مانند کمیته امداد از سوی برخی مطرح میشود و تلاش بر این است که نهادهای سرمایهدارانه جایگزین نهادهای انقلابی شوند.
وی با بیان اینکه اقتصاد اسلامی جهتگیریها و هنجارهای خاص خود را دارد، افزود: یک مفهوم کلیدی در اقتصاد اسلامی، انفال است که طبق قرآن در اختیار حاکم اسلامی است، اما متأسفانه با اجرای نسخههایی مانند خصوصیسازی، این منابع از اختیار حکومت اسلامی خارج شده و در چارچوب نظام سرمایهداری قرار گرفت.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی تأکید کرد: وقتی انفال خصوصی یا خصولتی شود، دیگر در خدمت اهداف اسلام قرار نمیگیرد و دولت از منابع خود محروم میشود. این امر منجر به رهاسازی یا واگذاری حوزههای حیاتی مانند بهداشت و آموزش رایگان میشود که در قانون اساسی بر آن تأکید شده است.
لزوم نهادسازی انقلابی و فاصلهگیری از الگوی غربی
جبرائیلی تصریح کرد: امروز باید حرکت نهادسازی انقلابی را از سر گرفت، رسالت جمهوری اسلامی «آمریکا کردن» ایران نبوده است اما متأسفانه در دهههای گذشته، «مثل آمریکا شدن» به معیار اصلی سیاستگذاری تبدیل شده است.
وی با انتقاد از جدایی دانشگاه از بدنه حکومت، اظهار کرد: مسئله حکومت، مسئله دانشگاه نیست و اطلاعات و آمار لازم برای کارشناسی واقعی در اختیار اساتید و نخبگان قرار نمیگیرد؛ این امر باعث میشود راهکارهای ارائه شده از سوی دانشگاه، در خلأ اطلاعاتی شکل بگیرد.
این کارشناس اقتصادی، بیبرنامگی را یکی از معضلات کشور دانست و گفت: برنامههای توسعه ما به گونهای است که با تغییر دولت، پروژههای عظیم متوقف یا نفی میشود، در حالی که برنامههای توسعه موفق اینگونه نیست.
جبرائیلی افزود: جنگ واقعی امروز دنیا، جنگ فناوریهای برتر مانند هوش مصنوعی و نیمههادیهاست اما آیا ما در این میدان، برنامه و منابع مالی مشخصی داریم؟
احیای اقتدار دولت؛ گام نخست برای اصلاح
وی در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه دولت برای پیشبرد برنامههای پیشرفت نیاز به اقتدار و منابع دارد، بیان کرد: متأسفانه امروز دولت در تأمین بودجه اولیه خود نیز مشکل دارد، در حالی که برخی هلدینگهای بزرگ اقتصادی گاه مانند حکومتهای مستقل عمل میکنند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی تأکید کرد: نخستین گام برای اصلاح، احیای اقتدار دولت از طریق بازگرداندن کنترل بر منابع استراتژیک مانند انفال، ارز و نظام بانکی است. زیرا اقتدار یک مجموعه، متوقف بر توان مالی آن است.
جبرائیلی ایجاد گفتمان عمومی درست را شرط هرگونه تغییر دانست و اضافه کرد: وقتی رسانهها مدام بر حذف یارانهها یا خصوصیسازیهای بیشتر تأکید میکنند، یعنی در حال آمادهسازی افکار عمومی برای پذیرش سیاستهایی هستند که به باور ما، به نفع کشور نیست. باید حقایق و پیامدهای این سیاستها و الگوی جایگزین مبتنی بر اقتصاد اسلامی را برای مردم، بهویژه نسل جوان توضیح داد.
انتهای پیام
نظرات