به گزارش ایسنا، «شب شاهنامه» با سردبیری علی دهباشی عصر پنجشنبه دهم اردیبهشت ماه در خانه هنرمندان برگزار شد. دهباشی در افتتاحیه این نشست که از مجموعه شبهای بخارا بود، برگزاری شب شاهنامه و جلال خالقی مطلق را فرصتی برای بازخوانی اهمیت تصحیح علمی شاهنامه در حفظ زبان فارسی برشمرد.
ژاله آموزگار، اسطورهشناس و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به عنوان نخستین سخنران، با لحنی صمیمانه گفت: «اقرار میکنم که دعوت آقای دهباشی با آن شگرد خاصشان مرا به این تریبون کشاند. اما حضور در مراسمی که به نام جلال خالقیمطلق است، برای من یک وظیفه بود.»
او با تبیین شخصیت علمی جلال خالقی، از واژه اساطیری خویشکاری (وظیفه اخلاقی و ملی) استفاده کرد و افزود: «خالقیمطلق از نمونه شخصیتهایی است که وظیفه تاریخی خود را به کمال رسانده است. او متعلق به قرن زرین ایرانشناسی و نسلی تکرارنشدنی است که فره ایرانی و عشق صادقانه به این خاک در تمام آثارشان موج میزند. تصحیح او از شاهنامه، تنها یک کار کتابخانهای نیست، بلکه صیانت از جوهر هویت ماست. او با روششناسی علمی، اسطورهها را از دل تاریخ بیرون کشید و به متن فردوسی، اعتباری دوباره بخشید.»
در ادامه، پیامهای تصویری دو چهره شاخص پژوهشی پخش شد که بر اهمیت «روششناسی» استاد تأکید داشتند. محمود امیدسالار (شاهنامهشناس)، تصحیح خالقیمطلق را که حاصل ۳۰ سال تتبع در بیش از ۵۰ نسخه خطی جهان است، «تصحیح قرن» نامید و آن را پایانی بر دوران برخوردهای سلیقهای و ذوقی با متن فردوسی دانست.
او تأکید کرد که خالقی با تدوین ضوابط دقیق «نسخهشناسی» و رعایت «زبان زمان شاعر»، دشوارترین گرههای متنی شاهنامه را گشوده است.
سجاد آیدنلو (شاهنامهشناس) نیز در پیامی تصویری، خالقیمطلق را الگوی اخلاق علمی برای پژوهشگران جوان معرفی کرد و گفت: «دقت وسواسگونه استاد در بررسی تکتک ابیات و پرهیز از دخالت دادن نظرات شخصی در تصحیح، استانداردی را در ایرانشناسی بنا نهاد که تا دههها مرجع اصلی هرگونه پژوهشِ فردوسیشناختی خواهد بود.»
محسن مرعشی (خواننده و آهنگساز)، در بخش دیگری از این مراسم با اشاره به تداوم برگزاری شبهای بخارا گفت: «قدردانی از علی دهباشی، قدردانی از فرهنگ است. او به قول یکی از دوستان، یکتنه و به اندازه یک وزارتخانه برای این مرز و بوم تلاش میکند و اجازه نمیدهد غبار فراموشی بر چهره مفاخر ما بنشیند.»
مرعشی همچنین به ابعاد کمتر شناخته شده تحقیقات استاد خالقی اشاره کرد و افزود: «مقالات استاد در حوزه عروض، ریشهشناسی واژگان و بررسی تطبیقی داستانهای پهلوانی، به اندازه تصحیح شاهنامه ارزشمند و راهگشا هستند.»
در ادامه، پخش پیام تصویری از سخنان زندهیاد ایرج افشار درباره ضرورت تصحیح علمی شاهنامه، پیوندی معنوی میان نسل قدیم و جدید ایرانشناسان در سالن ایجاد کرد.
همچنین، بخشهای هنری با تمرکز بر موسیقی شاهنامهای و نقالی در این مراسم اجرا شد.
جلال خالقیمطلق (متولد ۱۳۱۶) بیش از ۳۰ سال از عمر خود را در دانشگاه هامبورگ صرف تصحیح انتقادی شاهنامه کرد. اثر ۸ جلدی او که در سالهای ۱۳۶۶ تا ۱۳۸۶ در نیویورک زیر نظر احسان یارشاطر انتشار یافت و در ایران نیز توسط نشر دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شده است، امروزه به عنوان معتبرترین نسخه شاهنامه در محافل دانشگاهی جهان شناخته میشود.
خالقی در ۹ اسفند ۱۴۰۴ در شهر هامبورگ درگذشت.
انتهای پیام
