یعقوب زراعت‌کیش در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه تنگه هرمز، به عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های آبی جهان، نقشی حیاتی در اقتصاد بین‌المللی ایفا می‌کند، اظهار کرد: اهمیت این تنگه به دلیل عبور بخش قابل توجهی از انرژی جهان، به ویژه نفت خام و گاز مایع، دوچندان است. حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از این تنگه عبور می‌کند که اهمیت آن را در تامین انرژی جهانی آشکار می‌سازد.

وی ادامه داد: همچنین؛ قطر به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان گاز مایع (LNG)، بخش عمده‌ای از تولیدات خود را از این مسیر استراتژیک روانه بازارهای جهانی می‌سازد. اهمیت تنگه هرمز تنها به انرژی محدود نمی‌شود؛ بخش عمده ای از هلیوم، ماده‌ای کلیدی در ساخت دستگاه‌های پیشرفته و حساس، نیز از این تنگه عبور داده می‌شود. صادرات محصولاتی نظیر گوگرد و سایر کالاها نیز از این مسیر صورت می‌گیرد که آن را به شریان اصلی رشد اقتصادی جهانی تبدیل کرده است.

رئیس دانشگاه آزاد تهران غرب، با تأکید بر اینکه در صورت بسته شدن تنگه هرمز، تاثیرات فوری و گسترده‌ای بر بازارهای مالی جهانی، زنجیره تامین کالاها (به ویژه کالاهای اساسی و مواد اولیه) و نرخ تورم مشاهده خواهد شد که می‌تواند ثبات اقتصادی بین‌المللی را به چالش بکشد، تصریح کرد: اگر به روند تورم در دهه‌های گذشته نگاه کنیم، مشاهده می‌شود که بسیاری از دوره‌های تورمی-از جمله در دهه‌های های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ و بعد از آن-بیشتر ناشی از کاهش تقاضا بوده است.

زراعت‌کیش افزود: کاهش تقاضا نیز عمدتاً در اثر افزایش تورم و قیمت‌ها شکل می‌گیرد و عامل اصلیِ افزایش قیمت‌ها، جهش در قیمت انرژی به‌ویژه بالا رفتن بهای نفت، است. در این چارچوب، یک شوک جدی به قیمت انرژی می‌تواند سبب کاهش تقاضا و ایجاد رکود شود. در نتیجه، موجودی انبارها به‌دلیل کاهش تقاضا افزایش می‌یابد، کالاها در مسیر بازار کمتر مصرف می‌شوند و تقاضا در بسیاری از بخش‌ها افت می‌کند؛ به همین دلیل، به‌طور کلی رشد اقتصادی دنیا کاهش پیدا می‌کند.

این استاد تمام دپارتمان اقتصاد و مالی دانشگاه علوم تحقیقات، با اشاره به اینکه همین موضوع، به‌ویژه در صورت طولانی شدن انسداد تنگه هرمز، می‌تواند سریع‌تر و ملموس‌تر بروز کند، خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی اگر تنگه هرمز بسته شود و این وضعیت به‌سرعت رفع نگردد، جهان احتمالاً شاهد رکود عمده و رشد اقتصادی بسیار پایین خواهد بود. اگرچه اکنون نیز برخی نشانه‌ها دیده می‌شود، از جمله گزارش‌هایی درباره کاهش رشد اقتصادی در آلمان ادامه‌دار شدن انسداد می‌تواند امید بازارها به توافق و بازگشایی مسیر را نیز تضعیف کند و بحران را طولانی‌تر سازد.

وی اضافه کرد: از سوی دیگر، اثرگذاری تنگه هرمز فقط به انرژی محدود نیست و به حوزه غذا و مواد اولیه نیز سرایت می‌کند. بسیاری از محصولات غذایی و زنجیره تأمین آن‌ها از جمله خوراک و کود شیمیایی به شدت به مسیرحمل‌ونقل تنگه هرمز وابسته‌ است و افزایش هزینه‌ها می‌تواند قیمت غذا را بالا ببرد. بنابراین، بسته شدن این مسیر می‌تواند زمینه یک بحران غذایی و حتی بحران تولیدات صنعتی در سطح منطقه را فراهم کند.

سناریوی قیمت نفت در صورت تداوم انسداد تنگه هرمز 

رئیس دانشگاه آزاد تهران غرب با بیان اینکه کشورهای حاشیه خلیج فارس، به دلیل اتکا به واردات در بسیاری از کالاهای اساسی و حتی اقلام روزمره مانند آب، تاب‌آوری پایین‌تری نسبت به شوک‌های بیرونی دارند، یادآور شد: در کنار آن، مجموع کشورهای صنعتی نیز در برابر این نوع اختلال، آسیب‌پذیری قابل توجهی نشان می‌دهند.

وی تأکید کرد: با توجه به اینکه حدود ۲۰ تا ۲۵ درصدِ نفت و سهم قابل توجهی از گاز مایع جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند، انسداد این مسیر اثر مستقیم بر قیمت‌ها و سپس رکود اقتصادی خواهد داشت. این مسئله می‌تواند به صورت زنجیره‌ای بازارهای مختلف را تحت تأثیر قرار دهد و دامنه بحران را گسترش دهد.

زراعت‌کیش با اشاره به اینکه در شرایط بحرانیِ ناشی از اختلال احتمالی در تنگه هرمز، باید توجه داشت که مسیرهای جایگزین انتقال انرژی و کالا، حداقل در کوتاه‌مدت محدود هستند، تأکید کرد: برای کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، خطوط لوله‌ای وجود دارد، اما ظرفیت آن‌ها در عمل محدود است و بخش زیادی از توان تولید و صادرات این کشورها بدون استفاده می‌ماند.

وی بیان کرد: بنابراین، در یک بازه چند هفته‌ای، این محدودیت‌ها به کاهش تاب‌آوری اقتصادی کشورهای عربی خلیج فارس می‌انجامد؛ این امر تاثیر همزمانی بر اقتصاد کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی دارد. در چنین وضعی، افزایش قیمت نفت می‌تواند به‌سرعت رخ دهد و حتی اگر انسداد طولانی‌تر شود، بازار انرژی ممکن است به این جمع‌بندی برسد که نفت به‌زودی آزاد نخواهد شد.

این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه چنین باوری در بازار، به افزایش قیمت نفت دامن می‌زند، تصریح کرد: به‌طوری که اگر انتظار بازار به استمرار انسداد طی یک ماه آینده برسد، احتمال نوسان در سطوح بالاترِ قیمتی نیز افزایش پیدا می‌کند. از این‌رو، علاوه بر ملاحظات فنی حمل‌ونقل، توجه به مدیریت انتظارات بازار نیز اهمیت دارد.

وی ادامه داد: در این چارچوب، تحرکات رسانه‌ای و اقداماتی که بتواند پیام «تداوم اختلال» را به بازار منتقل کند، می‌تواند در شکل‌گیری این انتظار نقش مؤثری داشته باشد. این روند، در نهایت می‌تواند به‌عنوان یک برگ برنده در معادله فشار اقتصادی به نفع کشور ما عمل کند.

این اقتصاددان تأکید کرد: با توجه به ماهیت «جنگ سرد» اقتصادی، تاب‌آوری هر کشور به‌عنوان عامل تعیین‌کننده در روندها مطرح است. همچنین بر اساس جایگاه راهبردی ایران، اعمال محاصره دریایی برای کشورمان به‌طور کامل پذیرفته نیست و در صورت تداوم آن، تأمین آزادی کشتیرانی و عبور ایمن کشتی‌ها به شکل مؤثر پیگیری و جهت مقابله با محاصره شاید نیاز به عملیات نظامی باشد.

انتهای پیام