در قلب ایران، ملایر به عنوان نگینی درخشان در عرصه تولید انگور با گسترهای وسیع به وسعت بیش از ۱۳ هزار هکتار تاکستانهای پربار، سالانه بیش از ۳۰۵ هزار تُن از مرغوبترین انگورهای کشور را به سفرههای ایرانیان هدیه میبخشد.
در این میان، باغداران پرتلاش ملایری، با پیروی از سنتهای دیرین و دانش روز، از آغازین روزهای بهار، بهویژه از ابتدای اردیبهشت، مرحلهای حیاتی از مراقبتهای باغی را کلید میزنند؛ عملیات «باغاِسپار» یا «پابیلکردن». این آیین باغداری، که نسل به نسل منتقل شده و همچنان جایگاه خود را در میان باغداران حفظ کرده است، نقشی بنیادین در ارتقای سلامت خاک، مبارزه هوشمندانه با آفات و بیماریها، و در نهایت، شکوفایی و باروری هرچه بیشتر تاکستانهای این دیار ایفا میکند.
این عملیات، نه تنها پاسخی به نیازهای اکولوژیکی باغات انگور است، بلکه گامی مؤثر در راستای تضمین کیفیت و کمیت محصول، و حفظ جایگاه ملایر به عنوان قطب بیبدیل تولید این میوه بهشتی در سطح ملی و جهانی محسوب میشود.
باغاِسپار؛ عملیات سنتی برای احیای خاک و تاکستان
مدیر جهاد کشاورزی ملایر با اشاره به عملیات باغاسپار در باغات انگور این شهرستان مطرح کرد: باغداران ملایری از ابتدای اردیبهشتماه هر سال اقدام به انجام این عملیات در سطح باغات میکنند.
علیرضا زنگنه در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: شهرستان ملایر با دارا بودن ۱۳ هزار هکتار سطح زیر کشت انگور و تولید سالانه حدود ۳۰۵ هزار تن محصول، یکی از قطبهای مهم تولید انگور در کشور به شمار میرود.
وی با اشاره به اهمیت عملیات باغاسپار افزود: باغاسپار نوعی خاکورزی در باغات انگور است که نقش مهمی در بهبود شرایط تولید دارد. از جمله مزایای این عملیات میتوان به مبارزه با آفات و بیماریها، کنترل علفهای هرز، بهبود شرایط آبیاری و توسعه بهتر ریشهها اشاره کرد.
زنگنه ادامه داد: بسیاری از آفات و بیماریها به دلیل وجود علفهای هرز در باغات ایجاد میشوند و با انجام باغاسپار، این علفها حذف شده و باغ از نظر بهداشتی در شرایط مطلوبتری قرار میگیرد. همچنین با حذف رقابت غذایی، آب و عناصر ریزمغذی بهصورت مناسبتری در اختیار تاک های انگور قرار میگیرد.
وی خاطرنشان کرد: انجام این عملیات موجب تهویه بهتر خاک و در نهایت افزایش کیفیت محصول تولیدی میشود.
مدیر جهاد کشاورزی ملایر درباره نحوه اجرای این عملیات در باغات داربستی گفت: در باغات داربستی، عملیات خاکبرداری و باغاسپار با استفاده از تراکتور انجام میشود که علاوه بر افزایش سرعت کار، هزینههای کارگری را نیز کاهش میدهد.
زنگنه تأکید کرد: در صورت حرکت به سمت احداث باغهای نوین و داربستی، هزینههای کارگری مرتبط با باغاسپار به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت.
نقش باغاسپار در حفظ رطوبت و تغذیه بهتر تاکها
روحالله کریمی، رئیس پژوهشکده انگور و کشمش دانشگاه ملایر نیز درباره اهمیت «باغاِسپار» یا همان «پابیلکردن» در باغات انگور و درختان میوه به ایسنا گفت: در باغات انگور، باغاِسپار نوعی شخمزدن خاک کنار بوتههای انگور یا درختان است که باعث زیر و رو کردن خاک در سایهانداز درختان یا تاکها میشود.
به گفته کریمی این کار باید در ابتدای فصل و زمانی که رطوبت خاک مناسب است انجام شود؛ یعنی قبل از اینکه خاک سفت شود، باغ اسپار یا پابیلکردن انجام میشود. باغ اسپار یکی از عملیاتهای مهم باغی است که از گذشتگان و باغداران قدیمی به ارث رسیده و هنوز هم جایگاه واقعی خود را حفظ کرده است.
وی با بیان اینکه باغ اسپار باعث زیر و رو کردن خاک و حفظ رطوبت میشود، افزود: وقتی در ابتدای فصل خاک را با بیل جابهجا و زیر و رو میکنیم، رطوبت خاک حفظ میشود و قبل از روشن شدن موتور آب یا چاههای کشاورزی، این رطوبتی که در اثر باغاِسپار حفظ شده میتواند نیاز آبی تاک را در ابتدای فصل که بسیار مهم است، تأمین کند.
رئیس پژوهشکده انگور و کشمش دانشگاه ملایر ادامه داد: تأمین رطوبت کافی برای درخت یا تاک، بهویژه در مراحل ابتدایی رشد و قبل از شروع دورههای آبیاری در هر منطقه، از مزایای باغ اسپار است.
کریمی بیان کرد: زیر و رو کردن خاک باعث بیرون آوردن لاروها، کرمها و در مورد انگور پورههای سن چهارم زنجره مو یا جیرجیرک میشود. در ابتدای فصل و با افزایش دما، پورههای سن چهارم در نزدیکی سطح خاک قرار میگیرند و پابیلکردن باعث خارجکردن آنها میشود؛ پس ما را از وضعیت وجود کرمها، سوسکها و پورههای سن چهارم زنجره آگاه میکند.
وی ادامه داد: با باغ اسپار از وضعیت بیماری در دور طوقه درختان، بهویژه درختانی مانند بادام، زردآلو، شلیل، هلو و گیلاس مطلع میشویم. با پابیلکردن، دور تنه اصلی درخت را خالی میکنیم و در صورت وجود بیماری میتوانیم آن را درمان کنیم. کنار زدن خاک از کنار طوقه نیز از بروز بیماریهای مهم جلوگیری میکند.
رئیس پژوهشکده انگور و کشمش ملایر افزود: از طریق پابیلکردن در ابتدای فصل، عملیات جایگذاری کود را هم بهویژه در درختان میوه یا ردیفهای کاشت انگور انجام می دهیم.
به گفته کریمی در حین پابیلکردن، از طریق کانالکود در کرتهای باغ انگور یا چالکود در درختان میوه، کود مورد نیاز سالانه را در اختیار درخت قرار میدهیم. با اولین آبیاری، این کودها حل شده و در اختیار گیاه قرار میگیرند.
کاهش هزینه های باغ اسپار در باغات داربستی
وی حذف علفهای هرز را از دیگر مزایای پابیلکردن دانست و خاطرنشان کرد: علفهای هرز رقیب اصلی درختان در ابتدای فصل برای جذب آب و عناصر هستند. حذف آنها در ابتدای فصل میتواند عناصر و رطوبت را به نفع تاک نگه دارد. بسیاری از علفهای هرز سرسخت میتوانند نقش بازدارندگی در حرکت ریشهها و رشد تاکها داشته باشند که از طریق پابیلکردن میتوان آنها را جدا کرد.
کریمی اظهار کرد: پابیلکردن بهعنوان یک عملیات پاکسازی و زیباسازی باغ هم مطرح است. با حذف و کنترل علفهای هرز، زیبایی خاصی به باغ میدهد، میتواند به جذب نور خورشید در روز و آزاد کردن این گرما در شب کمک کند و تا حدی از سرمازدگی در ابتدای فصل بهطور غیرمستقیم جلوگیری کند.
وی با اشاره به اینکه در باغات سنتی، عملیات باغ اسپار یا پابیلکاری الزاماً با استفاده از نیروی کار انجام میشود، گفت: در باغات داربستی چون باغات در ردیفها و فواصل منظم هستند، بهصورت مسطح و با استفاده از تراکتورهای باغی و شیوه های مکانیزاسیون میتوان عملیات پابیلکاری سنتی را انجام داد که سرعت بیشتر و هزینهها کمتر میشود.
انتهای پیام
