نتایج پژوهش جدیدی از دانشگاه پنسیلوانیا نشان می‌دهد، تغییرات جمعیتی در جهان، الگوهای آموزش ابتدایی را دستخوش تحول کرده و کشورها را با چالش‌های متفاوتی در زمینه تامین معلم، بودجه و مدیریت مدارس روبه‌رو ساخته است.
این پژوهش با بررسی داده‌های جمعیتی سال‌های ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۰، مناطق جهان را از نظر تغییر جمعیت کودکان در سن دبستان به سه گروه تقسیم کرده است. کشورهای جنوب صحرای آفریقا، خاورمیانه و شمال آفریقا همچنان با افزایش شمار کودکان در سن مدرسه مواجه هستند. جمعیت دانش‌آموزی در آمریکای شمالی، آمریکای لاتین، کارائیب و جنوب آسیا به اوج رسیده و روند کاهشی را آغاز کرده است. اروپا، آسیای مرکزی، شرق آسیا و اقیانوسیه مدت‌هاست کاهش جمعیت دانش‌آموزی را تجربه می‌کنند.
یکی از یافته‌های مهم پژوهش کنونی این است که هزینه سرانه آموزش و تولید ناخالص داخلی سرانه در مناطقی که جمعیت دانش‌آموزی آن‌ها کاهش یافته، بیشتر از مناطقی است که با رشد جمعیت دانش‌آموزی مواجه هستند. این مسئله نشان می‌دهد افزایش شمار دانش‌آموزان در مناطقی اتفاق می‌افتد که از منابع آموزشی محدودتری برخوردارند.
برخلاف تغییرات جمعیت دانش‌آموزی، شمار معلمان در سراسر جهان افزایش یافته است. بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۰، رشد تعداد معلمان از رشد جمعیت دانش‌آموزی بیشتر بوده و در نتیجه، نسبت دانش‌آموز به معلم در مناطق مختلف کاهش یافته است.
تجربه جهانی
کره جنوبی نمونه‌ای از پیامدهای کاهش جمعیت و مهاجرت به شهرهاست. سهم دانش‌آموزان ابتدایی این کشور که در مناطق کلان‌شهری تحصیل می‌کنند، از ۴۴ درصد در سال ۱۹۷۰ به ۶۹ درصد در سال ۲۰۲۰ افزایش یافته است. همچنین جمعیت کودکان در سن مدرسه در کره جنوبی، تایوان و ژاپن طی سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۰ حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است.
با وجود این، مخالفت والدین، معلمان و گروه‌های مدنی در کره جنوبی مانع تعطیلی گسترده مدارس روستایی شده است که افزایش تعداد مدارس کم‌جمعیت و دشواری تامین بودجه و نیروی انسانی را به دنبال داشته است.
بر اساس گزارش پن تودی، برآورد یونسکو نشان می‌دهد، تنها ۲۰ درصد کشورهای جنوب صحرای آفریقا تا سال ۲۰۳۰ معلمان کافی برای تحقق آموزش ابتدایی همگانی خواهند داشت که شکاف منابع آموزشی میان مناطق مختلف جهان را برجسته می‌کند.
افت نرخ زاد و ولد در کشورهای مختلف باعث شده است مدارس با کاهش تعداد دانش‌آموزان و احتمال تعطیلی و تعدیل نیرو روبه‌رو شوند. پیش‌بینی می‌شود تعداد دانش‌آموزان مدارس دولتی انگلیس از ۷.۸۱ میلیون نفر در سال ۲۰۲۶ با کاهش ۹.۳ درصد، به ۷.۰۸ میلیون نفر در سال ۲۰۳۱ برسد.
مدارس این کشور ممکن است بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۳۱ نزدیک به چهار میلیون دانش‌آموز را از دست بدهند که تعطیلی مدارس دولتی را افزایش داده است. در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۳۰ هزار مهدکودک و مدرسه ابتدایی تعطیل شدند که نشانه‌ای از تاثیر عمیق کاهش جمعیت بر نظام آموزشی این کشور است.
نرخ باروری چین از ۶.۰۹ فرزند به ازای هر زن در سال ۱۹۷۰ به یک فرزند در سال ۲۰۲۳ رسیده است. این شاخص در هند ۱.۹۸، آمریکا ۱.۶۲، ایتالیا ۱.۲، لهستان ۱.۱۶ و کره جنوبی فقط ۰.۷۲ فرزند است.
مدارس بین‌المللی
مدارس بین‌المللی که پیش‌تر عمدتاً فرزندان مهاجران را جذب می‌کردند، اکنون به‌شدت به دانش‌آموزان بومی وابسته هستند بنابراین کاهش نرخ تولد در کشورهای میزبان می‌تواند تقاضا برای این مدارس را کاهش دهد. مدارس بین‌المللی در کشورهایی مانند تایلند، چین و کره جنوبی برای حفظ تعداد دانش‌آموزان، به جذب کودکان از سنین پایین‌تر و ایجاد ارتباط با مهدکودک‌ها روی آورده‌اند.
توسعه آموزش‌های تخصصی، تقویت خدمات آموزشی برای کودکان دارای نیازهای ویژه، ارائه برنامه‌های دوزبانه و گسترش مقاطع تحصیلی از جمله راهکارهای پیشنهادی برای حفظ دانش‌آموزان است. در مقابل، کشورهای دارای رشد جمعیت بالا مانند نیجریه، اوگاندا و تانزانیا به بازارهای جذاب‌تری برای توسعه مدارس بین‌المللی تبدیل شده‌اند.
جمعیت تنها عامل تعیین‌کننده نیست
کارشناسان تاکید کردند که قدرت اقتصادی خانواده‌ها، سطح درآمد، توانایی پرداخت شهریه، کیفیت آموزشی و اعتبار مدارس نیز در میزان تقاضا برای آموزش بین‌المللی نقش مهمی دارند.
بر اساس گزارش رسانه آموزشی انگلیسی «تس»، کاهش نرخ زاد و ولد در حال تغییر نقشه آموزش جهانی است. درحالی‌که مدارس برخی کشورهای آسیایی و اروپایی با خطر کاهش ثبت‌نام و تعطیلی مواجه هستند، بازارهای نوظهور آفریقا و بخش‌هایی از جنوب شرق آسیا فرصت‌های تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری آموزشی ایجاد می‌کنند.
انتهای پیام
