ابراهیم کریمی زنجانی - رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران و مدیر انتشارات دوستان (نشر و پخش) - در گفتوگو با ایسنا درباره مسئله کاغذ و جهش قیمت آن و موضع اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران نسبت به این مسئله اظهار کرد: مسئله کاغذ در وهله اول به اتحادیه کاغذفروشان مربوط میشود؛ کاغذ اتحادیهای دارد و ما ناشران خریداران کاغذ هستیم. کاغذ جزو کالاهای اساسی است اما متأسفانه در ماههای اخیر شرایط خاصی به وجود آمده و واردات کاغذ مثل خیلی از کالاهای دیگر قطع شده است. متأسفانه قیمتها روز بهروز افزایش یافته و ناشران را سخت دچار مشکل کرده است.
او درباره تأثیر ادامه این وضعیت بر روند کار نشر نیز گفت: در گام اول ناشر نیاز به سرمایه بیشتری برای تولید کتاب دارد. با این قیمتهای سنگین کاغذ، طبیعی است قیمتها افزایش چشمگیری پیدا کند و متأسفانه بیشتر هم خواهد شد. خریداران کتاب از این باب سخت در تنگنا هستند.
کریمی سپس در پاسخ به این پرسش که آیا اتحادیه در تلاش با تعامل با اتحادیه کاغذفروشان است تا مشکلات کمتر شود؟ افزود: متولی امر کتاب در کشور، وزارت فرهنگ است. در تعاملاتی که اتحادیه با وزارتخانه دارد به این موضوع پرداخته و پیگیر هستیم و امیدواریم معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بتواند در این زمینه همچون گذشته کاری انجام دهد.
او با اشاره به اینکه مقدار کاغذی که با ارز ارزانتر وارد کشور شده بود، به طور کامل در بازار عرضه نشده است، گفت: اگر همان مقدار که هست عرضه شود، میتواند تأثیر خود را بگذارد. ولی موضوع این است که در ماههای اخیر واردات کاملا قطع شد و باید منتظر باشیم تا واردات کالاها شروع شود. با همین قیمت عرضه یکسان هم کاغذی وارد نمیشود. نکته مهم الان قطع واردات حالا به هر قیمت است.
کسانی گلهمند هستند که...
رئیس اتحادیه ناشران درباره فعالیت کارگروه تخصیص کاغذ با ارز دولتی که با حاشیههایی همراه بود، با تأکید بر اینکه بهتر است درباره مسائل روز صحبت کنیم، توضیح داد: گواهی میدهم نهایت تلاش آن کارگروه بر این بود که کاغذ بهطور نسبی و عادلانه بین ناشران توزیع شود. در واقع نقش آن کارگروه، توزیع نسبی کاغذ به طور عادلانه بود یک بنگاه خیریه نبود که به همه متقاضیان به یک نسبت و به یک اندازه کاغذ بدهد. طبیعی است، ناشری که فعالیت بیشتری کرده به کاغذ بیشتری نیاز داشته باشد و به همان نسبت هم کاغذ بیشتری در اختیارش قرار میگرفت. بعد هم گروهی بررسی و بازرسی میکردند تا کاغذ تخصیص یافته به کتاب تبدیل شده باشد. سپس بر اساس تقاضاهایی که ناشر داشت کاغذ در اختیارش قرار میگرفت. فکر میکنم بیشتر کسانی که انتظار غیرمعقولی از آن کارگروه داشتند، گلهمند بودند وگرنه اسناد و مدارک هنوز هم قابل ارائه است تا اگر شبههای باشد پاسخ داده شود.
درج نشدن قیمت، اجتنابناپذیر است
او سپس درباره قیمتگذاری کتاب و درج قیمت در پشت جلد کتاب نیز گفت: بهتر این میبود که ما تورم نمیداشتیم و قیمت هم بر روی کتاب چاپ میشد تا هم فروشنده یعنی کتابفروش و هم مخاطب و خریدار راحت باشند اما با این تورم فزاینده، کتاب هم مانند دیگر کالاها باید اقتصاد خود را دخلو خرج کند تا نشر بتواند به کار خود ادامه دهد. همواره کتاب را به قیمت دیروز فروختهایم و برای تولید کتاب، مصالح اولیه مانند کاغذ و زینک و ... را به قیمت گرانتر امروز تهیه کردهایم. همواره ما ناشران و کتابفروشان با این مشکل مواجه بودیم و هستیم. راهکاری که الان به اجبار و ناگزیر انتخاب شده، این است که قیمت بر روی کتاب چاپ نشود تا متناسب با تورم قیمتش تغییر کند. بهنظرم تغییر قیمت به صورت فصلی و ششماه یک بار اجتنابناپذیر است.
او یادآور شد: قانون این است که قیمت همه کالاها مشخص باشد و قیمت درج شود، فقط کتاب نیست. صنوف دیگر کمتر این موضوع را رعایت میکردند چون کتاب کالای فرهنگی است، ناشران این را رعایت میکردند اما در شرایط فعلی درج نشدن قیمت اجتنابناپذیر است.
مبارزه با چاپ غیرقانونی سختتر شده است
رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان همچنین درباره مبارزه با چاپ غیرقانونی کتابهای ناشران نیز گفت: اتحادیه در دورههای قبل در کارگروهی با عنوان «کارگروه صیانت» با همکاری وزارت فرهنگ، نیروی انتظامی، شهرداری و قوه قضاییه مقداری زیادی از این کتابها را که با تیراژ بالا تولید میشد، ثبت و ضبط کرد که در نهایت این کتابها امحا شد. اما با توجه به امکان چاپ دیجیتال کتاب که میشود کتابها را در نسخههای کمتر تولید کرد، دیگر در آن وسعت و تیراژهای بالا تولید نمیکنند و این موضوع به مراتب مقابله با این پدیده را سختتر کرده است.
او افزود: همچنان در اتحادیه پیگیر این موضوع هستیم ولی هماهنگی و همراهی نهادهایی که لازم است در این زمینه همکاری کنند، کار سختی است. این کار [چاپ غیرقانونی کتابهای ناشران] کارِ خلاف قانون، عرف و شرع و در یک کلام دزدی است؛ دزدی از سهم مترجم، نویسنده و ناشر و همه. امیدواریم این نهادها با اتحادیه همکاری کنند و ما بتوانیم با این پدیده شوم مقابله کنیم.
زمانی که فروش صرفه اقتصادی ندارد
او سپس درباره نمایشگاه مجازی کتاب تهران و انتقاد مطرح درباره افزایش هزینههای بستهبندی و پست فروش کتابهای کمقیمت که صرفه اقتصادی ندارد، گفت: متأسفانه شرایط سخت شده است. برای ناشر، فروش کتابهای کمتر از ۵۰۰ هزار تومان با توجه به هزینههای ارسال، صرفه اقتصادی ندارد و صرفا تعهد فرهنگی است یا اینکه نیاز شدید مالی دارد. ناشران این وضعیت را دارند تحمل میکنند.
کریمی درباره اینکه نمایشگاه کتاب را مفید میداند گفت: این موضوع دو بخش دارد، یک بخش بعد فرهنگی مسئله است؛ کتاب از هر طریق و فرصتی به مخاطب برسد کار خوبی است. اما بخش دیگر بعد اقتصادی و کسب و کار است. اگر مشکلات را برطرف و مسائل آن را حل کنیم از هر طریق که کتاب البته کتاب سالم و از راههای سالم، به دست مردم برسد خوب است چرا که نه؟
امیدواریم نمایشگاه واقعا محل معرفی ونمایش کتاب باشد
او همچنین درباره اینکه نمایشگاه برخلاف تصورمان ویترینی برای معرفی کتاب نیست و بیشتر فروشگاه است و درباره نمایشگاه مجازی کتاب این موضوع بیشتر نمود دارد، گفت: امیدوارم همه واژهها به معنای واقعی خود استفاده شوند. میگوییم «نمایشگاه» ولی فروشگاه بزرگ برگزار میکنیم. به سهم خودم امیدوارم به مرحلهای برسیم که نمایشگاه کتاب واقعا محل نمایش، معرفی و عرضه کتاب باشد و فروش کتاب به عهده کتابفروش و ناشر تولیدکننده باشد؛ کتابفروش عرضهکننده و پاسخگوی نیازهای مخاطبین است. امیدوارم به مرحلهای برسیم که نمایشگاه محل تعامل اهل فرهنگ باشد و فروش را نیز به عهده کتاب فروش بگذارد.
رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران درباره اینکه اگر به این نقطه برسیم که نمایشگاه کتاب، نمایشگاه باشد، وضعیت را چگونه ترسیم میکند؟ اظهار کرد: همواره امیدوارم. الان هم با همه سختیها و مشکلاتی که وجود دارد، ناشران دارند کارشان را دنبال و کتاب تولید میکنند. زحمت دوستان ناشر و کتابفروشان شایسته قدردانی است که با این هزینههای سنگین همچنان دارند کتاب عرضه میکنند. اهالی فرهنگ نیز در همین شرایط سخت کار میکنند. برایم بسیار جالب است که خوشبختانه با همه مشکلات اقتصادی اهالی فرهنگ و مردم دارند از کتاب استقبال میکنند. بههمین دلیل همچنان به آینده صنعت نشر و کتاب امیدوارم.
کتاب گران نیست
او در پاسخ به این پرسش که این گزاره در ذهنها وجود دارد که مردم کمتر کتاب میخرند یا کتاب به دلیل مشکلات معیشتی جایی در سبد خانوادهها ندارند، توضیح داد: این موضوع میتواند دلایل مختلفی داشته باشد ولی واقعیت این است که استقبال از کتاب در طی این دو ماه اخیر بیشتر شده است و این موضوع جای خوشحالی دارد. از طرف دیگر کتاب نسبت به کالاهای دیگه گران نیست ولی نسبت به قدرت خرید اهالی فرهنگ و طبقه کتابخوان گران است. بخش فرهنگ همواره نیازمند حمایت است و در نقاط دیگر جهان هم همین کار را میکنند. فرهنگ جایی است که هرچهقدر هزینه کنیم در واقع سرمایهگذاری کردهایم.
کریمی همچنین درباره تعامل با کتابخانههای عمومی در زمینه تأمین منابع کتابخانه ها نیز گفت: متأسفانه بودجه نهاد کتابخانهها کم است و به همین دلیل کتابخانهها چندان کتاب جدیدی را دریافت نمیکنند. این موضوع یکی از مسائلی است که معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید به آن توجه کند به ویژه در شرایط فعلی و با افزایش قیمت کتابها، فرصت خوبی است تا کتابخانهها غنیتر شوند و مردم بتوانند از کتابخانههای عمومی استفاده کنند تا هزینهای برایشان نداشته باشد.
این فعال نشر درباره امکان تولید کتاب ارزان برای دسترسی بیشتر به کتاب نیز بیان کرد: در کشور خودمان سابقه چنین کاری را داشتیم؛ در دهه ۱۳۴۰ مؤسسه فرانکلین، سازمان کتابهای جیبی، کتابها را در قطع جیبی با کاغذ کاهی تولید میکرد و ادعایشم این بود که قیمت یک جلد کتاب معادل بلیت سینما، ۲۵ ریال یا حداکثر ۳۰ ریال است. این مؤسسه کتابهای جیبی را در تیراژ ۵۰۰۰ نسخه تا ۱۰ هزار نسخه منتشر میکرد که استقبال خوبی هم میشد. امروزه متأسفانه این پدیده در صنعت نشر ما نیست.
او درباره امکان حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از چند ناشر برای تولید این کتابهای ارزان افزود: اگر وزارت فرهنگ بخواهد حمایتی داشته باشد، این حمایت باید عام باشد نه از یک ناشر خاص، این وزارتخانه باید به مجموعه صنعت نشر کمک کند؛ کتابفروش، ناشر و حتی پخشگر.
توقعمان در حد امکانتمان باشد
رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان درباره انتقادی که نسبت به فعالیت صنف وجود دارد که برخی معتقدند، صنف در این مدت منفعلانه عمل کرده است، توضیح داد: به یاد داشته باشیم که اتحادیه نهاد مدنی و صنفی است، علاوه بر این اتحادیه همواره در تعامل نزدیک با وزارت فرهنگ بوده و هست. در هر برهه اتحادیه هر آنچه در توانش بوده، انجام داده است. باید توقع ما در حد امکاناتمان باشد. اول ببینیم چقدر فرصت و امکان داریم، بعد بر اساس آن توقعاتمان را تنظیم کنیم. گواهم بر این است که همواره اتحادیه در دورههای مختلف نهایت تلاش خود را کرده است؛ حالا اینکه چقدر به نتیجه رسیده به شرایط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن دوره از جامعه بستگی داشته است.
نباید تقسیم و کوچک شویم
او همچنین درباره حاشیههای انتخابات اخیر اتحادیه و مطرح شدن موضوع جدایی اتحادیه ناشران از اتحادیه کتابفروشان نیز گفت: این پرسش هم پرداختن به مسائل دیروز است ولی بهتر این است که هر نهادی یا نهادهای گوناگون به دنبال اتحاد با هم باشند تا قویتر شوند، نه آنچه را که هست، تقسیم کرده و روزبهروز ضعیفتر شوند. این موضوع را نمیپسندم، از ابتدا اتحادیه، اتحادیه کتابفروشان و ناشران و سپس پخشگران (توزیع کنندگان) کتاب بود است. خوب است بیشتر در کنار هم باشیم و به هم کمک کنیم و قویتر باشیم تا اینکه بخواهیم تقسیم و کوچکتر شویم. اگر کوچکتر شویم بهطبع ضعیف میشویم. این را نمیپسندم و به نظرم حرکت خوبی نبود.
کریمی در پاسخ به اینکه شاید این موضوع برای این مطرح شد که مسائل ومطالبات ناشران و کتابفروشان متفاوت با ناشران است، اظهار کرد: کتابفروش، کالای تولیدی ناشر را عرضه میکند و ویترین ناشران هستند، چطور مسائل نشر برایش مطرح نباشد؟ پخشگران نیز کتابهای تولیدی ناشران را به کتابفروشان عرضه میکنند، بنابراین یک خانواده هستند. چرا فکر میکنیم هر کدام اگر جدا باشند به نفعمان خواهد بود؟ اگر نشر نتواند کتاب تولید کند، کتابفروش چه خواهد فروخت؟ کتابفروش قرار است کتابهای تولیدی ناشران را بفروشد، توزیعکننده هم حلقه واسطه بین این دو است. پس بهتر است، همچنان به دنبال وصل کردن باشیم.
دلیل ندارد از نهادهای حاکمتی فاصله بگیریم
او در خصوص تعامل اتحادیه و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که معمولا تحت تأثیر نگاههایی است که در دورههای مختلف بر این وزارتخانه حاکم میشود با فراز و فرودهایی همراه است، گفت: باورم این است که اتحادیه همواره در دورههای مختلف نهایت تلاش خود را کرده که با وزارت فرهنگ و ارشاد تعامل خوب و نزدیک داشته باشد. بهنظرم در دورههایی این تعامل ضعیف بوده و به خاطر کملطفی از سوی دولتمردان بود وگرنه اتحادیه یک نهاد مدنی و صنفی است که به دنبال منافع مجموعه اعضا است و دلیلی ندارد که با نهادهای حاکمیتی فاصله بگیرد.
رئیس اتحادیه ناشران درباره مجوزهای نشر که توسط وزارت ارشاد صادر می شود اما نظارتی بر روی آنها نیست، گفت: طبق آماری که وزارت ارشاد داده، این ورازتخانه ۳۰ هزار پروانه نشر صادر کرده است. بهتر این بود که وزارت ارشاد فقط صلاحیت فرهنگی فرد یا مؤسسه را تایید کند که آیا میتواند کتاب تولید کند یا نه؟ طبق قانون اساساً کسانی که تولیدکننده یا عرضه کننده کالا هستند، باید عضو اتحادیه مربوط به فعالیتشان باشند اما متأسفانه این قانون در صنعت نشر رعایت نشده است. ناشران زیادی هستند که مجوز نشر را از وزارت ارشاد میگیرند اما سمت اتحادیه هم نمیآیند و عضو اتحادیه نیستند. تعداد اعضای اتحادیه ناشران و کتابفروشان که شامل کتابفروشان، ناشران، پخش گران و حتی تولیدکنندگان کارت پستال هستند، کمتر از ۱۵۰۰ عضو است! قانونا کسانی که مجوز گرفتهاند، ملزم هستند، عضو اتحادیه بشوند.
کریمی زنجانی خاطرنشان کرد: ای کاش ای کاش این شرط میبود که هر کسی که میخواهد ناشر شود، اول کتابفروش میشد؛ کتابفروشی باز میکرد و ابتدا تعامل مستقیمی با خوانندگان کتاب و مخاطب میداشت تا بداند مردم چه میخواهند، جامعه چه کتابی را میخواهد، بعد ناشر میشد و کتابهایی که نیاز و خواست مخاطب بود، تولید میکرد. متاسفانه این نسبت معکوس است و تعداد ناشران بیش از کتابفروشان است در صورتی که بهترین است تعداد کتابفروشیها بیشتر از تعداد ناشران باشد.
او درباره اینکه ایا اتحادیه به روند اهدای مجوز در این دوران معترض نبوده است، گفت: چرا اتحادیه همواره معترض بوده است؛ منتهی بعضیها دوست داشتند همین اتحادیه با کمتر از ۱۵۰۰ عضو تقسیم شود به کتابفروشان و ناشران و این کوچکسازی را انجام بدهند.
امکان استفاده ناشران از مراکز غیرتجاری
رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان درباره قانون فعالیت در مراکز غیرتجاری برای ناشران و کتابفروشان که در برنامه ششم توسعه دیده شده است، گفت: قانون نشده است؛ واژهها را به جا استفاده کنیم. تفاهم نامهای بین شورای شهر تهران و اتحادیه ناشران بود که ناشران بتوانند در واحدهای غیرتجاری و غیراداری هم دفتر داشته باشند و به فعالیت بپردازند. جا دارد از کمیسیون فرهنگی شورای شهر و اعضای شورا تشکر بکنم که خوشبختانه این تعامل و همراهی را با این صنف فرهنگی داشتند. این تفاهمنامه تمدید شده و ادامه دارد. امیدواریم به قانون تبدیل شود و یک بار برای همیشه این مسئله برای مجموعه همکاران حل شود.
ناشران معاف از مالیات هستند اما...
او در زمینه معافیت مالیاتی ناشران نیز گفت: طبق قانون، ناشران از پرداخت مالیات معاف هستند ولی مکلف به انجام یک سری کارهای حسابداری و امور مالی هستند. همکارانی که این مسئله را رعایت میکنند، همواره از معافیت برخوردارند ولی متأسفانه کتابفروشان و پخشگران طبق قانون معاف نیستند ولیکن در دورههایی در تعامل خوبی که بین اتحادیه و وزارت فرهنگ بوده و تعامل خوب وزارت فرهنگ با وزارت دارایی، کتابفروشان هم از این معافیت برخوردار شدند. امیدواریم این دوره نیز این چنین شود. انصاف بر این است کسانی که واقعاً در امر تولید و عرضه کتاب هستند، همه به گونهای از این معافیت برخوردار شوند از مؤلف و مترجم و نویسنده گرفته تا ناشر و توزیعکننده و کتابفروش. با این شرایط سخت اقتصادی که این صنف با آن مواجه است، پرداخت مالیات خیلی سخت است.
این مدیر نشر درباره اینکه به صورت خانوادگی در این صنف حضور دارند و برادرانش مدیر نشر ناهید و نشر نیلوفر هستند، گفت: به نوبه خودم از این امر خوشحالم که بعد از برادر بزرگترم که مدیریت نشر نیلوفر را دارند به این حرفه آمدم و سپس برادر دیگرم که نشر ناهید را دارد به جمع ما پیوست. امسال پنجاه سال میشود که این حرفه را دارم.
او رابطه اش را با بردارانش خوب توصیف کرد و یادآور شد: قبل از اینکه ناشر باشم، توزیع کننده هستم و و در واقع تنها توزیعکننده نشر نیلوفر هم من هستم و این یکی از خوششانسیها و خوشبختیهای من است.
کریمی درباره اینکه چرا این حرفه را انتخاب کرد، نیز توضیح داد: از کودکی اهل کتاب و عضو کانون پرورش فکری نوجوانان بودم به کتابخانههای کانون میرفتم و کتاب میگرفتم. بعد هم از مخاطبان همان کتابهای ارزان ۲۰ ریالی و ۳۰ ریالی بودیم. قبل از من برادرم وارد این حرفه شد و من هم بنا به علاقه ی که به کتاب داشتم و حضور برادرم در این حرفه، راه برایم بازتر بود.
انتهای پیام
