روز ملی جمعیت، فرصتی مغتنم برای تأمل در یکی از حیاتیترین چالشهای پیش روی کشور است. این روز یادآور اهمیت استراتژیک «جمعیت» به عنوان موتور محرکه اقتدار، ثبات سیاسی و پویایی اقتصادی است. در سالهای اخیر، روند کاهشی نرخ باروری و رشد جمعیت، کشور را در آستانه بحرانی قرار داده که پیامدهای آن در دهههای آتی، جامعه را با چالشهای جدی، به ویژه در حوزه سالمندی، مواجه خواهد ساخت.
با توجه به پیشبینیها مبنی بر منفی شدن رشد جمعیت در آینده نزدیک و افزایش تعداد خروجیهای جمعیتی نسبت به ورودیها، ضرورت توجه جدی به سیاستهای جمعیتی بیش از پیش احساس میشود. این وضعیت، که ریشه در عوامل پیچیده اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و حتی بهداشتی دارد، ایجاب میکند تا راهکارهای مؤثر و بلندمدت، هم در سطح سیاستگذاری و هم در بین آحاد جامعه، مورد بررسی و اجرا قرار گیرد.
نبود نظام متمرکز در سیاستگذاری خانواده عامل تشدید بحران جمعیت است
موسی نیرومند، یک جامعهشناس به مناسبت روز ملی جمعیت در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به جهانی بودن پدیده پیری جمعیت، افزایش امید به زندگی را یکی از نشانههای روشن این مسئله دانست و گفت پیشرفت در بهداشت عمومی، کنترل بیماریها، واکسیناسیون، غربالگری و توسعه علوم پزشکی در افزایش طول عمر افراد نقش داشته است.
وی با بیان اینکه ایران نیز با مسئله پیری جمعیت مواجه است، افزود: آذربایجان شرقی در سالهای اخیر در رتبه پنجم پیری جمعیت کشور قرار گرفته و عواملی مانند کاهش ازدواج، افزایش طلاق، گرایش به تکفرزندی، بالا رفتن سن ازدواج و نیز مسائل اقتصادی و رفاهی در کاهش نرخ باروری مؤثر هستند.
این جامعهشناس با تأکید بر اینکه مشوقها و سیاستهای موجود برای کنترل پیری جمعیت نیازمند انسجام بیشتر است، پیشنهاد تشکیل «وزارت خانواده» را مطرح کرد و گفت: این نهاد میتواند با پوشش حوزههای آموزشی، فرهنگی، اجتماعی، حمایتی و رفاهی، نقش مؤثرتری در تقویت خانواده، افزایش فرزندآوری و هدایت جامعه به مسیر درست ایفا کند.
کاهش موالید و مهاجرت، زنگ خطر رشد منفی جمعیت را به صدا درآورده است
مجید کارآموز، رئیس گروه تعالی خانواده و جوانی جمعیت مرکز بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفتوگو با ایسنا، با تاکید بر اینکه «جمعیت» یکی از پایههای اقتدار و ثبات اقتصادی و سیاسی کشورهاست، گفت: اگر هدفگذاری ما تولید منابع مالی است باید رشد و افزایش جمعیت مورد توجه جدی قرار گیرد. رشد جمعیت با تغییرات «موالید، مرگومیر و مهاجرت» شکل میگیرد و در سالهای اخیر بهدلیل کاهش باروری، روند رشد جمعیت کشور نیز رو به افت گذاشته است.
این کارشناس حوزه جمعیت با اشاره به پیشبینیها درباره کاهش رشد جمعیتی در آینده، بیان کرد: پس از حدود دو دهه، رشد جمعیتی منفی محتمل است؛ عوامل اثرگذار بر باروری و رشد جمعیت، ترکیبی و چندبخشی است و تنها یک عامل نقش تعیینکننده ندارد.
وی یکی از مهمترین عوامل کاهش رشد جمعیت را مشکلات معیشتی و بیاطمینانی نسبت به آینده دانست و در کنار آن، موضوعات فرهنگی را نیز مطرح کرد: از جمله تغییر سبک زندگی از سنت به مدرنیته و گرایش افراد به اولویتهای شخصی، شغلی و فردی به جای تشکیل خانواده.
وی افزود: روند کاهش موالید، همراه با مهاجرت، زنگ خطری برای مواجهه جامعه با سالمندی است و برای افزایش جمعیت، توسعه یکنواخت و پیشرفت در همه عرصهها ضروری است؛ همچنین به ارائه مشاورههای بهداشت قبل، حین ازدواج و فرزندآوری اشاره و تاکید کرد: قانون جوانی جمعیت یک موضوع کوتاهمدت نیست و اجرای آن هم با چالشهایی مواجه است که دستگاههای نظارتی پیگیری خواهند کرد.
انتهای پیام
