به گزارش ایسنا، با افزایش سن، تغییرات متعددی در توانایی‌های جسمی و ذهنی انسان رخ می‌دهند. یکی از این تغییرات که کمتر به آن توجه شده، شیوه نوشتن است. دست‌خط انسان حاصل هماهنگی ظریف میان حرکت عضلات دست و فرآیندهای پیچیده ذهنی مانند توجه، حافظه و برنامه‌ریزی است. به همین دلیل، هرگونه اختلال در عملکرد مغز می‌تواند خود را به شکل تغییر در سرعت، روانی یا نظم نوشتن نشان دهد. در سال‌های اخیر، توجه دانشمندان به این نکته جلب شده که بررسی دقیق حرکات نوشتن شاید بتواند نشانه‌هایی زودهنگام از افت شناختی را آشکار کند؛ افتی که معمولاً با مشکلات حافظه، تمرکز و تصمیم‌گیری همراه است.

ضرورت انجام چنین تحقیقاتی از آنجا ناشی می‌شود که روش‌های رایج تشخیص افت شناختی اغلب بر آزمون‌های کلامی یا نمره‌های کلی تکیه دارند و ممکن است تغییرات ظریف و اولیه را نشان ندهند. از سوی دیگر، تشخیص زودهنگام می‌تواند نقش مهمی در مدیریت بهتر بیماری‌ها و بهبود کیفیت زندگی سالمندان داشته باشد. اگر ابزارهایی ساده، کم‌هزینه و غیرتهاجمی بتوانند این تغییرات را ثبت کنند، می‌توان آن‌ها را به‌راحتی در مراقبت‌های روزمره سلامت به کار گرفت. نوشتن، به دلیل ماهیت پیچیده اما آشنای خود، گزینه‌ای جذاب برای چنین هدفی به شمار می‌آید.

گروهی از پژوهشگران بین‌المللی به سرپرستی دکتر آنا ریتا ماتیاس از گروه ورزش و سلامت دانشگاه اوورا در پرتغال، تحقیقی را درباره ارتباط ویژگی‌های دست‌خط و افت شناختی انجام داده‌اند. این پژوهش که به بررسی جنبه‌هایی مانند زمان شروع نوشتن، سرعت و تعداد حرکات قلم می‌پردازد، تلاش کرده است نشان دهد چگونه برخی ویژگی‌های نوشتاری می‌توانند بازتابی از وضعیت شناختی سالمندان باشند. پژوهشگران با تکیه بر ایده اصلی عنوان پژوهش، نوشتن را نه فقط یک حرکت مکانیکی، بلکه «پنجره‌ای به مغز» در نظر گرفته‌اند.

در این مطالعه، ۵۸ فرد سالمند ۶۲ تا ۹۲ ساله که در مراکز نگهداری زندگی می‌کردند شرکت داشتند. از این میان، ۳۸ نفر پیش‌تر با نوعی اختلال شناختی تشخیص داده شده بودند. شرکت‌کنندگان با استفاده از قلم دیجیتال روی تبلت، چند وظیفه مختلف انجام دادند؛ از کشیدن خطوط و نقطه‌ها گرفته تا نوشتن جملاتی که یا دیده می‌شد یا به‌صورت دیکته گفته می‌شد. تبلت، سرعت، زمان و تعداد حرکات قلم را با دقت ثبت می‌کرد.

یافته‌ها که در نشریه تخصصی «Frontiers in Human Neuroscience» منتشر شده‌اند، نشان دادند وظایف ساده کنترلی، مانند کشیدن خط یا نقطه، تفاوت معناداری میان افراد دارای افت شناختی و دیگران ایجاد نمی‌کند. این وظایف بیشتر به کنترل حرکتی پایه وابسته‌اند و فشار ذهنی زیادی وارد نمی‌کنند. در مقابل، وظایف دیکته که نیازمند گوش دادن، پردازش زبان و هماهنگی همزمان حرکت هستند، تفاوت‌های واضح‌تری را نشان دادند. در این شرایط، نوشتن افراد دچار افت شناختی، کندتر، پراکنده‌تر و کم‌نظم‌تر بود.

در بخش نتیجه‌گیری، پژوهشگران گزارش کردند که شاخص‌هایی مانند زمان شروع نوشتن، مدت انجام کار و تعداد حرکات قلم، به‌ویژه در جملات پیچیده‌تر، می‌توانند پیش‌بینی‌کننده افت شناختی باشند. این نتایج نشان می‌دهند همه ویژگی‌های دست‌خط به یک اندازه حساس نیستند و برخی از آن‌ها زودتر تغییر می‌کنند. به گفته پژوهشگران، کاهش کارکرد حافظه کاری و کنترل اجرایی مغز باعث می‌شود نوشتن به مرور زمان کندتر و ناهماهنگ‌تر شود.

طبق اطلاعات ارائه‌شده در این مطالعه جالب، می‌توان با ابزارهای دیجیتال ساده و بدون نیاز به روش‌های تهاجمی، وضعیت شناختی سالمندان را پایش کرد. چنین رویکردی این امکان را فراهم می‌کند که پزشکان یا مراقبان سلامت، در محیط‌های عادی مانند مطب یا مراکز نگهداری، تغییرات ذهنی را در طول زمان دنبال کنند. البته پژوهشگران تأکید کرده‌اند که این روش هنوز در مراحل اولیه است و برای اطمینان از دقت آن، مطالعات گسترده‌تر و طولانی‌مدت لازم است.

انتهای پیام