به گزارش ایسنا، این نمایشگاه از سوی موزه ملی ایران و موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی خلیج فارس (هرمزگان) با همکاری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان هرمزگان و اداره کل موزه‌ها، به‌صورت برخط و بیست‌وچهار ساعته گشایش یافت.

برای بازدید از این نمایشگاه، این پیوند https://explore.iranmuseum.org/HormuzExhibition/ را دنبال کنید.

جبرئیل نوکنده، رئیس کل موزه ملی ایران در مراسم گشایش این نمایشگاه با اشاره به پیشینه شکل‌گیری ایده برگزاری آن اظهار کرد: همکاری با موزه‌های استانی، رویکردی هوشمندانه برای ایجاد پیوند فرهنگی عمیق‌تر میان پایتخت و سایر نقاط ایران بوده است.

او تأکید کرد که جزیره هرمز به دلیل جایگاه ممتاز در تاریخ، اقتصاد و فرهنگ ایران، و اهمیت راهبردی در معادلات منطقه‌ای و جهانی، موضوعی به‌روز و حیاتی است که این نمایشگاه می‌کوشد مروری جامع و علمی بر تاریخ پرفرازونشیب آن داشته باشد؛ از روزگار ورود نخستین انسان‌ها به این خطه تا اوج اقتدار ملی بر این جزیره.

امیر حشمدار، به نمایندگی از اعضای تیم تهیه محتوای نمایشگاه، در تشریح ساختار محتوایی آن توضیح داد که هرمز تنها یک پدیده دوران اسلامی نیست؛ ردّ پای نام‌های مشابه آن در متون کلاسیک دوران تاریخی نیز دیده می‌شود و این تداوم در نام‌گذاری، گواه اهمیت راهبردی و هویتی دیرپای این بندرگاه از دوران باستان است.

او با اشاره به شکاف میان عظمت تاریخی هرمز و سهم اندک آن از مطالعات باستان‌شناسی، این نمایشگاه را تلاشی برای پر کردن این خلأ معرفی کرد. بخش اصلی نمایشگاه از دوره پارینه‌سنگی آغاز می‌شود، از دوران مس‌وسنگ و مفرغ می‌گذرد، شاهنشاهی‌های هخامنشی و اشکانی را در بر می‌گیرد و با روایت نبرد فتح هرمز توسط امام‌قلی خان در دوره صفوی و ماندگاری هرمز به‌عنوان پاره تن ایران به پایان می‌رسد. این نمایشگاه دارای چهار تالار باستان‌شناسی، میراث طبیعی و فرهنگی، ارتباط انسان با دریا و میراث ناملموس است.

حشمدار گفت: یکی از برجسته‌ترین وجوه این نمایشگاه، بخش میراث ناملموس است که به دو گروه تاریخی ادای احترام می‌کند؛ ناخدایان و ملوانان دنیادیده‌ای که کالا و فرهنگ را در اقیانوس‌ها جابه‌جا کردند و ساحل‌نشینانی که فرهنگ بومی را در دل این تعاملات ساخته و پرداخته کرده‌اند.

سپهر زارعی، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان هرمزگان، که به صورت برخط در این افتتاحیه حضور داشت، هرمزگان را سرزمین عجایب دانست و اظهار کرد که میراث ناملموس آن خطه دوشادوش سایر جنبه‌های میراث فرهنگی از اهمیت بسزایی برحوردار است.

او به دو عنصر ثبت‌شده در فهرست یونسکو اشاره کرد و افزود: «دانش سنتی دریانوردی و لنج‌سازی ایرانیان در خلیج فارس» و «مهارت ساخت و نواختن ساز عود»؛ دو پرچم جهانی که هرمزگان در به ثبت رساندن آن‌ها نقشی پررنگ داشته است.

محمد ابراهیم زارعی، رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در پایان به دو هدف آینده اشاره کرد و برگزاری فیزیکی این نمایشگاه در موزه ملی ایران و موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی خلیج فارس در هرمزگان و انتشار یک منبع مکتوب جامع که گزارش کاملی از تمامی فعالیت‌های باستان‌شناسی استان هرمزگان خواهد بود، را از جمله این اهداف برشمرد.

رضا دبیری‌نژاد، رئیس موزه هنرهای معاصر تهران و موزه‌دار برجسته بندرعباسی، در این نشست از منظری متفاوت به هرمز نگریست، و با طرح این پرسش که «بندری بودن یعنی چه»، توضیح داد که خون‌گرمی مردم جنوب ایران امری ژنتیکی نیست، بلکه حاصل زیست در جغرافیایی است که دادوستد و تعامل مداوم با فرهنگ‌های گوناگون را ناگزیر می‌سازد.

او دریا را در جنوب ایران نه صرفاً منبع معیشت، بلکه دروازه‌ای به سوی آفریقا، هند و اروپا دانست و تأکید کرد که جغرافیا فرهنگ را ساخته و فرهنگ نیز به جغرافیا معنا بخشیده است، تا آنجا که آب دریا در باورهای محلی تقدس یافته و در آیین‌های جمعی بازتاب می‌یابد.

او با استعاره «قلیه ماهی» فرهنگ بندری را توصیف کرد: همان‌طور که عناصر این خوراک بومی، تمبر هندی، سبزی محلی و ماهی به تعادلی هماهنگ و دلپذیر می‌رسند، فرهنگ هرمز نیز محصول درهم‌آمیختگی متوازن عناصر بومی و غیربومی است. نمونه‌ای که دبیری‌نژاد برای این پویایی فرهنگی برشمرد، مراسم «زار» بود؛ سنتی که از یک خدای باستانی آفریقایی آغاز شده، در جنوب ایران با فرهنگ بومی درآمیخته، با مشایخ و بزرگان پیوند خورده و امروز به یک مراسم
موزه ملی ایران: درمانی و موسیقایی محلی تبدیل شده است. این روایت، گواه پویایی و پذیرندگی فرهنگ هرمز در طول تاریخ است و نشان می‌دهد که هرمز در طول هزاران سال نه فقط یک مسیر تجاری، بلکه محلی برای گفت‌وگوی پیوسته فرهنگی بوده است.

محمد یاری، مجری پروژه نمایشگاه مجازی هرمز، به توصیف تلاش صورت گرفته در پشت‌صحنه این نمایشگاه و ابعاد فنی آن پرداخت و با اشاره به شرایط آکنده از اضطراب طراحی و تدوین نمایشگاه، از جمله احتمال قطعی اینترنت یا آغاز دوباره حملات هوایی، بیش از دو هفته تلاش بی‌وقفه و شبانه‌روزی دست‌اندرکاران را دلیل به سرانجام رسیدن و موفقیت این پروژه دانست.  

او که بیش از ده سال سابقه در حوزه گالری‌های مجازی دارد، این پروژه را از نظر محتوایی و فنی یکی از کامل‌ترین موزه‌های مجازی ایران و طلایه‌دار پروژه پلتفرم ایران‌موزه معرفی کرد که با همکاری اداره کل موزه‌ها، به صورت برخط در حال برنامه‌ریزی است.

مجری این پروژه اضافه کرد: بستر فنی نمایشگاه، امکان بازدید نمابه‌نما را به صورت ٣۶٠ درجه فراهم می‌کند و با کلیک روی هر اثر، اطلاعات متنی، تصویری و ویدئویی آن نمایش داده می‌شود.

نوکنده، ‌ رئیس موزه ملی ایران در بخش دیگری از مراسم، این نمایشگاه را «نخستین اقدام فرهنگی موزه ملی پس از دو جنگ سخت» توصیف کرد و آن را خاطره‌ای ماندگار در تاریخ موزه دانست. او با تقدیر از اعضای جوان این پروژه، از تغییر پارادایمی در موزه ملی ایران سخن گفت و افزود: این تیم جوان، متشکل از خانم فائزه فیروزی‌نژاد شیرازی و آقایان، دکتر امیر حشمدار، دکتر رامین یشمی و محمد یاری، با تسلط هم‌زمان بر محتوای علمی و ابزارهای نوین از جمله هوش مصنوعی و واقعیت مجازی، همچنین بهره‌مندی از پشتیبانی همکاران موزه ملی ایران و سایر ارگان‌ها نشان دادند که می‌توان در دل محدودیت‌ها، کاری بزرگ انجام داد.
 

بنابر توضیحات رئیس موزه ملی، در این نمایشگاه، بخشی ویژه به یاد شهدای دانش‌آموز دبستان شجره طیبه میناب اختصاص یافته است. حضور نمادین «دختلوک» (عروسک سنتی) در نمایشگاه، اثر موزه‌ای را از یک شیء بی‌زبان فراتر برده و به حامل روایت زنده فداکاری تبدیل کرده است. همچنین بخش «مدرسه میناب» برای نخستین بار اطلاعات مربوط به این رویداد تلخ را که در فهرست میراث ملی کشور به ثبت رسیده، در قالب موزه‌ای در دسترس عموم قرار داده است؛ اقدامی که موزه را از یک ویترین تاریخی صرف، به بایگانی فعال حافظه جمعی تبدیل می‌کند.

نوکنده گفت: موزه ملی ایران در نظر دارد نمایشگاه‌های برخط و مجازی خود را در آینده افزایش دهد و در صورت مساعد بودن شرایط، برای برگزاری این نمایشگاه در استان هرمزگان به‌صورت حضوری اقدام کند. همچنین نشستی تخصصی با حضور صاحب‌نظران و پژوهشگران، هم‌زمان با انتشار کاتالوگ علمی نمایشگاه، در آینده نزدیک برگزار خواهد شد.

انتهای پیام